Από πού κι ως πού Ροβιές, Λίμνη Ευβοίας και Μαντούδι;

Από πού κι ως πού Ροβιές;

Ο Γουλιέλμος Β' Βιλλεαρδουίνος, ηγεμόνας της Αχαΐας το 1246 παντρεύτηκε την Βερονέζα Καριντάνα ντάλε Κάρτσερι που εκτός από μεγάλο όνομα είχε και μεγάλη προίκα. Κι όταν η Κάρι μας άφησε χρόνους, ο Γουίλι, ως γνήσιος φαταούλας, καιροσκόπος, προικοθήρας όρμησε να διεκδικήσει τα εδάφη της αποβιώσασας.

Ποια εδάφη; Την Εύβοια!

Μπήκε σαν κύριος στην Εύβοια, τους χαιρέτισε, δήλωσε συντετριμμένος που η λατρεμένη του σύζυγος απεβίωσε και ανακοίνωσε ότι από δω και πέρα αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση του τόπου.

Οι ντόπιοι δεν έφεραν αντίρρηση, τι Βένετοι τι Βιλλεαρδουίνοι, τα ίδια σκατά είναι.

Αυτοί που έφεραν αντίρρηση ήταν οι Βένετοι που αντιδράσανε άμεσα πολιορκώντας την Χαλκίδα, την οποία και ανακατέλαβαν έναν χρόνο μετά.

Ο Γουίλι τα βρήκε σκούρα και αποσύρθηκε στη βόρεια Εύβοια βρίσκοντας ένα υπέροχο μέρος, σε έναν τεράστιο ελαιώνα ανάμεσα στα καταπράσινα βουνά Τελέθριο και Καβαλάρη, όπου έχτισε ένα πυργοκάστελο.

Περίπου 800 χρόνια αργότερα και πολύ αλλαγμένος μετά από άπειρες παρεμβάσεις Φράγκων, Βενετών, Τούρκων και Ελλήνων, ο πύργος δεσπόζει ακόμα στο κέντρο του χωριού που ονομαζόταν Οροβίαι, από τον όροβο, έναν καρπό που καλλιεργούνταν από τα αρχαία χρόνια και χρησίμευε ως ζωοτροφή αλλά και για την παρασκευή αλευριού.

Κι όταν τον όροβο τον είπαμε ρόβι, οι Οροβίαι έγιναν Ροβιαίς. Το 1912 ίσως να αποφάσισαν να καλλιεργήσουν ροδιές και έτσι μετονομάστηκε σε Ροδιαίς αλλά φαίνεται ότι δεν σήκωνε το κλίμα τα ρόιδα κι έτσι έναν χρόνο αργότερα επανήλθαν σε Ροβιαίς και τελικά Ροβιές.

Από πού κι ως πού Λίμνη Ευβοίας;

Το πρώτο θεμελιώδες ερώτημα στην περίπτωσή μας είναι: Πού είναι η λίμνη της Λίμνης, οέο;

Μήπως είναι άλλο ένα μούφα τοπωνύμιο όπως τα «νησιά» Καρπενήσι και Λαγονήσι;

Το δεύτερο θεμελιώδες ερώτημα είναι γιατί «δήμος Ελυμνίων» με ένα τεράστιο, αταίριαστο και αχώνευτο Υ (το Ι το ελληνικόν που λένε κι οι Γάλλοι).

Η απάντηση έρχεται και για τα δύο μαζί. Δεν υπάρχει λίμνη κι αν κάποτε υπήρξε δεν την πρόλαβε κανείς που να το δήλωσε ευθαρσώς και απροκάλυπτα.

Απλώς στην αρχαιότητα η περιοχή ήταν γνωστή με το όνομα Ελύμνιο! Το «νυμφικό ελύμνιο» όπως χαρακτήρισε ο Σοφοκλής που συνέδεσε τον τόπο με το πρώτο σμίξιμο του Δία με την Ήρα (γενικά η Εύβοια από πάνω μέχρι κάτω έχει μια αδιαμφισβήτητη σχέση με την σχέση του θεϊκού ζευγαριού, θα το δούμε αργότερα).

