Από πού κι ως πού Στερεά Ελλάδα, Ρούμελη, Πρωταπριλιά;

Από πού κι ως πού Στερεά Ελλάδα και Ρούμελη;

Α, ρε, κατακαημένη Ρούμελη τι σου 'μελλε να πάθεις…

Εξηγούμαστε…

Η περιοχή ονομάστηκε Ρούμελη γύρω στο 1100 μ.Χ. εξαιτίας της μεγάλης παραγωγής ζαχαροκάλαμου. Το οποίο ζαχαροκάλαμο μετά από διύλιση μας δίνει την μελάσα. Η οποία μελάσα με την κατάλληλη επεξεργασία μας δίνει το περίφημο ποτό που λέγεται ρούμι. Το οποίο ρούμι πρωτοπαράχθηκε από τους αδερφούς Βακάρδη το 1328 στην ορεινή Ναυπακτία από απόσταξη μελάσας.

Η λέξη ρούμι είναι αρχαιοελληνική και παράγεται από αντιμετάθεση των λέξεων «μη ρου» = όχι ροή, επειδή κατά την απόσταξη δεν έχουμε συνεχή ροή.

Αυτά μέχρι το 1456, χρονιά που οι Οθωμανοί κατέκτησαν την Αθήνα και όλη την Στερεά ανακαλύπτοντας το χρυσορυχείο που λέγεται παραγωγή ρουμιού και αμέσως την βάφτισαν Ρούμελη (Rumeli, από το rum -> ρούμι + ili = επαρχία, η χώρα του ρουμιού, η ρουμοχώρα!).

Οι Έλληνες, σχεδόν την ίδια εποχή, την ονόμαζαν Αέρια Ελλάδα εξαιτίας των αναθυμιάσεων από τις αποστάξεις.

Όμως, ο κακός παραγωγικός σχεδιασμός του Σουλτάνου καπτάν Μόργκαν του Πολιορκητή είχε ως συνέπεια την άμεση απορρόφηση της σοδειάς και σε συνδυασμό με την ανομβρία του 1476 στο Ξηρόμερο Αιτωλοακαρνανίας και την μεγάλη πυρκαγιά των Καμμένων Βούρλων την επόμενη χρονιά, η παραγωγή ζαχαροκάλαμου μειώθηκε και εντέλει περιορίστηκε στο χωριό Ζαχαροκάλαμος Αττικής.

Όπως ήταν φυσικό ο Ζαχαροκάλαμος από μόνος του δεν μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες ολόκληρης της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και σύντομα απέμεινε σκέτος Κάλαμος!

Αμέσως μετά τα θλιβερά γεγονότα η ποσότητα των αερίων στην Αέρια Ελλάδα εξανεμίστηκε!

Κάποια αέρια στερεοποιήθηκαν δημιουργώντας την Στερεά Ελλάδα ενώ κάποια άλλα υγροποιήθηκαν φτιάχνοντας τον Πατραϊκό - Κορινθιακό κόλπο, γνωστό και ως Υγρά Ελλάδα.

Πηγή: Από κει που πίνουμε και δεν σας δίνουμε! Αν θέλετε κι εσείς το ίδιο, κεράστε μας ένα καφεδάκι στην εφαρμογή Buy me a coffee

Όπως ίσως καταλάβατε (γιατί έχω και ξεφτέρια αναγνώστες) σήμερα ΔΕΝ είναι Κυριακή. Που σημαίνει ότι αυτό είναι ένα εμβόλιμο επεισόδιο «Από πού κι ως πού;» γιατί είναι Τετάρτη. Κι εκτός από Τετάρτη, τι άλλο είναι;

Ε;

Τι;

Πρωταπριλιά φυσικά!

Κι όπως κάθε Πρωταπριλιά (σημ. η πρώτη είναι αλλά σκοπεύουμε να διατηρήσουμε την παράδοση για τις επόμενες δεκαετίες στο Κουκκιδάκι της καρδιάς μας) έχουμε έκτακτο επεισόδιο με θέμα:

Από πού κι ως πού Πρωταπριλιά;

Ρωτώντας πας στην Πόλη, έλεγαν οι παλιοί. Κι εμείς ρωτώντας μάθαμε ότι η Πρωταπριλιά ξεκίνησε από τα γαλλικά ψάρια καθώς στα γαλλικά Πρωταπριλιά, poisson d’ Avril, είναι το ψάρι του Απρίλη.

