Διάλογος με τον Πεσσόα
Απέναντι στο βιβλίο της ανησυχίας
Γιάννη Σμίχελη
Γεννημένοι από τις ροές ενός αγνώστου παρελθόντος, μια σιγαλιά της βουβαμάρας του περασμένου, μόλις απομακρυνθεί το κάθε τώρα όλα γίνονται σπαράγματα της μνήμης στις δαγκάνες της αμνησίας· αν θυμόμασταν συνειδητά τα πάντα θα είχαμε πεθάνει ζωντανοί με το πρώτο κλάμα της εξόδου μας στο κόσμο, η ιστορία ακόμα και με την τελειότερη μηχανή του χρόνου θα είναι μια κατασκευή, διήγηση της φαντασίας των παροντικών υποκειμενικοτήτων. Όσο η βία είναι το εργαλείο της δράσης τόσο και οι ναοί της γνώσης θα είναι διακοσμημένοι από σπασμένες φιάλες αίματος και πάνω τους οι συνειδήσεις γυμνές θα περπατάνε ή κυλιούνται αναλόγως τις αντοχές τους στις ενοχές. Όλα μια διαρκή αναζήτηση μπροστά σε κλειστές θύρες, έκλεινα τα μάτια ρωτούσα με την οργή της σιωπής μου, γιατί κανένα τείχος δεν παίρνει από λόγια παρά μόνο από εκσκαφέα, μα δεν είχα καμία διάθεση παραβίασης ενός υπερσιτεμένου σκοταδιού από σκοτοδίνες και μπαζώματα. Άλλωστε, αναρωτιόμουν αν πίσω από τις σφαλισμένες πόρτες ζούσαν άνθρωποι ή οι σκόνες τους. Από την στοχαστική πλευρά βλέποντάς το, ίσως τελικά οι τελευταίες να ήταν πιο ομιλητικές απ' ό,τι φαντασμένες ενοχές, φοβίες και διαχείριση αναγκών της αποχαυνωμένης φιλαυτίας. «Όλο ψάχνεται αυτό το παιδί, δεν θα ησυχάσει ποτέ, δεν θα βάλει μυαλό, δεν θα κατασταλάξει», έλεγαν οι γονείς μου και νόμιζα πως ήθελαν να με τσιμεντώσουν στο δάσος με τα καμένα ερείπια. Ούτε καν χορταριασμένα δεν ήταν, συστηματικά και επανειλημμένα τα έκαιγαν και οι εμπρηστές παρέμεναν παντελώς άγνωστοι, σαν να ήταν άφαντοι αν και παρόντες, απουσίαζαν ενώ ενεργούσαν αόρατα κι αποτελεσματικά με τέτοια συνέπεια, ώστε το εκ προμελέτης κατά συναυτουργία των καμένων να θεμελιώνει την εγκληματικότητα των εγκαυματιών. Καθώς έβλεπαν να καίγεται ο διπλανός με την υπεροπτική αδιαφορία της αυτοϊκανοποιητικής χαιρεκακίας του καθησυχασμένου χάρη στην υπακοή στις κοινωνικές νόρμες, ήταν πεπεισμένοι για την παραβατικότητά του τονίζοντας πως η καταπάτηση των νόμων οδηγεί σε χάος και αταξία και δεν προλάβαιναν να τελειώσουν την ετυμηγορία τους και ήδη καίγονταν. Το αξιοσημείωτο ήταν πως έπασχαν από την άνοια του ευσυνείδητου κούτσουρου κι είχαν τόσο πολύ στραγγίξει από την επιμελή επανάληψη των καθηκόντων της ηθελημένης τυφλότητάς τους ώστε δεν υποπτεύονταν πως αρκεί ένας καύσωνας για να πυρακτωθεί το απελέκητο ξύλο. Η φημολογία για την θανατική ποινή των πυροσβεστών είχε τη μορφή μαζικών αλμάτων κουκουναριών στις στάχτες της τιμωρίας έτσι ώστε οι θυματοθύτες εκσφενδόνιζαν τους πευκοκαρπούς για να προειδοποιήσουν τους επόμενους, μην τολμήσουν και διανοηθούν να τους σβήσουν γιατί θα εκτελεστούν επί τόπου από τις ριπές του λίβα. Και οι αόρατες αρχές τους επιβράβευαν με την αργή και ηδονικά βασανιστική αναζωπύρωση των καρβουνιασμένων. Ο Θεός να βάλει το χέρι γιατί αν βρέξει δεν μας ξεπλένει καμία πυρκαγιά από τα αμαρτήματά μας. Τα αόρατα μάτια θα επιβάλλουν την τιμωρία του βούρκου και θα ξεπαγιάσουμε μες στην υγρασία και το κρύο.
