Τίτλος και υπότιτλος δεν είναι δικοί μου. Έτσι έφτασε το δελτίο τύπου της αναγγελίας των πέντε ταινιών του Μπόγκαρτ μαζί με κάποια επίθετα τα οποία επίσης αναπαράγω καθώς μου άρεσαν πολύ και συμφώνησα με τον συντάκτη: Εμβληματικός, γοητευτικός, αυθεντικός, αριστοκρατικός κι ασυμβίβαστος, αινιγματικός, μελαγχολικός, σκληροτράχηλος και κυνικός. Ο Χάμφρεϊ [ή Χαμφρέι για άλλους – προσωπικά τείνω προς το πρώτο] μπορεί να χαρακτηριστεί με πολλούς ακόμα επιθετικούς προσδιορισμούς και να είναι όλοι τους σωστοί, όλοι όμως θα συμφωνήσουμε πως δύο πράγματα είναι αναμφισβήτητα όταν αναφερόμαστε σε εκείνον: είναι ένας κυρίαρχος νουάρ ηθοποιός που πέρασε όσο κανένας την υποδόρια, εσωτερική σκληράδα του μαζί με την τραυματισμένη του ψυχή. Επίσης, ότι με ένα τσιγάρο [απαραίτητο «αξεσουάρ» της εποχής του] και ένα καπέλο στιγμάτισε τη μεγάλη οθόνη.
Μέσες άκρες, στις περισσότερες των περιπτώσεων, συναντάμε στην οθόνη έναν κυνικό και μοναχικό τύπο που γνωρίζει πολύ καλά τα κατατόπια της ζωής και που χαρακτηρίζεται για την ηθική του.
Φέτος, λοιπόν, μπορούμε να (ξαν-)απολαύσουμε πέντε ταινίες του στο ATHENEE art cinema, πέντε νουάρ που άφησαν τόσο γερό στίγμα στην κινηματογραφική βιομηχανία που θεωρούνται αξεπέραστες:
Το γεράκι της Μάλτας (The Maltese Falcon, 1941), Ο μεγάλος παράγων (The Big Shot, 1942), Ο μεγάλος ύπνος (The Big Sleep, 1946), Ανθρώπινη κόλαση (Dead Reckoning 1947) και Στη βοή της καταιγίδας (Key Largo, 1948).
Δημοφιλή αποφθέγματα του Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ:Τα πράγματα ποτέ δεν είναι τόσο άσχημα ώστε να μην μπορούν να χειροτερέψουν.Ο μόνος λόγος για να βγάλεις λεφτά είναι για να μπορείς να πεις σε ένα μεγαλόσχημο καθίκι να πάει στο διάολο.Όλος ο κόσμος είναι γύρω στα τρία ποτά πίσω. Αν όλοι στον κόσμο έπιναν τρία ποτά, δεν θα είχαμε κανένα πρόβλημα.Η υποκριτική είναι σαν το σεξ: είτε το κάνεις και δεν μιλάς γι' αυτό, είτε μιλάς γι' αυτό και δεν το κάνεις.Το μόνο πράγμα που χρωστάς στο κοινό είναι μια καλή ερμηνεία.Δεν έπρεπε να το 'χα γυρίσει από το ουίσκι στο μαρτίνι.
Περιληπτικά, σε περίπτωση που δεν γνωρίζετε τις ταινίες...
Το γεράκι της Μάλτας σε σκηνοθεσία Τζον Χιούστον, με τρεις υποψηφιότητες Όσκαρ, είναι ένα από τα πιο περίπλοκα μυστήρια του κινηματογράφου ενώ υπάρχουν κριτικοί που την έχουν χαρακτηρίσει ως την καλύτερη ταινία όλων των εποχών! Ουσιαστικά πρόκειται για το πρώτο φιλμ νουάρ της ιστορίας του κινηματογράφου ενώ, σήμερα, βρίσκεται στη βιβλιοθήκη του Κογκρέσου ως ταινία-θησαυρός μέγιστης ιστορικής, πολιτιστικής και αισθητικής αξίας!
