Η Πρώτη ύλη είναι το πρώτο μου ποιητικό βιβλίο και, με έναν τρόπο, η πρώτη συνειδητή προσπάθεια να συγκεντρώσω σε έναν ενιαίο χώρο τις λέξεις, τις εικόνες και τις εμπειρίες που με απασχόλησαν τα τελευταία χρόνια. Δεν γεννήθηκε, όμως, από μια μεμονωμένη στιγμή έμπνευσης ούτε γράφτηκε με γραμμικό τρόπο. Τα περισσότερα ποιήματα γράφτηκαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, σε στιγμές που ένιωθα ότι κάτι μέσα μου ζητούσε να ειπωθεί, έστω και με τρόπο αποσπασματικό. Σε στιγμές που με συγκινούσαν, όπως ένα άγγιγμα, ένα βλέμμα μιας αβάσταχτης μοναξιάς, ένα παιδικό όνειρο. Αργότερα, όταν άρχισα να τα βλέπω όλα μαζί, κατάλαβα ότι υπήρχε ένας κοινός πυρήνας που τα ένωνε.
Ο τίτλος Πρώτη ύλη προέκυψε ακριβώς από αυτή την αίσθηση. Για μένα η «πρώτη ύλη» είναι ό,τι προηγείται της μορφής: η εμπειρία πριν γίνει αφήγηση, το συναίσθημα πριν αποκτήσει λέξεις, η εικόνα πριν μετατραπεί σε ποίημα. Συνιστά το ακατέργαστο υλικό της ζωής που προσπαθούμε διαρκώς να κατανοήσουμε και να μετασχηματίσουμε. Η ποίηση, τουλάχιστον όπως την αντιλαμβάνομαι εγώ, είναι μια προσπάθεια να πλησιάσουμε αυτή την ύλη χωρίς να την εξημερώσουμε πλήρως.
Η συλλογή οργανώνεται γύρω από τρεις βασικούς άξονες. Στην πρώτη ενότητα στρέφομαι προς τον μύθο –αναπόδραστα επηρεασμένος από τη θεωρητική μου σκευή– επιχειρώντας μια επανεξέταση γνωστών μυθολογικών μορφών μέσα από μια σύγχρονη οπτική, με μια απογύμνωση και μια μεταμορφωτική αποκάλυψη. Οι μορφές αυτές δεν εμφανίζονται ως μακρινές αφηγήσεις του παρελθόντος, αλλά ως φωνές που εξακολουθούν να συνομιλούν με το παρόν μας. Με ενδιέφερε να τις απομακρύνω από τη στατική τους εικόνα και να τις δω ως ανθρώπινες υπάρξεις, γεμάτες αντιφάσεις, πάθη και διλήμματα, χρησιμοποιώντας το ανεξάντλητο υλικό της αρχαιοελληνικής γραμματείας.
Η δεύτερη ενότητα κινείται περισσότερο προς τον ερωτικό και προσωπικό λόγο. Εκεί, η ποίηση γίνεται πιο εσωτερική, πιο σωματική, ίσως και πιο ευάλωτη. Ο έρωτας εμφανίζεται όχι μόνο ως συναίσθημα αλλά και ως εμπειρία που μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο και τον εαυτό μας.
Στην τρίτη ενότητα, το βλέμμα στρέφεται προς την κοινωνική πραγματικότητα και την καθημερινότητα. Μικρές σκηνές, εικόνες φαινομενικά απλές, προσπαθούν να αποτυπώσουν το κλίμα της εποχής μας. Με ενδιαφέρει η στιγμή όπου το προσωπικό βίωμα συναντά το συλλογικό, εκεί όπου μια ιδιωτική εμπειρία μπορεί να αντανακλά κάτι ευρύτερο.
Ανάμεσα στα ποιήματα παρεμβάλλονται μικρά πεζά κείμενα, σαν στιγμές ανάσας μέσα στη ροή της συλλογής. Αυτά τα πεζά λειτουργούν για μένα σαν μικρές αφηγηματικές ρωγμές μέσα στο ποιητικό σώμα του βιβλίου, ένας τρόπος να διευρυνθεί η φόρμα και να επιτραπεί στη γλώσσα να κινηθεί με διαφορετικούς ρυθμούς.
Η σχέση μου με τη γραφή διαμορφώθηκε τόσο από τη λογοτεχνία όσο και από άλλες μορφές τέχνης. Οι σπουδές μου στη Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Πατρών, με ειδίκευση στη νεοελληνική και την κλασική γραμματεία, με έφεραν σε επαφή με τη μεγάλη διαδρομή της ελληνικής γλώσσας. Παράλληλα, η ενασχόλησή μου με το θέατρο από μικρή ηλικία και η συμμετοχή μου σε ταινίες μικρού μήκους επηρέασαν τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι την εικόνα, τον ρυθμό και τη δραματική ένταση μέσα στον λόγο.
Σήμερα βλέπω την Πρώτη ύλη ως την αρχή μιας διαδρομής. Είναι ένα βιβλίο που γεννήθηκε από την ανάγκη να δοκιμάσω τα όρια της γλώσσας και να δω πώς η εμπειρία μπορεί να μετατραπεί σε ποίηση. Από τη στιγμή όμως που εκδόθηκε, ανήκει πλέον και στα πολλαπλά αναγνωστικά κοινά.
Κάθε ανάγνωση δημιουργεί μια νέα εκδοχή του βιβλίου, και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο όμορφο στοιχείο της λογοτεχνίας: ότι το κείμενο συνεχίζει να ζει μέσα σε άλλες φωνές και άλλες σκέψεις.
Γιώργης Χαριτάτος
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Η ποιητική συλλογή του Γιώργη Χαριτάτου Πρώτη ύλη κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βακχικόν.
