(Ο Ηρακλής, η Λερναία Ύδρα, ο Ονειροταξιδευτής και ο Μπαλονάς)
Με τον Ηρακλή Τριανταφυλλίδη γνωριζόμαστε από το 1986. Εποχή ΜΟΥ.ΣΥΝ.Κ.Α και Rodeo. Σαράντα ολόκληρα χρόνια. Γνωριστήκαμε μέσα από τη μουσική, που ήταν και παραμένει ένας από τους σημαντικότερους δεσμούς μας. Συνεργαστήκαμε μουσικά, μοιραστήκαμε σκέψεις, ιδέες, αγωνίες και όνειρα, συζητήσαμε αμέτρητες φορές για τη μουσική και τους ανθρώπους της, για τη δημιουργία και για τη ζωή. Και κάπου μέσα σε όλα αυτά, χωρίς τυμπανοκρουσίες και μεγάλες δηλώσεις, γεννήθηκε μια φιλία που άντεξε στον χρόνο. Σαράντα χρόνια είναι πολλά. Είναι σχεδόν μια ολόκληρη ζωή. Είναι αρκετά για να δεις έναν άνθρωπο να αλλάζει, να δοκιμάζεται, να επιμένει, να αναζητά, να δημιουργεί. Να τον γνωρίσεις όχι μόνο μέσα από όσα κάνει, αλλά και μέσα από όσα ονειρεύεται. Και είναι αρκετά για να καταλάβεις πως πίσω από έναν καλλιτέχνη υπάρχει πάντα ένας άνθρωπος πολύ πιο σύνθετος από την εικόνα που μπορεί να έχει σχηματίσει το κοινό του.
Ο Ηρακλής είναι για μένα, πριν απ' όλα, ένας φίλος. Ένας πολύ καλός και αγαπημένος φίλος. Και αυτή ακριβώς η προσωπική σχέση κάνει ίσως πιο δύσκολο, αλλά ταυτόχρονα και πιο ενδιαφέρον, το να μιλήσω για τα βιβλία του. Γιατί δεν τα προσεγγίζω από την απόσταση ενός κριτικού –δεν είμαι άλλωστε– που ανακαλύπτει έναν συγγραφέα. Τον συγγραφέα αυτόν τον γνώρισα πρώτα ως μουσικό. Τον άνθρωπο τον γνώρισα μέσα από τη φιλία και τον δημιουργό τον παρακολουθώ εδώ και σαράντα χρόνια. Ίσως, λοιπόν, η πιο σωστή λέξη για να περιγράψει τη σχέση μου με το έργο του να είναι η διαδρομή. Μια διαδρομή που ξεκινά από τη μουσική και τους στίχους, περνά από την ποίηση και φτάνει στη φιλοσοφική φαντασία. Μια διαδρομή που δεν ακολουθεί απαραίτητα ευθείες γραμμές, γιατί ο Ηρακλής ποτέ δεν υπήρξε δημιουργός που ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τα όρια και τις κατηγοριοποιήσεις.
Η μουσική, η ποίηση, η λογοτεχνία, η φιλοσοφία, η αναζήτηση της ανθρώπινης συνείδησης και η ανάγκη να κοιτάξει κανείς πέρα από τα όρια της αντιληπτής πραγματικότητας μοιάζουν, στο έργο του, να αποτελούν διαφορετικές όψεις μιας ενιαίας δημιουργικής ανάγκης, κι αυτό είναι ίσως το πρώτο πράγμα που πρέπει να έχει κανείς στο μυαλό του όταν ανοίγει τα βιβλία του. Δεν πρόκειται για έναν συγγραφέα που εμφανίστηκε ξαφνικά στη λογοτεχνία. Πίσω από τις σελίδες του υπάρχει ένας μουσικός, ένας στιχουργός, ένας ποιητής, ένας άνθρωπος που έχει περάσει μεγάλο μέρος της ζωής του αναζητώντας απαντήσεις σε ερωτήματα που δεν έχουν εύκολες απαντήσεις και, κυρίως, ένας δημιουργός που δεν φοβάται να αναρωτηθεί αν αυτό που ονομάζουμε πραγματικότητα είναι πράγματι ολόκληρη η πραγματικότητα. Και για μένα, που γνώρισα τον Ηρακλή μέσα από τη μουσική, αυτή η αφετηρία δεν μπορεί να παραβλεφθεί.