Ο μεγαλύτερος γρίφος της ευρωπαϊκής ιστορίας είναι ο ελληνικός εθνικισμός. Αποθεώνουμε έναν φιλόσοφο που δεν έγραψε λέξη, σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες, κυρίως του Αριστοκράτη μαθητή του και θεμελιωτή της μεταφυσικής, αν και ο ίδιος λαϊκός άνθρωπος, ελεύθερος πολίτης με κριτική οπτική προς τη δημοκρατία, διδάσκοντας την αφρόκρεμα των Αθηνών, με υπονοούμενα για ομοφυλοφιλική σχέση, παιδοφιλική με τον καταστροφέα της ένδοξης αθηναϊκής πολιτείας και λόγω του προσανατολισμού προς τα δαιμόνια της φιλοσοφίας καταδικασμένο σε θάνατο για εσχάτη προδοσία. Και τον εκθειάζουν πρώτοι οι πιο συντηρητικοί κύκλοι με ομοφοβία, ξενοφοβία, βαθιά πίστη στα εθνικά σύμβολα, χωρίς την ελάχιστη διάθεση αναθεώρησης, με αρτηριοσκληρωτική προσήλωση στον αρχιεπισκοπικό εκκλησιασμό και αλληθωρισμό προς αριστοκρατικές ολιγαρχίες, πεφωτισμένες μοναρχίες, ανοσοποιητικές δικτατορίες και εξαναγκαστικούς εξ ανάγκης ναζισμούς. Ένα εθνικό κράτος υπό επιτήρηση, προτεκτοράτο, προς στενή παρακολούθηση, παραφορτωμένο με τοκογλυφικά δάνεια από τους σωτήρες του, με όλους τους λαϊκούς ηγέτες του δολοφονημένους, τον πρώτο του κυβερνήτη, παντελώς αρνητικό ως προς την ελληνική δημοκρατία, σκοτωμένο από τα βόλια δυσαρεστημένου πρόκριτου, κατάλοιπο της οθωμανικής αυτοκρατορίας, τον αρχιστράτηγο της επανάστασης μέσω σκευωρίας καταδικασμένο σε φυλάκιση και υπό διαπόμπευση, τον πιο επιτυχημένο εξαρτημένο πολιτικάντη, μανούλα στα διπλωματικά παιχνίδια και εθνάρχη, δυο φορές θύμα απόπειρας ενέδρας προς εξόντωση, τον πατέρα του ελληνικού εθνικισμού να μην έχει πατήσει το ποδάρι του στο υποτιθέμενο νεόκοπο ανεξάρτητο κράτος της παλιγγενεσίας και μονάχα να μπινελικώνει στα φυλλάδιά του τους αγύρτες, σοφολογιότατους και αριστογλύφτες, τα οποία κείμενα δεν διατέθηκαν προς ανάγνωση αλλά καταχωνιάστηκαν στις αποθήκες προς μόρφωση και συμμόρφωση αρουραίων, κατσαρίδων κι αραχνών. Όλο αυτό το μείγμα συρφετός καθόταν σούζα στο εθνικό άσμα με τον απίστευτο τίτλο Ύμνος εις την ελευθερία, την οποία όχι μόνο δεν ήθελε να συζητήσει στον ξύπνιο του, μα μήτε στον ύπνο του να γαργαλίσει, επουδενί φυσικά να ονειρευτεί.
