Από πού κι ως πού Δίρφη, Στρόπωνες και Χιλιαδού;

Από πού κι ως πού Δίρφη και Στενή Διρφύος;

Η Εύβοια με τα ψηλά της βουνά είναι εκτεθειμένη στα μεγάλα, ψυχρά, βορειοανατολικά ρεύματα κατά τη διάρκεια του χειμώνα που την χτυπάνε ανελέητα και λειτουργούν ως ασπίδα προστασίας για την Χαλκίδα, ακόμα και για την Αττική.

Το ψηλότερο της βουνό, το Φούτζι της Ελλάδας, ακριβώς στο κέντρο του νησιού, είναι η Δίρφη με την εντυπωσιακή, διπλή κορφή της, το Δέλφι αλλά και τις δύσβατες και απότομες περιοχές ιδίως στην ανατολική πλευρά που ενώνεται με το Ξεροβούνι.

Η κωνική κορυφή Δέλφη ή Δέλφι, που ίσως ταιριάζει (και συμπεθεριάζει) με τους Δελφούς (δελφύς = μήτρα, κοιλιά), είναι μάλλον η αιτία που παραφράστηκε το βουνό σε Δίρφυς.

Άλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι έχουν παίξει ρόλο οι δίδυμες κορφές και, ή βγαίνει από το δι (δύο) + ερέφω (καλύπτω, σκεπάζω εις διπλούν) ή κατευθείαν από το δι+κορφές => Δίρφες.

Η λαϊκή παράδοση λέει ότι εκεί στις πλαγιές της Δίρφης φύεται η λαμπηδόνα, ένα μυθικό, θαυματουργό φυτό που λάμπει τη νύχτα! Κι όποιος την αποκτήσει γίνεται πάμπλουτος αφού ό,τι αγγίζει η λαμπηδόνα γίνεται χρυσός.

Μόνο τη νύχτα...

Και προφανώς μόνο στα όνειρα...

Καθώς πλησιάζεις το βουνό από τα δυτικά εισέρχεσαι σε μια στενή χαράδρα με ένα μαγευτικό, πυκνό, καταπράσινο και άκρως προστατευόμενο αισθητικό δάσος από καστανιές, βελανιδιές και πλάτανους που όσο ανεβαίνουμε δίνουν τη θέση τους στα έλατα.

Και μέσα στο στενό αυτό πέρασμα που το πιάνει ο χιονιάς νωρίς νωρίς και δεν τ' αφήνει πριν τον Μάη βρίσκεται η Στενή!

Διάσημη για τις χιονοπτώσεις της, γραφική φουλ, με τα πλατάνια της, τις βρύσες της, τα τρεχούμενα νερά, τα στενά (τι άλλο;) μονοπάτια της, τα παραδοσιακά καφενεδάκια και τις ταβέρνες!

Επί τουρκοκρατίας ονομαζόταν Κλεισούρα (από το λατινικό clausura => κλαουσούρα που προέρχεται από το ελληνικό ρήμα κλείνω και σημαίνει στενό πέρασμα) και δεν έπεσε ποτέ στα χέρια των Τούρκων. Το 1790 δημιουργήθηκε η Πάνω Στενή ενώ ως Στενή σκέτο αναφέρεται για πρώτη φορά με την ενσωμάτωση της Εύβοιας το 1835.

Το 1915 απέκτησε και επώνυμο, έγινε Στενή Δίρφυος!

Από πού κι ως πού Στρόπωνες και Χιλιαδού;

Η Δίρφη ενώ από τα δυτικά δείχνει την ομορφιά της με τις καμπύλες της και την κωνική κορφή που υψώνεται σαν το γιαπωνέζικο Φούτζι, στα βορειοανατολικά δείχνει το κακοτράχαλο πρόσωπό της.

Απότομες πλαγιές, δύσβατες και σκοτεινές περιοχές και η στενή χαράδρα του ποταμού Στραπωνιάτη, ή Διρφωσσού (αυτού που πηγάζει από τη Δίρφη) δημιουργούν ένα άγριο αλλά παράλληλα μαγευτικό τοπίο.

Κάπου εκεί στριμώχνονται οι Στρόπωνες!

Οι ντόπιοι ετυμολογούν τη λέξη από τους βοσκούς που «τρύπωναν» εκεί για να κρυφτούν από τους Τούρκους. Δηλαδή στρύπωναν => στρόπωναν – ΟΚ μεγάλη φαντασία...

Η ρίζα strop έρχεται από τα λατινικά και σημαίνει αιχμή ή ακόνι!

Κι από εκεί το βλάχικο στρόπου που είναι το αιχμηρό κοντάρι αλλά και η σλαβική strop που σημαίνει ακονίζω ή ταβάνι!

Διαλέξτε ό,τι θέλετε, απολαύστε το τοπίο και αφήστε τη θέα του Αιγαίου με τις Σποράδες (ξ)απλωμένες απέναντί να σας συναρπάσει και να σας αποζημιώσει για την αγριάδα του βουνού.

Στο κατέβασμα, η παραλία της Χιλιαδούς θα σας δώσει και ρέστα!

Με το πυκνό δάσος να φτάνει μέχρι τη θάλασσα, το ρέμα της Λάμαρης να εκβάλλει στα νότιά της και την πανέμορφη, μεγάλη παραλία με βότσαλο και άμμο έχει όλη τη γλύκα μετά την βουνίσια τραχύτητα.

Εκεί θα βρείτε και την χιλιοστή εκκλησιά που έφτιαξε η αυτοκράτειρα Θεοδώρα τον 9ο αιώνα, γι' αυτό και Χιλιαδού!

Εκτός κι αν πλέον ονομάζεται έτσι από τις χιλιάδες των λουόμενων που συνωστίζονται ο ένας πάνω στον άλλον τον Αύγουστο για ένα πλίτσι πλατς.

Γιώργος Ζώτος

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Πρώτη δημοσίευση

Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.

Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]