Πριν από τα βιβλία υπήρχαν τα τραγούδια, οι στίχοι, οι μελωδίες, οι αναζητήσεις του στη μουσική. Υπήρχε η Λερναία Ύδρα, το συγκρότημά του, ένας ακόμη σταθμός σε εκείνη την ιδιαίτερη μουσική διαδρομή που σημάδεψε τη δημιουργική του ταυτότητα. Και ίσως δεν είναι τυχαίο το όνομα. Η Λερναία Ύδρα, αυτό το μυθολογικό πλάσμα με τα πολλά κεφάλια, μοιάζει σχεδόν συμβολικά να ταιριάζει σε έναν δημιουργό που ποτέ δεν θέλησε να έχει μόνο μία φωνή. Κάθε φορά που έκλεινε ένας κύκλος, άνοιγε ένας άλλος. Μουσική, στίχος, ποίηση, πεζογραφία, φιλοσοφική φαντασία. Κάθε νέο κεφάλι και ένας καινούργιος δρόμος. Από τους Στίχους τραγουδιών του 1980 μέχρι τον Μπαλονά του 2026, μεσολαβεί μια διαδρομή τεσσάρων και πλέον δεκαετιών. Μια διαδρομή που περνά από τον Ονειροταξιδευτή, το GIGAN - Το δίκιο του ισχυρού, το Θέλω να σε βοηθήσω μα δεν μπορείς να με καταλάβεις, τους Φυγάδες εραστές και τους Εντολείς. Επτά βιβλία που, αν τα κοιτάξει κανείς ξεχωριστά, ανήκουν σε διαφορετικές περιοχές της γραφής. Αν όμως τα δει συνολικά, μοιάζουν να συνομιλούν μεταξύ τους.
Κάτω από τους διαφορετικούς τίτλους υπάρχει ένας κοινός πυρήνας: η αναζήτηση, η ανάγκη επικοινωνίας, ο άνθρωπος και τα όριά του, ο έρωτας και η απώλεια, η δύναμη και η εξουσία, η συνείδηση και το άγνωστο. Και πάνω απ' όλα, υπάρχει η διαρκής επιθυμία να κοιτάξουμε λίγο πιο πέρα από αυτό που μας επιτρέπουν τα μάτια μας. Ίσως γι' αυτό, ύστερα από σαράντα χρόνια φιλίας, αισθάνομαι ότι μπορώ να μιλήσω για τα βιβλία του Ηρακλή όχι μόνο ως αναγνώστης, αλλά και ως άνθρωπος που έχει περπατήσει για μεγάλο διάστημα δίπλα στον δημιουργό τους. Όχι για να του χαρίσω κάτι που δεν χρειάζεται, αλλά για να φωτίσω, όσο μπορώ, μια διαδρομή που έχω παρακολουθήσει από κοντά. Γιατί υπάρχουν βιβλία που τα διαβάζεις και υπάρχουν βιβλία που, όταν τα διαβάζεις, αισθάνεσαι πως συναντάς ξανά έναν άνθρωπο που ήδη γνωρίζεις και τα βιβλία του Ηρακλή Τριανταφυλλίδη είναι, για μένα, και τα δύο. Είναι λογοτεχνικά έργα που μπορούν να σταθούν μόνα τους, αλλά είναι και κομμάτια μιας ζωής. Και ίσως, τελικά, αυτό να είναι το πιο όμορφο πράγμα που μπορεί να συμβεί ανάμεσα σε δύο ανθρώπους που συναντήθηκαν κάποτε μέσα από τη μουσική: να περνούν τα χρόνια, να αλλάζουν οι εποχές, να ανοίγουν νέοι δρόμοι, και ύστερα από σαράντα χρόνια να βρίσκονται ακόμη εδώ, ο καθένας με τα τραγούδια του και τα βιβλία του, αλλά με εκείνη την παλιά, αόρατη γέφυρα της φιλίας να παραμένει στη θέση της.
