Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** Φωνή τέχνης: Έχουμε πρωτιές! *** Δωρεάν διπλές προσκλήσεις! *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ e-books ή διαβάστε λογοτεχνικά κείμενα σε πρώτη δημοσίευση ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο -παρακολουθείτε όλα τα είδη- ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμ ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις ημερομηνίες των προγραμματισμένων κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Μέσα από τα μάτια της Ζωής! * Οι Σισιλιάνοι * Όλα θα πάνε καλά ή και όχι * Νυχτοπερπατήματα * Ο πρίγκιψ του δευτέρου ορόφου * Ο αρχάγγελος των βράχων * Το όνειρο του γερακιού * Όταν το μαζί πληγώνει * Δίχως ένα αντίο * Κλουαζονέ * Οι Ελληνίδες: Η υποδόρια επανάσταση * Οι μοίρες της αστροφεγγιάς, Οικογένεια Πελτιέ, Η κατάρα, Ροζ, Ανθοπωλείον ο Έρως ** Ποίηση: Δεύτερη φωνή Ι * Άπροικα Χαλκώματα * Σκοτεινή κουκκίδα * Καταδύσεις * Λυκόσκυλα, Ίμερος και Ηλιοτρόπιο ονείρων ** Διηγήματα: Το δέρμα της φώκιας * Ταρτάν το άλογο, Θεατές και δράστες και Η αγωνία του μέτρου * Στερνό μελάνι * Τέσσερις συλλογές διηγημάτων από τις εκδόσεις Βακχικόν ** Διάφορα άλλα: Παζλ γυναικών * Rock Around... Women! * Οι πουτ@νες κι εγώ ** Μουσικό άλμπουμ: Worthless Treasures

Μόνα Λίζα ή Το χαμόγελο της Τζοκόντα


Φίλες και φίλοι,

Το αφιέρωμα στον Λεονάρντο ντα Βίντσι τελειώνει με αναφορά στον πίνακα όλων των εποχών, τον πίνακα που εξακολουθεί αιώνες τώρα να δημιουργεί το αδιαχώρητο από έκθαμβους, συνεπαρμένους επισκέπτες που συρρέουν στο Μουσείο του Λούβρου για να τον θαυμάσουν από κοντά.

Πρόκειται για έναν σχετικά μικρό πίνακα (77x53 εκ.), μια ελαιογραφία πάνω σε ξύλινη επιφάνεια. Οι ειδικοί αρχίζουν τις συζητήσεις από την εποχή που φιλοτεχνήθηκε, λέγοντας ότι αν η εικονιζόμενη είναι η Λίζα ντελ Τζοκόντο, η σύζυγος του Φλωρεντινού εμπόρου Φραντσέσκο ντελ Τζοκόντο, τότε ο Λεονάρντο τον ζωγράφισε ανάμεσα στα 1503-1504· αν, όμως, εξετασθεί το τοπίου του φόντου, τότε το συμπέρασμα λέει ότι ο πίνακας έγινε ανάμεσα στα 1510-1515...
Αυτό που δεν χωρά αμφισβήτηση είναι το γεγονός ότι η σύλληψη του έργου έγινε κατά την δεύτερη φλωρεντινή περίοδο του Λεονάρντο. Όσο για την ολοκλήρωσή του, είναι πιθανόν να συνέβη γύρω στα 1510-1515, όταν ο Λεονάρντο βρισκόταν στην Ρώμη, υπακούοντας στην «απαίτηση του μεγαλοπρεπούς Τζουλιάνο των Μεδίκων».

Σύμφωνα με τις πηγές, ο Λεονάρντο πήρε τον μισοτελειωμένο πίνακα μαζί του όταν εγκαταστάθηκε στον πύργο του Cloux, όπου τον προσκάλεσε ο Φραγκίσκος Α'. Τον πίνακα τον είδε τελειωμένο στο εργαστήριο του ζωγράφου ο Αντόνιο ντε Μπράτις, γραμματέας του καρδιναλίου Λουΐτζι ντ' Αραγκόνα, που επισκέφθηκε τον ζωγράφο τον Οκτώβριο 1517.
Κληρονόμος του πίνακα ήταν ο Σαλάι, αγαπημένος μαθητής και εραστής του Λεονάρντο και τον μετέφερε στο Μιλάνο, όπου καταγράφηκε ως μέρος των υπαρχόντων του στα 1525. Αργότερα πέρασε στην κατοχή του Φραγκίσκου Α'.

Η εικονογραφική ποιότητα της ημίσωμης αυτής προσωπογραφίας είναι απαράμιλλη. Είναι ένα έργο χωρίς προηγούμενο στην τέχνη της προσωπογραφίας, λόγω της έντονης εσωτερικότητας, η οποία εκφράζεται από το πρόσωπο, κυρίως μέσω του ξακουστού χαμόγελου.
Ο πίνακας είναι διαποτισμένος με ένα έντονο φως που περιβάλλει τα πάντα: την επιδερμίδα της γυναίκας, τα ρούχα της, το νερό, τα βράχια, την ατμόσφαιρα. Εικάζεται ότι αυτό είναι αποτέλεσμα της χρήσης του κίτρινου χρώματος στα βερνίκια.
Το βλέμμα του θεατή αιχμαλωτίζεται, συναισθήματα μυστικιστικού και αισθαντικού χαρακτήρα γεννώνται και προξενούν αντιφατικές εντυπώσεις, καθώς τα μάτια της σε ακολουθούν, ανεξάρτητα από ποια πλευρά βλέπεις το έργο.
Ο κορμός της γυναίκας είναι ελαφρώς στραμμένος προς τα πίσω, ενώ το φόντο μοιάζει να ανήκει σε ένα ξένο, απόμακρο και παγερό περιβάλλον.

