Πώς ξεχνάνε οι άνθρωποι;
Πώς αδικούν εύκολα όταν αυτό τους συμφέρει;
Πόσο εύκολο είναι να ξεχάσει κάποιος τις διώξεις, τις ρίζες του, ακόμα και την αγάπη που δίδαξε ο Χριστός;
Ο Νίκος Καζαντζάκης έγραψε ένα από τα πιο μεγαλειώδη έργα του, το Ο Χριστός ξανασταυρώνεται, βάζοντάς τα, ανοιχτά και ξεκάθαρα, με τις ηγεσίες της Εκκλησίας και με την υποκρισία τους να μπορούν να μετατρέπουν οτιδήποτε κατά το συμφέρον τους. Δημιούργησε ένα παγκόσμιο μυθιστόρημα που διαβάζεται 70 και βάλε χρόνια και ένα από τα καλύτερα έργα του παγκόσμιου θεάτρου. Αυτοί που, εντέλει, τον αφόρισαν έσβησαν στη λήθη του χρόνου και σήμερα κάνεις δεν τους θυμάται. Ο Καζαντζάκης όμως μένει, αθάνατος και ελεύθερος, όπως του αρμόζει, για πάντα στη μνήμη του κόσμου.
Ο Χριστός ξανασταυρώνεται και πάλι στις επάλξεις ενός θεάτρου για να ξαναθυμίσει, να διδάξει, να περάσει τα πολλαπλά μηνύματα που έχει.
Το θέατρο Σταθμός, χώρος που σέβεται την τέχνη στην καρδιά της Αθήνας, φιλοξενεί το μεγάλο έργο που σκηνοθετεί ο Μάνος Καρατζογιάννης, ένας καταξιωμένος καλλιτέχνης που έχει δώσει στο κοινό καταπληκτικές δημιουργίες όπως το Γάλα, την Κασέτα και άλλες πολλές κι εξίσου σημαντικές. Τολμά να σκηνοθετήσει και να ερμηνεύσει το μεγάλο έργο με ένα πολύ καλό θεατρικό σχήμα και με άρτιο αποτέλεσμα σε μια διασκευή σεβόμενη το μυθιστόρημα του μεγάλου συγγραφέα.
Για την υπόθεση, είμαστε σε ένα χωριό της Ανατολής όπου οι Έλληνες υποφέρουν από τον ζυγό των Τούρκων, τη Λυκόβρυση, με ένα έθιμο να αναβιώνει κάθε επτά χρόνια με την αναπαράσταση της εβδομάδας των παθών του Χριστού. Την επιλογή κάνουν, όπως πάντα, οι άρχοντες του χωριού, προεστοί που έχουν γονατίσει στη θέληση των Τούρκων και του παπα-Γρηγόρη, που η θρησκεία για εκείνον είναι ένα πρόσχημα για να εξυπηρετεί τα σχέδιά του για πλούτο και εξουσία.
Αυτή τη φορά, επιλέγεται στον ρόλο του Χριστού ο Μανολιός, ένας απλός βοσκός, θεωρούμενος ως ένα ανθρωπάκι που θα έχουν του χεριού τους· ο Ιωάννης θα παιχθεί από τον Μικελή, γιο προαστού, τον Ιούδα ο Παναγιώταρος και η χήρα Κατερίνα την Μαγδαληνή. Τα σχέδιά τους ναυαγούν όταν ο φιλότιμος Μανολιός προσαρμόζεται πραγματικά στον ρόλο του Χριστού που τον αλλάζει.
Η αποκορύφωση έρχεται όταν φτάνουν στο χωριό τους πρόσφυγες κυνηγημένοι από τους Τούρκους αλλά στη βοήθεια που ζητούν εισπράττουν την άρνηση από τον παπα-Γρηγόρη με την πρόφαση ότι φέρνουν τη χολέρα.