Αυτή είναι η γέφυρα από την οποία θέλω να κοιτάξω τα επτά βιβλία του Ηρακλή. Όχι σαν ένας ξένος, αλλά ως ένας φίλος που βρίσκεται δίπλα του από το 1986 και ξέρει πως, πίσω από κάθε σελίδα, πίσω από κάθε ιστορία και κάθε λέξη, υπάρχει ένας άνθρωπος που δεν σταμάτησε ποτέ να ψάχνει.
Στίχοι τραγουδιών (1980)
Πριν γίνει συγγραφέας με την έννοια που θα αποκτούσε αργότερα, ο Ηρακλής Τριανταφυλλίδης ήταν ήδη ένας άνθρωπος της μουσικής. Έγραφε στίχους, ποιήματα και πεζά, συνέθετε μουσική και αναζητούσε από νωρίς τον δικό του τρόπο να μιλήσει για τον κόσμο. Το 1980 κυκλοφόρησε μια ιδιαίτερη, ανεξάρτητη, χειρόγραφη και εικονογραφημένη έκδοση με τίτλο Στίχοι τραγουδιών, που συγκέντρωνε υλικό της περιόδου 1971-1980. Η έκδοση περιλάμβανε σκίτσα, κυρίως της συζύγου του Μαριάννας, αλλά και ορισμένα δικά του. Δεν είναι ένα βιβλίο που πρέπει να το δει κανείς απλώς ως την πρώτη καταχώριση μιας βιβλιογραφίας. Είναι περισσότερο ένα τεκμήριο γέννησης. Είναι η στιγμή όπου ο στίχος, που μέχρι τότε προοριζόταν να συναντήσει τη μουσική, αποφασίζει να σταθεί μόνος του πάνω στη σελίδα και αυτό έχει σημασία. Ο στίχος ενός τραγουδιού έχει πάντα έναν κρυφό συνεργό: τη μελωδία. Ο ποιητής μπορεί να αφήσει μια λέξη να αιωρείται, επειδή ξέρει ότι θα έρθει η μουσική να την ολοκληρώσει. Όταν όμως ο στίχος αποτυπώνεται στο χαρτί, αναγκάζεται να σταθεί μόνος του και να αναμετρηθεί με τη σιωπή. Αυτή η συλλογή μπορεί, λοιπόν, να διαβαστεί ως η πρώτη μαρτυρία ενός δημιουργού που δεν αντιμετώπισε ποτέ τη μουσική και τη γραφή ως δύο ξεχωριστούς δρόμους. Για τον Ηρακλή είναι περισσότερο δύο παράλληλες όχθες του ίδιου ποταμού. Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη. Η έκδοση αυτή ανήκει σε μια εποχή όπου η ανεξάρτητη δημιουργία είχε μια σχεδόν χειροποίητη διάσταση. Ένα τέτοιο βιβλίο ήταν περισσότερο προσωπικό αντικείμενο παρά προϊόν. Ήταν σαν να έλεγε ο δημιουργός: «Αυτά σκέφτηκα, αυτά έγραψα, αυτά είμαι.». Και ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική αξία του.
Μέσα στους Στίχους τραγουδιών βρίσκεται ο σπόρος όσων θα ακολουθήσουν: η ποιητική γλώσσα, η ανάγκη επικοινωνίας, η εσωτερική αναζήτηση και, κυρίως, η αίσθηση ότι η πραγματικότητα δεν εξαντλείται σε αυτό που βλέπουμε, αλλά είναι το πρώτο ίχνος του δρόμου.