Κι ενώ ελάχιστα είναι γνωστά για τον παλαιολιθικό οικισμό του Ελύμνιου, πόσο μάλλον για την ετυμολογία της λέξης, το όνομα ήρθε κι έκατσε εκεί στα βόρεια της Εύβοιας επειδή μεγαλούργησε ως φυσικό λιμάνι κατά την Ρωμαϊκή εποχή αλλά και αργότερα στο Βυζάντιο και τον Μεσαίωνα.

Και κάπως έτσι, το Ελύμνιο έγινε Λιμήν και τελικά Limene όπως ήταν καταγεγραμμένο στους πορτολάνους, τα λιμενικά έγγραφα της εποχής.

Και μπορεί επί τουρκοκρατίας ο «λιμήν» να έγινε «liman» και να ξαναπήραμε πίσω τη λέξη ως αντιδάνειο δεν έγινε το ίδιο όμως με την Limene που κατέληξε μια ωραιότατη λίμνη.

Η Λίμνη Ευβοίας!

Από την οποία καταγόταν η αρχηγός της αντιστασιακής οργάνωσης Μπουμπουλίνα, Λέλα Καραγιάννη που εκτελέστηκε από τους Γερμανούς το 1944 κι ο μεγάλος Νίκος Τσιφόρος που σε πολλά σημεία έχει επηρεάσει αρκετά αυτή τη σελίδα που διαβάζετε!

Ακόμα μία πανέμορφη, κατάφυτη, ιστορική και φιλόξενη γωνιά της Εύβοιας!

Από πού κι ως πού Μαντούδι;

Μια ιστορία που κυκλοφορεί γύρω από την ετυμολογία του χωριού είναι για την τσιγγάνικη λέξη μαγκντό που σημαίνει ψωμί. Και καλά επειδή η γη είναι εύφορη.

Όμως η περιοχή δεν ήταν ανέκαθεν κατάφυτη όπως είναι σήμερα· αντιθέτως κατά τον Μεσαίωνα κυριαρχούσαν τα έλη και το υγρό τοπίο.

Για δύο αιώνες τουλάχιστον κυριαρχούσαν και οι Ενετοί οπότε μια αρκετά πιθανή εκδοχή είναι να ονόμασαν την περιοχή όπως ακριβώς την βρήκαν: Τόπος που παραμένει (mant) υγρός (udus), Μαντούδους, Μαντούδι.

Ονομασία που διατηρήθηκε επί Τουρκοκρατίας παρότι όλη η γύρω περιοχή είχε ήδη διαμορφωθεί σε μια εύφορη γη με καταπράσινα βουνά και πανέμορφες παραλίες.

Άλλωστε δυο ποτάμια (ο Νηρέας ή Αράπης από δυτικά κι ο Κηρέας ή Βούδουρος από νότια που διασχίζει το Μαντούδι) ενώνονται βόρεια της κωμόπολης και συνεχίζουν να διατηρούν το τοπίο υγρό αλλά και υπερβολικά μαγευτικό με τα φαράγγια και τους καταρράκτες τους.

Σύμφωνα με τον Στράβωνα, τα πρόβατα που έπιναν νερό από τον Νηρέα γεννούσαν μαύρα μωρά ενώ αν έπιναν νερό από τον Κηρέα γεννούσαν άσπρα. Δεν μας διευκρινίζει όμως αν στην συμβολή των ποταμών είχαμε γεννητούρια με ασπρόμαυρα προβατάκια κι αν ναι, σε τι στιλ.

Σκακιέρα, πουά, ριγέ μήπως;

Κάπως έτσι το Μαντούδι εξελίχθηκε σε ένα γαλήνιο και ονειρεμένο καταφύγιο για περιπετειώδεις εξορμήσεις που αξιοποιείται και τουριστικά.

Κι αν κάποιος βαρεθεί τις ατέλειωτες ομορφιές της Βόρειας Εύβοιας, λέμε αν, μπορεί να φτάσει μέχρι την ονειρεμένη παραλία με τα πεντακάθαρα νερά, στο επίνειο του Μαντουδίου, το Κυμάσι (= στα κύματα, δοτική πληθυντικού του κύματος – ναι υπήρχε και τέτοια κλίση...) απ'

όπου θα πάρει το πλοίο για Σκιάθο και Σκόπελο.

Γιώργος Ζώτος

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Πρώτη δημοσίευση

Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.

Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]