Και κάπως έτσι βαλθήκαμε να βρούμε τι σχέση έχουν τα ψάρια με τα γαλλικά και τα ψέματα.

Ως ψαρούκλες, λοιπόν, που είμαστε, ψαρώσαμε και τσιμπήσαμε το δόλωμα αμέσως αρπάζοντας την ευκαιρία να πούμε και ορισμένα γαλλικά (με την καλή την έννοια).

Όλα ξεκίνησαν από τους Γάλλους που γιόρταζαν την Πρωτοχρονιά την 1η Απριλίου!

Στην ουσία ξεκινούσαν από την 25η Μαρτίου και γιόρταζαν την καινούργια χρονιά για μια φουλ βδομαδούλα!

Τόσο Γάλλοι!

Μια μέρα ο Κάρολος ο 9ος αποφάσισε να φέρει το ημερολόγιο σε μια τάξη και να γιορτάζει την Πρωτοχρονιά την 1η Ιανουαρίου, ακούστε τώρα κάτι πράγματα…

Κάποιοι Γάλλοι όμως είχαν μουλαρώσει και δεν άκουγαν κουβέντα.

– «Πού ακούστηκε πγωτοχρονιά, την πγώτη Ιανουαγίου, σε πα ποσίμπλ, μεσιέ!»

Ο Κάρολος (Σαγλ για τους φίλους, Τσάρλι για τους εχθρούς) δεν άκουγε τίποτα:

— «Εγώ τότε θέλω να γιογτάζω την πγωτοχρονιά, ζε σουί λε γουά αυτής της χώγας, είμαι ο βασιλιάς ή ζε νε σουί πα;»

Πολλοί πολίτες του είπαν ένα ξεγυρισμένο «ζαμανφού» και συνέχισαν να γιορτάζουν την Πρωταπριλιά. Βάλτε κι ότι εκείνη την εποχή τα νέα εξαπλώνονταν με ρυθμό ίντερνετ εξπλόρερ, οι περισσότεροι στην επαρχία δεν ήξεραν καν ότι είχαν αλλάξει ημερολόγιο. Τότε ήταν που βγήκαν κάποιοι πονηρίδηδες και άρχισαν να κοροϊδεύουν τους άλλους.

— «Είστε ψεκασμένοι, διαβάστε καμιά εφημεγίδα να ξεστγαβωθείτε, ο κόσμος πγοχωγάει!»

Βάλτε τώρα ότι την 1η του Απρίλη ξεκινούσε επίσημα η εποχή του ψαρέματος και ότι τα ψάρια, ιδίως οι ρέγγες (γαλλιστί γέγγες) αφθονούσαν, προσθέστε ότι και οι ψαράδες αφθονούσαν και πολλοί από αυτούς δεν ασχολούνταν με τα βασιλικά διατάγματα δεν ήθελε και πολύ οι προχωρημένοι, ξεστραβωμένοι, μοντερνιστές, πονηρίδηδες να κρεμάνε ένα ψάρι (κατά προτίμηση γέγγα) στα ρούχα των ψεκασμένων για να τους πικάρουν.

Και επειδή τα ρούχα τότε ήταν βαριά και για την μπόχα ευθυνόταν κυρίως η απλυσιά και δευτερεύοντος η ρέγγα, τα θύματα συνήθως το καταλάβαιναν από τις γάτες που τους φλέρταραν στα στενά ή αργά το βράδυ όταν γυρνούσαν σπίτι τους κι έπεφταν για ύπνο.

Στην Ελλάδα το έθιμο έφτασε τον 19ο αιώνα μαζί με την υπόλοιπη γαλλική κουζίνα, ξέρετε, ογκρατέν, βολοβάν, μπεσαμέλ, σουφλέ κ.λπ. κ.λπ.

Αυτά για σήμερα, α τουτ αλέρ, που λένε κι οι φίλοι μας.

Ήταν το (ένθετο) ημερολόγιο ενός αθέατου (και πιθανώς μπαγιάτικου) Απρίλη.

Παρντόν για τα γαλλικά, ήταν απαραίτητα...

Καλό μήνα να έχουμε!

Γιώργος Ζώτος

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Πρώτη δημοσίευση

Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.

Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]