Ονειροταξιδευτής (2004)
Με τον Ονειροταξιδευτή, ο Ηρακλής Τριανταφυλλίδης περνά σε μια άλλη περιοχή της δημιουργίας του. Δεν γράφει πλέον μόνο στίχους. Δεν αφήνει μόνο ποιητικά ίχνη. Δημιουργεί έναν ολόκληρο κόσμο. Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 2004 από τις εκδόσεις Παπαϊωάννου και χαρακτηρίζεται ως μυθιστόρημα φιλοσοφικής φαντασίας. Εδώ βρίσκεται ίσως η πρώτη σημαντική λέξη για να καταλάβουμε τη συγγραφική του ταυτότητα. Ο ίδιος ο Ηρακλής έχει επιλέξει τον όρο φιλοσοφική φαντασία για να περιγράψει το είδος της γραφής του. Δεν τον ενδιαφέρει η φαντασία ως απλή φυγή από την πραγματικότητα. Τον ενδιαφέρει η φαντασία ως μέσο έρευνας της πραγματικότητας και αυτό αλλάζει τα πάντα, γιατί το φανταστικό δεν είναι απαραίτητα το αντίθετο του πραγματικού. Μπορεί να είναι ένας άλλος τρόπος να το κοιτάξεις. Ο Ονειροταξιδευτής είναι, λοιπόν, κάτι περισσότερο από ένα μυθιστόρημα φαντασίας. Είναι ένα ταξίδι σε περιοχές όπου η φιλοσοφία, η ποίηση, η μυθολογία και η ανθρώπινη αναζήτηση συναντιούνται. Ο αναγνώστης δεν καλείται απλώς να ακολουθήσει μια ιστορία. Καλείται να αμφισβητήσει τα όρια αυτού που θεωρεί δεδομένο κι αυτή η αμφισβήτηση είναι, κατά τη γνώμη μου, η καρδιά του βιβλίου. Ο Τριανταφυλλίδης δεν γράφει για να μας πει ότι υπάρχει ένας άλλος κόσμος. Γράφει για να μας κάνει να αναρωτηθούμε: Κι αν υπάρχει; Και ακόμη περισσότερο: Κι αν αυτό που ονομάζουμε πραγματικότητα είναι απλώς μία από τις πολλές εκδοχές της;
Δεν είναι τυχαίο ότι μέσα στον Ονειροταξιδευτή υπάρχουν και ποιήματά του. Η ποίηση δεν εγκαταλείπει τον συγγραφέα όταν περνά στην πεζογραφία. Αντίθετα, συνεχίζει να κινείται υπόγεια μέσα στην αφήγηση, κι αυτό κάνει τον Ονειροταξιδευτή ιδιαίτερα σημαντικό στη συνολική του πορεία, γιατί ο μουσικός παραμένει μέσα του, ο ποιητής παραμένει μέσα του, μόνο που τώρα υπάρχει και κάτι ακόμη: Ο ερευνητής του αγνώστου.
GIGAN - Το δίκιο του ισχυρού (2014)
Δέκα χρόνια μετά τον Ονειροταξιδευτή, ο Τριανταφυλλίδης επιστρέφει στη φιλοσοφική φαντασία, αλλά αυτή τη φορά αλλάζει τη φόρμα. Το GIGAN - Το δίκιο του ισχυρού δεν είναι μυθιστόρημα. Είναι μια συλλογή από ιστορίες και νουβέλες φιλοσοφικής φαντασίας που κυκλοφόρησε το 2014. Ο τίτλος είναι από μόνος του μια πρόκληση: Το δίκιο του ισχυρού. Πόσες φορές στην ανθρώπινη ιστορία το δίκαιο δεν ταυτίστηκε με τη δύναμη; Πόσες φορές ο ισχυρός δεν δημιούργησε τους κανόνες που στη συνέχεια ονόμασε «δικαιοσύνη»; Ο Ηρακλής χρησιμοποιεί τη φαντασία για να ξαναθέσει αυτά τα ερωτήματα. Και αυτό είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά του βιβλίου: δεν προσπαθεί να σε κάνει να ξεχάσεις τον πραγματικό κόσμο. Σε κάνει να επιστρέψεις σε αυτόν με διαφορετικό βλέμμα. Η μικρότερη φόρμα της ιστορίας και της νουβέλας επιτρέπει στον συγγραφέα να κινηθεί πιο ελεύθερα, να αλλάξει οπτικές, να δημιουργήσει διαφορετικές συνθήκες και να δοκιμάσει διαφορετικά σενάρια. Η φιλοσοφική φαντασία γίνεται εδώ ένα εργαστήριο όπου ο άνθρωπος, η εξουσία, η δύναμη, η ηθική και η ίδια η έννοια του δικαίου μπορούν να μπουν κάτω από το μικροσκόπιο. Αν ο Ονειροταξιδευτής ήταν ένα μεγάλο ταξίδι, το GIGAN μοιάζει περισσότερο με μια σειρά από παράθυρα. Ανοίγεις το ένα, βλέπεις έναν κόσμο. Ανοίγεις το άλλο, βλέπεις έναν διαφορετικό και στο τέλος αντιλαμβάνεσαι ότι ίσως το κοινό στοιχείο δεν είναι οι κόσμοι, αλλά είναι ο άνθρωπος, οι φόβοι του, η ανάγκη του για δύναμη, η ανάγκη του να καταλάβει και η αέναη προσπάθειά του να ξεχωρίσει το πραγματικό από το φανταστικό.