Και φτάνουμε στην κορύφωση της αλήθειας. Ο ελληνικός λαός ήταν διάσπαρτος σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο, από Βαλκάνια μέχρι Αίγυπτο, με σημαντικό αριθμό αλύτρωτων όπως τους αποκάλεσαν και αυτοπροσδιορίστηκαν σύμφωνα με τις επαναστατικές διαθέσεις τους κυρίως στην νέα Τουρκία, κι αφού ήρθε η πρώτη κατραπακιά του μεγαλοϊδεατισμού με την Μικρασιατική τραγική Καταστροφή, ενώ είχαν ήδη προηγηθεί οι γενοκτονίες των Αρμενίων και Ποντίων, μαζεύτηκαν όλοι να νιώσουν Έλληνες στην Ελλάδα του ελλαδικού χώρου. Αμ δεν! Οι εσωτερικοί ρατσισμοί στο έθνος είναι εξίσου ισχυροί με τους ρατσισμούς μεταξύ των εθνών. Οι Πόντιοι, κατά τους παλαιολαδίτες, ήταν τουρκόσποροι, πολλοί στην Μακεδονία δεν ήταν αυθεντικοί Έλληνες άλλα νοθευμένοι με σλαβο- ή βουλγάρικο αίμα ισχυρίζονταν οι εθνοπατέρες, επιπλέον μην ξεχνάμε και τους Αρβανίτες, με αλβανικά γονίδια· άλλωστε στον δεύτερο εμφύλιο από την μία απελευθέρωναν την Ελλάδα και από την άλλη αλληλοσκοτώνονταν με τους Πελοποννήσιους, ενώ οι Ελληνοεβραίοι υποτίθεται πως ήταν οι πιστοί υποτακτικοί των Τούρκων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Μες στην αδελφοσύνη οι χριστιανοί αδελφοί περίμεναν το μεγάλο ξεκαθάρισμα. Κι ενώ από τις στάχτες τους το κομμουνιστικό και τα σοσιαλιστικά κόμματα συγκροτούν το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο με τον Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό, τα οποία αποτελούν το λαϊκό θεσμικό κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο της ενωτικής αφύπνισης και της υπέρβασης των τοπικιστικών, πολιτισμικών διαφορών για την αντιμετώπιση της τριπλής κατοχής και των απάνθρωπων συνεπειών της, κατά κύριο λόγο, η αστική τάξη που συνεργάστηκε με τους κατακτητές ή έμεινε πιστή στον βασιλιά ή στη φιλοβρετανική γραμμή, δηλαδή μια μειονότητα με πειθήνια και παρασιτική διάθεση προς τις μεγάλες δυνάμεις και την συμπεριφορά του τσιφλικά και προεστού στο εσωτερικό με τρομοκρατία απίστευτου κάλλους, επιτυγχάνει τη διαστροφή της να επιβάλλει ως κανονικότητα. Ακόμα και οι Αμερικάνοι φρίκαραν με τη λαμόγια και την ξεφτίλα τους όταν διασπάθισαν το πακέτο Μάρσαλ που επικαλείτο η τσούπρα της πρώτης αριστερής κυβέρνησης για την ταφόπλακα στα ηρώα της ανεξαρτησίας.
Η εθνικόφρονη επιχειρηματολογία αποδείχθηκε πιο αποτελεσματική προπαγάνδα ακόμα και από την γκεμπελική, αφού ενώ η τελευταία δέχτηκε τα μαζικά πυρά των νικητών του Δεύτερου Παγκόσμιου και το ανάθεμα των λαών συμπεριλαμβανομένου και του γερμανικού, έτσι ώστε το ολοκαύτωμα να αποκαλυφθεί σύντομα και στις πραγματικές του διαστάσεις, στην Ελλάδα αντί ν' ανοίξουν τ' αρχεία με την εθνική συμφιλίωση, ξαναέκλεισαν και κάηκαν οι φάκελοι των πολιτικά διωκόμενων αγωνιστών, των υπερασπιστών της πατρίδας προς χάριν της εθνικής αμνησίας. Ούτε ο Χίτλερ δεν φανταζόταν τόσο αποτελεσματική απόδοση των μεθόδων της αποπλάνησης των θυμάτων του πριν τα αόρατα κρεματόρια των μαζικών