Με μπροστάρη μια γυναίκα, άνθρωπο με αγάπη και δυνατό το αίσθημα της δικαιοσύνης, που οδηγεί τους κουρασμένους ανθρώπους στα βουνά της Σαρακήνας με τη βοήθεια μόνο πέντε ανθρώπων: του Μανολιού, της Κατερίνας, του Μιχελή, του Γιαννακού και του Κωνσταντή, που ερμηνεύουν στην αναπαράσταση τους Πέτρο και Ιάκωβο, αντίστοιχα.
Η επαφή αυτών των ανθρώπων με τους ρόλους, που τους επέβαλαν, θα τους κάνει να αναθεωρήσουν πολλά πράγματα, με μπροστάρη τον Μανολιό, που χωρίζει την αρραβωνιαστικιά του στο πανηγύρι του προφήτη Ηλία και αναφέρεται με τρυφερά λόγια αγάπης στους συγχωριανούς του για τους κατατρεγμένους. Όμως αυτό προκαλεί την οργή του παπα-Γρηγόρη.
Το αποκορύφωμα συμβαίνει όταν πεθαίνει ο πατέρας του Μιχελή και ο Μιχελής φωνάζει τους πρόσφυγες για να μοιράσει την περιουσία του. Ο παπα-Γρηγόρης ξεσηκώνει τον κόσμο λέγοντας ότι ο Μιχελής είναι ανισόρροπος και μετά από σύγκρουση αναφέρει στους Τούρκους τον Μανολιό ως υπαίτιο όλων αυτών και ουσιαστικά τον παραδίδει στα χέρια του αγριεμένου πλήθους και, αφού τον αφορίζει, αφήνει το πλήθος να τον εκτελέσει μέσα στην εκκλησία.
Μια υπέροχη ιστορία που δίνεται σωστά από τους πολύ καλούς ηθοποιούς, που έχουν επιλεγεί με πολλή προσοχή, σε ένα έργο όπου επικρατεί η σωστή χημεία, η άριστη διασκευή και σκηνικά, μουσική, φωτισμός, κοστούμια και κινησιολογία όλα εξαιρετικά, σε έναν εξαιρετικό, στα μάτια μου, Χριστό που ξανασταυρώνεται, που κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον μέχρι το εκρηκτικό φινάλε όπου επιβεβαιώνει τον τίτλο του.
Η άψογη εκτέλεση στέλνει τα μηνύματα που θέλησε ο Καζαντζάκης να ακουστούν παντού, σε ένα έργο που πηγάζει από το επαναλαμβανόμενο μίσος του πλήθους και από αυτούς που το χειραγωγούν.
ΤΟ Χριστός ξανασταυρώνεται είναι επί της ουσίας μια αλήθεια για τους ανθρώπους και τις επιδιώξεις τους, οπότε όσες φορές κι αν κατέβαινε θα είχε την ίδια πάντα κατάληξη.
Ο Καζαντζάκης γνώριζε καλά την ανθρώπινη απληστία, που επικρατεί πανίσχυρη ανά τους αιώνες, και πως ό,τι μπορεί να μπει ανάμεσα στον πλούτο και την εξουσία είναι δεδομένο ότι θα εξολοθρευθεί.
Απαραιτήτως να ακουστεί παντού και να έρθουν να το δουν οι νέοι άνθρωποι που είναι το μέλλον μας. Όλοι μας όμως, καλό είναι, να μπορέσουμε να αναλογιστούμε ότι οι ήρωες ήταν πάντα φτωχοί και οι δολοφόνοι πλούσιοι και ισχυροί. Η ιστορία διδάσκει αυτούς που είναι σε θέση να την κατανοήσουν.
Ευχαριστώ ιδιαιτέρως την υπεύθυνη επικοινωνίας κυρία Γρυλλάκη για την ευγενική παραχώρηση των προσκλήσεων ώστε να μπορέσω να δω μια τόσο ωραία παράσταση ώστε να υποβάλω την κριτική μου.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