Θέλω να σε βοηθήσω μα δεν μπορείς να με καταλάβεις (2015)
Υπάρχουν τίτλοι που απλώς ονομάζουν ένα έργο και υπάρχουν τίτλοι που μοιάζουν να περιέχουν μέσα τους ολόκληρο το έργο. Θέλω να σε βοηθήσω μα δεν μπορείς να με καταλάβεις. Ένας τίτλος που μιλά για την επικοινωνία, αλλά ταυτόχρονα και για την αδυναμία της. Για την απόσταση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, ή ακόμα περισσότερο, για την απόσταση ανάμεσα σε δύο διαφορετικά επίπεδα ύπαρξης. Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε το 2015 από τις εκδόσεις Γόρδιος και ανήκει, όπως και ο Ονειροταξιδευτής και οι Εντολείς, στη φιλοσοφική φαντασία. Τα τρία αυτά μυθιστορήματα συνδέονται κυρίως από το φιλοσοφικό και ιδεολογικό τους υπόβαθρο και όχι από μια γραμμική συνέχεια της ίδιας ιστορίας. Κι εδώ βρίσκεται κάτι που με ενδιαφέρει ιδιαίτερα. Η αδυναμία να καταλάβουμε τον άλλον είναι ίσως ένα από τα μεγαλύτερα δράματα της ανθρώπινης ύπαρξης. Σκέψου το λίγο: μπορεί να θέλεις να βοηθήσεις, μπορεί να θέλεις να αγαπήσεις, μπορεί να θέλεις να επικοινωνήσεις, αλλά αν ο άλλος δεν μπορεί να αντιληφθεί αυτό που του προσφέρεις, τότε η πρόθεση μένει μετέωρη. Ο τίτλος του βιβλίου θα μπορούσε να αφορά μια ανθρώπινη σχέση, έναν πολιτισμό, μια ανώτερη μορφή ζωής που προσπαθεί να επικοινωνήσει με τον άνθρωπο, αλλά θα μπορούσε ακόμη να αφορά τον ίδιο τον συγγραφέα που προσπαθεί να μιλήσει στον αναγνώστη για πράγματα που ο αναγνώστης δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να συλλάβει.
Και κάπου εδώ βρίσκεται, νομίζω, η βαθύτερη γοητεία του βιβλίου. Ο Ηρακλής δεν θεωρεί ότι η ανθρώπινη αντίληψη είναι το μέτρο όλων των πραγμάτων. Αντίθετα, μοιάζει να αναρωτιέται τι υπάρχει πέρα από αυτήν. Ίσως γι' αυτό η φαντασία του δεν λειτουργεί ποτέ ως απλό παιχνίδι, αλλά είναι μια προσπάθεια υπέρβασης. Μια προσπάθεια να κοιτάξουμε πίσω από την κουρτίνα και να δεχτούμε, έστω για λίγο, ότι μπορεί να υπάρχει κάτι που δεν καταλαβαίνουμε. Ίσως λοιπόν, το πιο δύσκολο πράγμα για έναν άνθρωπο είναι ακριβώς αυτό: Να παραδεχτεί ότι δεν καταλαβαίνει.
Φυγάδες εραστές (2017)
Και ύστερα, ο Τριανταφυλλίδης αφήνει για λίγο τους άλλους κόσμους –ή τουλάχιστον έτσι νομίζουμε– γιατί οι Φυγάδες εραστές είναι μια ποιητική συλλογή και η ποίηση, όπως ξέρουμε, είναι ίσως ο πιο σύντομος δρόμος προς το άγνωστο. Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 2017 από τις εκδόσεις Γόρδιος και αποτελεί μια σημαντική επιστροφή στην ποιητική του πλευρά. Η συλλογή περιλαμβάνει ποιήματα από τέσσερις διαφορετικές, ανέκδοτες μέχρι τότε, ενότητες.