Ο μεγάλος κριτικός τέχνης, ο Βαζάρι, στο έργο του Βίοι (1568) γράφει για τον πίνακα:
«Όλοι όσοι ήθελαν να δουν σε ποιο βαθμό μπορεί η τέχνη να μιμηθεί τη φύση μπορούσαν να το διαπιστώσουν στο πρόσωπό της, γιατί σ' αυτό είχαν αποτυπωθεί όλες οι λεπτομέρειες που μπορούν να αποδοθούν με ακρίβεια. Τα μάτια είχαν αυτή τη λάμψη και τη ζωντάνια που βλέπει κανείς στα πραγματικά μάτια, και γύρω τους υπήρχαν εκείνοι οι σκιώδεις ρόδινοι τόνοι και οι φλέβες που δεν μπορούν να αποδοθούν παρά μόνο με μεγάλη δεξιοτεχνία. Στα φρύδια θαύμαζε κανείς τον τρόπο που το τρίχωμα εκφύεται από το δέρμα, αλλού άφθονο και αλλού πιο αραιό, και σχηματίζει την πιο φυσική καμπύλη που μπορεί κανείς να φανταστεί. Η μύτη, με όλες αυτές τις ροδαλές και τρυφερές αποχρώσεις, έμοιαζε αληθινή. Το στόμα, που η σχισμή ενωνόταν και γινόταν ένα με το σάρκινο χρώμα του προσώπου, δεν έμοιαζε ζωγραφισμένο, αλλά ζωντανό. Και στο λακκάκι του λαιμού, αν κοιτούσες με προσοχή, έβλεπες να πάλλεται ο σφυγμός. Στ' αλήθεια, μπορεί να πει κανείς πως ήταν ζωγραφισμένη με τρόπο που συγκλονίζει και που προκαλεί δέος σε κάθε ζωγράφο.».

Ο πίνακας γνώρισε τεράστια επιτυχία και στην εποχή του, αλλά και κατά τον 19ο αιώνα, οπότε έγινε ο διασημότερος πίνακας στον κόσμο. Μέχρι και πρωτοποριακοί ζωγράφοι του 20ού πλέον αιώνα (Λεζέ, Ντισάν, Νταλί, Ουόρχολ), δεν παρέλειψαν να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους, ζωγραφίζοντας παραλλαγές της Τζοκόντα (με μουστάκια, με κλειδιά, κ.λπ.).

Η κλοπή του πίνακα την 21η Αυγούστου 1911 εκτόξευσε οριστικά στα ύψη τη φήμη του. Ο πίνακας επέστρεψε στο μουσείο την 4η Ιανουαρίου 1914.

Οι μύθοι γύρω από την ταυτότητα της εικονιζόμενης δεν έχουν τελειωμό: ξεκινούν από την Λίζα ντελ Τζοκόντο και φθάνουν μέχρι τον... ίδιο τον Λεονάρντο!



Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Το δέρμα της φώκιας, Αριστούλας ΔάλληWorthless Treasures, Temple MusicΌλα θα πάνε καλά ή και όχι, Meg MesonΟ αρχάγγελος των βράχων, Μένιου ΣακελλαρόπουλουΝυχτοπερπατήματα, Λέιλα ΜότλιΛυκόσκυλα Αγγέλας Καϊμακλιώτη, Ίμερος Μαίρης Χάψα και Ηλιοτρόπιο ονείρων Γιάννη ΑναστασόπουλουΔίχως ένα αντίο, Γωγώς Ψαχούλια
Τέσσερις συλλογές διηγημάτων από τις εκδόσεις ΒακχικόνΣκοτεινή κουκκίδα, Γιάννη ΣμίχεληΌταν το μαζί πληγώνει, Βικτώριας ΠροβίδαΤαρτάν το άλογο Ευτυχίας Καλλιτεράκη, Θεατές και δράστες Σύλβας Γάλβα και Η αγωνία του μέτρου Γιώργου ΣπανουδάκηΚλουαζονέ, Λίνας ΒαλετοπούλουRock Around... Women!, Γιώργου ΜπιλικάΟι πουτ@νες κι εγώ, Γιάννη Ράμνου
Ροζ, Ανθοπωλείον ο Έρως, Οικογένεια Πελτιέ, Οι μοίρες της αστροφεγγιάς, Η κατάραΟ πρίγκιψ του δευτέρου ορόφου, Άρη ΣφακιανάκηΟι Ελληνίδες: Η υποδόρια επανάσταση, Χρύσας ΜαρδάκηΣτερνό μελάνι, Άγγελου Αναγνωστόπουλου
Καταδύσεις, Κατερίνας ΜαρτζούκουΤο όνειρο του γερακιού, Αλεξάνδρας ΜπελεγράτηΔεύτερη φωνή Ι, Γιάννη Σμίχελη