Πόσες αλήθειες έχουν θαφτεί πίσω από μια από τις μεγαλύτερες γενοκτονίες της παγκόσμιας ιστορίας; Αν έχετε ποτέ αναρωτηθεί, τότε σας διαβεβαιώνω πως αυτό το μυθιστόρημα είναι για εσάς.
Η γραφή του Τρούερ είναι καθηλωτική. Οι λέξεις κοφτές, ειλικρινείς, χωρίς φανφάρες. Ο λόγος βαθύς, συναισθηματικός, κλείνει μέσα του όλο τον πόνο ενός λαού που αποδεκατίστηκε, περιγελάστηκε, εγκλωβίστηκε και λησμονήθηκε.
Πού πηγαίνει ένας Ινδιάνος όταν η γη του έχει κλαπεί; Όταν η οικογένειά του έχει ξεριζωθεί; Πώς μπορεί να συνεχίσει να ζει όταν οι αξίες του αντιμετωπίζονται ως αθώα παιδικά ψέματα ή ακόμα και βάρη; Πώς μπορεί να υπάρξει στον κόσμο, ενώ ο ίδιος θεωρείται κομμένο δέντρο;
Ένας Ινδιάνος της σύγχρονης εποχής δεν ανήκει σε κανέναν χρόνο, ούτε σε κάποιον τόπο. Ξέμπαρκος, ανάμεσα στο παρελθόν που πια έχει σβηστεί και στο μέλλον που είναι θαμπό και ακαθόριστο. Τουλάχιστον έτσι περιγράφει ο Τρούερ τους ήρωές του.
Ο ίδιος, ως απόγονος της φυλής Οτζίμπουε, μεγαλωμένος στον καταυλισμό στο Λιτς Λέικ, κουβαλά τον μόχθο του ανθρώπου που έχει ένα όραμα μεγαλύτερο από τον εαυτό του: Προσπαθεί να διαφυλάξει, όπως μπορεί, την πολιτιστική και ιστορική κληρονομιά των προγόνων του. Γράφει για εκείνους που γεννήθηκαν πριν από εκείνον, αλλά και για αυτούς που θα έρθουν μετά.
Όπως καταλαβαίνετε, το έργο του έχει και ανθρωπολογική και κοινωνιολογική αξία, εκτός από την καθαρά λογοτεχνική. Πρόκειται για βιβλίο-αφιέρωμα στις ρίζες. Και σίγουρα αξίζει να διαβαστεί από όλους όσοι αγαπούν την ιστορία, τη λαογραφία και τον ρεαλισμό.
Προσωπικά αγαπώ τον πολιτισμό και την ιστορία των αυτοχθόνων Αμερικανών, τόσο για τη συλλογική ψυχή τους, όσο και για την αγάπη που δείχνουν στη γη και με λυπούσε πάντα ιδιαίτερα η αντιμετώπισή τους από τους ευρωπαίους εξερευνητές και αποίκους.
Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα το αγάπησα για τη ζωντάνια του, την αλήθεια του, την αφηγηματική δεινότητα. Οι χαρακτήρες πολυδιάστατοι, με σάρκα και οστά, δεν αφήνουν τίποτα κρυφό από το «είναι» τους. Εμπνευσμένοι από τα βιώματα του συγγραφέα, στέκονται ολόκληροι μπροστά μας, μας χαιρετούν από τις σελίδες της Ιστορίας, μας μεταφέρουν τις μνήμες και τα άλγη ενός ολόκληρου λαού.
Ο πόνος είναι το χρώμα του βιβλίου. Το συναισθηματικό άχθος εμποτίζει σχεδόν όλες τις σελίδες και οι πρωταγωνιστές ζουν με αυτό. Φυσικό, άλλωστε, αν σκεφτεί κανείς τις αιματηρές γραμμές που διατρέχουν την ιστορία της φυλής τους.
Ο Τρούερ δεν χαρίζεται. Είναι σκληρός, τραχύς και ανάλγητος. Λέει τα πράγματα όπως είναι, χωρίς να τα ωραιοποιεί. Υπάρχουν σκηνές στις οποίες σφίγγεις τα δόντια. Και βεβαίως, κάποιες φορές, δακρύζεις. Αυτά όμως είναι ο ελάχιστος φόρος τιμής που αποτίεις στον βωμό της συλλογικής ψυχής των αυτοχθόνων Αμερικανών.
Οι λαοί που ξεκληρίστηκαν, σχεδόν διαγράφθηκαν από τα κιτάπια της Ιστορίας, μειώθηκαν για χρόνια σε γελοιογραφίες, καρικατούρες και φθηνές αποκριάτικες στολές, δεν έχουν τίποτα να κερδίσουν, ούτε να χάσουν. Υπάρχουν για τους εαυτούς τους, σε έναν κόσμο που δεν τους αναγνωρίζει, δεν τους δέχεται ή δεν θέλει να τους θυμάται.
Ο συγγραφέας ξέρει πολύ καλά τι κάνει μέσα σε αυτές τις σελίδες. Καταφέρνει τον σκοπό του εξαιρετικά καλά. Οι πρόγονοί του θα του χαμογελούν γλυκόπικρα, γνωρίζοντας αυτό που και ο ίδιος διαπιστώνει: Το παρελθόν δεν αλλάζει. Το μέλλον είναι θολό. Αξίζει όμως να προσπαθεί κανείς για όσα κρατάει σφιχτά στην καρδιά του, ακόμα και αν είναι σημαντικά μονάχα για εκείνον. Ακόμα και αν δεν δικαιωθεί ποτέ.
Ό,τι έγινε, δεν αλλάζει. Σημασία έχει το τώρα, όσο χτίζεται, αυτή τη στιγμή που γράφονται –ή διαβάζονται– αυτές οι γραμμές. Η κάθε ανάσα γίνεται Ιστορία και ο καθένας χτίζει το μέλλον (το δικό του, αλλά και των συνανθρώπων του) με κάθε του επιλογή. Γιατί οι κοινωνίες των ανθρώπων, των όποιων ανθρώπων, είναι αλληλοδιαπλεκόμενες και αλληλοσυμπληρούμενες. Επομένως, έχει αξία να θυμόμαστε πως όταν χάνει ένας, χάνουμε όλοι.
Το λέει, άλλωστε και ο τίτλος:
Δεν κερδίζεις τίποτα σκοτώνοντας έναν νεκρό Ινδιάνο.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Το μυθιστόρημα του Ντέιβιντ Τρούερ Δεν κερδίζεις τίποτα σκοτώνοντας έναν νεκρό Ινδιάνο κυκλοφόρησε από την Εμπειρία εκδοτική