Ο τίτλος είναι υπέροχος: Φυγάδες εραστές. Γιατί τι άλλο είναι ο έρωτας, αν όχι μια μορφή φυγής; Φυγή από τον εαυτό μας. φυγή από τον χρόνο, φυγή από την πραγματικότητα, φυγή προς έναν άλλον άνθρωπο. Μία fuga στην κυριολεξία. Και τι άλλο είναι οι εραστές, αν όχι άνθρωποι που για λίγο αρνούνται να δεχτούν τον κόσμο όπως είναι; Στην ποίηση του Τριανταφυλλίδη υπάρχει κάτι που δεν μπορεί να υπάρξει με τον ίδιο τρόπο στη φιλοσοφική φαντασία: η άμεση έκθεση του συναισθήματος. Εδώ δεν χρειάζεται να δημιουργήσεις έναν άλλο πλανήτη για να μιλήσεις για την απώλεια, δεν χρειάζεται να επινοήσεις μια άλλη διάσταση για να μιλήσεις για τη μοναξιά, δεν χρειάζεται να κατασκευάσεις ένα σύμπαν για να μιλήσεις για τον έρωτα. Αρκεί μία λέξη, μία εικόνα, μία ανάμνηση και ξαφνικά ο άνθρωπος βρίσκεται αντιμέτωπος με τον εαυτό του.
Οι Φυγάδες εραστές είναι, κατά τη γνώμη μου, ένα σημαντικό βιβλίο για να καταλάβουμε τον συγγραφέα πίσω από τη φιλοσοφία του. Μας δείχνει ότι πίσω από την αναζήτηση των άλλων πραγματικοτήτων υπάρχει ένας άνθρωπος που γνωρίζει πολύ καλά και την πιο παλιά πραγματικότητα του κόσμου: Την ανάγκη να αγαπήσεις και να αγαπηθείς. Και ίσως αυτό είναι που κάνει την ποίηση τόσο αναγκαία στη συνολική του εργογραφία, γιατί οι Φυγάδες εραστές δεν είναι μια παρένθεση. Είναι η καρδιά.
Εντολείς (2020)
Με τους Εντολείς, ο Ηρακλής Τριανταφυλλίδης επιστρέφει στο μεγάλο πεδίο της φιλοσοφικής φαντασίας και αυτή τη φορά πηγαίνει ακόμη πιο μακριά. Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 2020 από τις εκδόσεις Αττικός και αποτελεί το τρίτο μυθιστόρημα φιλοσοφικής φαντασίας του. Ο ίδιος ο συγγραφέας το χαρακτηρίζει ως το έργο που κλείνει τον κύκλο του Ονειροταξιδευτή, μαζί με το Θέλω να σε βοηθήσω μα δεν μπορείς να με καταλάβεις, σε μια τριλογία που συνδέεται κυρίως από το φιλοσοφικό και ιδεολογικό της υπόβαθρο.
Εδώ η έννοια της πραγματικότητας γίνεται το μεγάλο ερώτημα. Τι είναι πραγματικό; Αυτό που βλέπουμε; Αυτό που μπορούμε να μετρήσουμε; Αυτό που συμφωνούμε όλοι ότι υπάρχει; Ή μήπως η πραγματικότητα είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που οι αισθήσεις μας επιτρέπουν να αντιληφθούμε; Ο ίδιος ο Ηρακλής έχει πει κάτι που θεωρώ πως βρίσκεται στον πυρήνα ολόκληρης της συγγραφικής του σκέψης: ότι οι Εντολείς δεν υπάρχουν μόνο στη δική μας πραγματικότητα, αλλά και σε άλλες πραγματικότητες, πέρα από τα αντιληπτικά μας όρια. Αυτό είναι το σημείο όπου η φιλοσοφική φαντασία του συναντά την υπαρξιακή αγωνία. Ο άνθρωπος φοβάται το άγνωστο και, επειδή το φοβάται, δημιουργεί όρια και λέει: «αυτό υπάρχει», «αυτό δεν υπάρχει», «αυτό είναι πραγματικό», «αυτό είναι φαντασία». Και κάπως έτσι χτίζει μια φυλακή μέσα στην οποία αισθάνεται ασφαλής. Ο Ηρακλής όμως, υποστηρίζει μια διαφορετική ιδέα: ότι η πραγματικότητα είναι ρευστή. Ότι αυτό που θεωρούμε δεδομένο μπορεί να είναι απλώς μια μορφή που παίρνει κάτι πολύ μεγαλύτερο και ότι η απελευθέρωση ίσως αρχίζει ακριβώς από τη στιγμή που παύουμε να θεωρούμε τα όρια αυτονόητα.