αφαιρέσεων της συλλογικής συνείδησης από τα ατομικά τσερβέλα. Οι ταγματασφαλίτες, οι γερμανοτσολιάδες, της φρίκης τα ραλλοπαπανδρεάκια και το ακραίο κέντρο της απύθμενης τσέπης των καλοπροαίρετων υποδοχέων με υψηλό πνεύμα φιλοξενίας σε όλους τους ένοπλους επισκέπτες της άριας φυλής ως VIP, έστελναν στο εκτελεστικό απόσπασμα, στην κρεμάλα και στα ξερονήσια αναψυχής τους εαμίτες-ελασίτες με την ετυμηγορία της εσχάτης προδοσίας στηριζόμενοι στην μεσοπολεμική ρηγαφερραιϊκή θέση περί αυτονομίας της Μακεδονίας, με την ταμπέλα του Εαμοβούλγαρου, για εγκληματική δράση ενάντια στους νοικοκυραίους με φονικό όπλο τα μεταλλικά τενεκεδάκια, για την αρπαγή των εμπορευμάτων με τη χρήση ένοπλης βίας και την απαγωγή των φρόνιμων τέκνων της πατρίδας προς προσηλυτισμό στην κομμουνιστική ιδεολογία, η οποία υποδαυλίζει την αρπαγή των ατομικών περιουσιών που έφτιαξαν οι κυρ Παντελήδες με τον ιδρώτα της μπινιάς και της πονηριάς τους. Την ίδια ώρα οι δωσίλογοι, ως μαυραγορίτες ή αγοραστές ακινήτων ή νόμιμοι πλιατσικοκλέφτες, άφηναν τους Έλληνες να πεθάνουν από τον χειρότερο λιμό στον πόλεμο παγκοσμίως, ξεκοκάλισαν τις εβραίικες περιουσίες, άρπαξαν για ένα ντενεκέ λάδι, για ένα ξέπλυμα μιας άδικης κατηγορίας ή για ένα καθησυχασμό πριν την τελική λύση ακίνητα, τιμαλφή, έργα τέχνης, χωράφια στην πιο μαζικά βίαιη αναδιανομή πλούτου συγκρίσιμη με τη γενοκτονία των Ποντίων και ανακηρύχθηκαν στυλοβάτες της οικονομικής ανάπτυξης. Τα στρατιωτικά αποσπάσματα υπεύθυνα για μπλόκα, εκτελέσεις, φόνους βαπτίστηκαν ως ο σκληρός πυρήνας με το απαράμιλλο θάρρος του νέου στρατού για την υπεράσπιση της Κύπρου στο μέλλον, με αποκορύφωμα την προσυνεννοημένη τουρκική εισβολή, οι καμαρίλες, οι εντός και οι εκτός συνόρων, της εξόριστης κυβέρνησης, του δύστυχου βασιλιά, της τεθλιμμένης και κλαίουσας φιλοναζίστριας βασίλισσας, αποδείχθηκε η μαγιά για μια νέα πολιτική ελίτ με έφεση στη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη και την αξιοκρατία της μίζας και του πελατειακού δικτύου. Κι ενώ οι Γερμανοί υπήκοοι, αν είναι μια φορά αδικαιολόγητοι για την υποτιθέμενη ομολογία τους περί άγνοιας του ολοκαυτώματος, αφού ούτως ή άλλως η αντίσταση είχε ήδη εξαρθρωθεί μέχρι το σαράντα δύο, περί των Ελλήνων δοσιλόγων όλοι ήξεραν, αυτοί που διαμαρτύρονταν κατηγορούνταν για εσχάτη προδοσία, αυτοί που σιωπούσαν στην ουρά των πελατών να ξεροσταλιάζουν για μια μίζερη εύνοια κι αυτοί που τους σιγοντάριζαν χώνοντας τα δαχτύλια στο μέλι σ' ένα αμετανόητο όργιο των Σόδομων παζολινικής εμπνεύσεως.
Copyright © Γιάννης Σμίχελης All rights reserved
Πρώτη δημοσίευση
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα του Θανάση Μυλωνά.
Το πεζογράφημα αποτελεί απόσπασμα του βιβλίου του Γιάννη Σμίχελη Άγιος Νεόπλουτος: Διάλογος με τον Πεσσόα - Απέναντι στο βιβλίο της ανησυχίας, που δημοσιεύτηκε σε 42 μέρη στο koukidaki.gr από τις 25 Απριλίου 2025 και κάθε Παρασκευή. Ξεκινήστε την ανάγνωση από εδώ