Ο Μπόγκαρτ υποδύεται τον Σαμ Σπέιντ, έναν ιδιωτικό ντετέκτιβ, που μπλέκεται σε ένα γαϊτανάκι απληστίας, προδοσίας και φόνων αναζητώντας ένα πολύτιμο αγαλματίδιο. Η ταινία-σταθμός εδραίωσε το προφίλ του σκληροτράχηλου ερευνητή και έβαλε τους «κανόνες» για τη νουάρ θεματολογία και αισθητική.
Ο μεγάλος ύπνος του Χάουαρντ Χοκς, όπου ο Μπόγκαρτ πρωταγωνιστεί με την Λορίν Μπακόλ, βασίζεται στο μυθιστόρημα του Ρέιμοντ Τσάντλερ και ο Χάμφρεϊ υποδύεται τον διάσημο ντετέκτιβ Φίλιπ Μάρλοου. Κι εδώ κυριαρχεί η πολυπλοκότητα όπως κυριαρχούν και οι φόνοι με τους εκβιασμούς και, ταυτόχρονα, οι έξυπνοι διάλογοι γεμάτοι υπονοούμενα.
Μία ακόμα συνεργασία του Μπόκαρτ με τον Χιούστον και τη Λορίν Μπακόλ αποτελεί το φιλμ Στη βοή της καταιγίδας. Ένα απομονωμένο ξενοδοχείο στη Φλόριντα καταλαμβάνεται από μια συμμορία γκάνγκστερ ενώ ένας τυφώνας πλησιάζει στην περιοχή. Πρόκειται για ψυχολογικό θρίλερ κλειστού χώρου γεμάτο από ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα και ένταση. Ο Χάμφρεϊ εδώ υποδύεται τον βετεράνο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου Φρανκ ΜακΚλάουντ που πηγαίνει στο νησί καθώς το ξενοδοχείο διευθύνεται από τον ανάπηρο πατέρα και τη χήρα ενός συμπολεμιστή του, που έπεσε στη μάχη, αλλά εγκλωβίζεται μαζί με τους άλλους εκεί ενώ έχει διαπιστώσει ότι στο ξενοδοχείο βρίσκονται μερικοί παράξενοι ένοικοι. Πρόκειται για στη συμμορία του γκάνγκστερ Τζόνι Ρόκο που είναι εξόριστος και βρίσκεται εκεί ινκόγκνιτο για μια παράνομη συναλλαγή. Τον Τζόνι Ρόκο υποδύεται μια τεράστια μορφή της έβδομης τέχνης, ο Έντουαρντ Ρόμπινσον, που διαπρέπει και σε αυτό τον ρόλο ταπεινώνοντας τους άλλους όπως και την αλκοολική ερωμένη του, με την Κλερ Τρέβορ, που την υποδύεται, να κερδίζει Όσκαρ Β' γυναικείου ρόλου για την ερμηνεία της.
Στην Ανθρώπινη κόλαση, του Τζον Κρόμγουέλ, η Λίζαμπερ Σκοτ είναι μια γοητευτική και επικίνδυνη femme fatale που βρίσκεται στον δρόμο του λοχαγού Γουόρεν "Ριπ" Μέρντοκ που ερευνά την εξαφάνιση και δολοφονία του φίλου και συμπολεμιστή του Τζόνι Ντρέικ. Ο τελευταίος οδηγείται στον υπόκοσμο κι έρχεται αντιμέτωπος με κυκλώματα τζόγου, εκβιασμούς και τη μυστηριώδη Κόραλ Τσάντλερ. Η ταινία βρίθει ανατροπών και μυστηρίου.
Ο μεγάλος παράγων είναι αστυνομικό νουάρ σε σκηνοθεσία Λιούις Σάιλερ και μία ταινία όπου ο Μπόγκαρτ υποδύθηκε έναν εγκληματία, έναν αρχηγό του υπόκοσμου. Αυτή ήταν και η τελευταία φορά που ο πρωταγωνιστής υποδύθηκε γκάνγκστερ αφού μετά Το γεράκι της Μάλτας καθιερώθηκε όπως τον έχουμε κατά νου σήμερα που μιλάμε για αυτόν.