Οι Εντολείς είναι, λοιπόν, το βιβλίο όπου η αναζήτηση του Τριανταφυλλίδη φτάνει στα όριά της, ή μάλλον εκεί όπου τα όρια παύουν να υπάρχουν. Ο Ονειροταξιδευτής άνοιξε την πόρτα, το Θέλω να σε βοηθήσω... προσπάθησε να επικοινωνήσει με αυτό που βρίσκεται απέναντι από την πόρτα και οι Εντολείς μοιάζουν να μας λένε ότι ίσως η πόρτα να μην υπήρξε ποτέ.
Ο μπαλονάς (2026)
Και φτάνουμε στο σήμερα. Στον Μπαλονά, το βιβλίο του 2026. Εδώ υπάρχει κάτι που δεν μπορεί να αγνοηθεί: ο Μπαλονάς έρχεται ύστερα από μια διαδρομή που έχει ήδη διαρκέσει περισσότερο από τέσσερις δεκαετίες. Έρχεται από έναν άνθρωπο που έχει υπάρξει και παραμένει μουσικός. Που έχει γράψει τραγούδια, έχει δημιουργήσει μουσικά σχήματα, έχει γράψει μουσικά έργα, έχει περάσει από τη σκηνή, έχει ασχοληθεί με την ποίηση, έχει ταξιδέψει μέσα από μυθοπλαστικούς κόσμους, έχει αναμετρηθεί με την έννοια της πραγματικότητας και έχει γράψει για την ανθρώπινη συνείδηση και τώρα, το 2026, ανοίγει ένα ακόμα κεφάλαιο.
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε έναν συγγραφέα που γράφει το πρώτο του βιβλίο και σε έναν δημιουργό που γράφει το έβδομο. Στο πρώτο βιβλίο υπάρχει συχνά η ανάγκη να αποδείξεις ότι έχεις κάτι να πεις και στο έβδομο υπάρχει η ελευθερία να πεις αυτό που πραγματικά θέλεις. Αυτή την ελευθερία τη βρήκα στον Μπαλονά.
Ο τίτλος είναι ήδη διαφορετικός. Έχει μια ιδιομορφία, μια ηχητική ποιότητα και, όπως συμβαίνει συχνά με τον Ηρακλή, σε βάζει από την πρώτη στιγμή στη διαδικασία να αναρωτηθείς τι ακριβώς βρίσκεται πίσω από τη λέξη. Ο Μπαλονάς δεν έρχεται από το πουθενά. Έρχεται μετά τους Στίχους τραγουδιών, τον Ονειροταξιδευτή, το GIGAN, το Θέλω να σε βοηθήσω μα δεν μπορείς να με καταλάβεις, τους Φυγάδες εραστές και τους Εντολείς. Έρχεται, δηλαδή, από έναν άνθρωπο που έχει περάσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του αναζητώντας τρόπους να επικοινωνήσει με τους άλλους, μέσω της μουσικής, μέσω της ποίησης, μέσω της αφήγησης, μέσω της φαντασίας και ίσως, τελικά, αυτό να είναι το πιο βαθύ θέμα ολόκληρης της εργογραφίας του Ηρακλή Τριανταφυλλίδη: Η επικοινωνία, η ανάγκη να πεις κάτι που δεν χωράει εύκολα στις λέξεις, η ανάγκη να μιλήσεις για κάτι που δεν φαίνεται, η ανάγκη να πεις «υπάρχει κάτι περισσότερο» και να ελπίζεις ότι κάποιος, κάπου, κάποτε, θα μπορέσει να σε ακούσει.
Ο Μπαλονάς είναι, επομένως, το νεότερο κεφάλαιο μιας διαδρομής που συνεχίζεται και αυτό ίσως είναι το πιο σημαντικό. Δεν έχουμε μπροστά μας έναν δημιουργό που κοιτάζει πίσω από την κορυφή μιας ολοκληρωμένης πορείας, αλλά έχουμε έναν δημιουργό που εξακολουθεί να προχωρά. Αν κοιτάξω συνολικά αυτή τη διαδρομή, βλέπω κάτι που με ενδιαφέρει περισσότερο από τις ίδιες τις κατηγορίες στις οποίες μπορούμε να τοποθετήσουμε τα βιβλία. Δεν βλέπω έναν μουσικό που κάποια στιγμή αποφάσισε να γίνει συγγραφέας, ούτε βλέπω έναν ποιητή που κάποια στιγμή δοκίμασε την πεζογραφία. Βλέπω έναν ενιαίο δημιουργό. Οι Στίχοι τραγουδιών είναι η πρώτη του φωνή, ο Ονειροταξιδευτής είναι το πρώτο μεγάλο του ταξίδι, το GIGAN είναι η ανάγκη να κοιτάξει τον κόσμο μέσα από πολλές διαφορετικές ιστορίες, το Θέλω να σε βοηθήσω μα δεν μπορείς να με καταλάβεις είναι η αγωνία της επικοινωνίας, οι Φυγάδες εραστές είναι η επιστροφή στην πιο γυμνή και ανθρώπινη πλευρά της ποίησης, οι Εντολείς είναι η μεγάλη αναμέτρηση με την ίδια την έννοια της πραγματικότητας και ο Μπαλονάς είναι το νεότερο κεφάλαιο ενός βιβλίου που, στην πραγματικότητα, γράφεται εδώ και δεκαετίες.
Αυτό που βρίσκω συναρπαστικό στον Ηρακλή Τριανταφυλλίδη είναι ότι δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται να μας δώσει εύκολες απαντήσεις. Αντίθετα, μοιάζει να θέλει να μας αφήσει με καλύτερες ερωτήσεις, αλλά ίσως αυτή να είναι η πραγματική αποστολή ενός δημιουργού. Να μη σου λέει δηλαδή τι να πιστέψεις, αλλά να σου ανοίγει μια χαραμάδα για να κοιτάζεις και μετά να σε αφήνει μόνο σου, μπροστά στο άγνωστο. Γιατί, τελικά, ο πραγματικός ονειροταξιδευτής δεν είναι εκείνος που ταξιδεύει μέσα στα όνειρα του συγγραφέα, αλλά είναι εκείνος που, αφού κλείσει το βιβλίο, αρχίζει να αμφιβάλλει για το πού τελειώνει το όνειρο και πού αρχίζει η πραγματικότητα. Και ίσως, τελικά, αυτή να είναι η πιο ουσιαστική πλευρά αυτής της διαδρομής για μένα. Ότι πίσω από όλα αυτά τα βιβλία, πίσω από τις λέξεις, τις μουσικές, τις αναζητήσεις και τους κόσμους, που δημιούργησε ο Ηρακλής, υπάρχει ένας άνθρωπος που γνωρίζω εδώ και σαράντα χρόνια. Ένας φίλος με τον οποίο συναντηθήκαμε κάποτε μέσα από τη μουσική και συνεχίσαμε να συναντιόμαστε, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, μέσα στη ζωή. Από τη Λερναία Ύδρα μέχρι τον Μπαλονά, από τους στίχους των τραγουδιών μέχρι τις πιο μακρινές περιοχές της φιλοσοφικής φαντασίας, ο Ηρακλής παρέμεινε πιστός σε κάτι που, κατά τη γνώμη μου, είναι και το πιο δύσκολο πράγμα για έναν δημιουργό: στην ανάγκη του να ψάχνει. Και όσο υπάρχουν άνθρωποι που εξακολουθούν να ψάχνουν, να αμφισβητούν, να ονειρεύονται και να δημιουργούν, θα υπάρχουν πάντα καινούργιοι δρόμοι για να περπατήσουμε.
Χαίρομαι που έναν από αυτούς τους δρόμους τον περπατάω, εδώ και σαράντα χρόνια, μαζί με τον φίλο μου, τον Ηρακλή.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
