Από πού κι ως πού Αλφειός, Νέδα, Πηνειός, Στυμφαλία;

Γιώργου Ζώτου

Τι θα λέγατε να κινηθούμε προς την Πελοπόννησο; Μπορεί ως γουόνα-μπι νησί να είναι άφθονο το υδάτινο στοιχείο γύρω γύρω, είναι και πολύ αξιόλογο στην ενδοχώρα! Και άκρως ενδιαφέρον ιστορικά και μυθολογικά.

Ξεκινάμε!

Από πού κι ως πού Αλφειός;

Ο Αλφειός είναι ο μεγαλύτερος, ιστορικότερος, ορμητικότερος, εντυπωσιακότερος, σημαντικότερος και, για να μην πολυλογούμε, ο καλυτερότερος ποταμός της Πελοποννήσου!

Η λέξη βγαίνει από το αρχαίο ρήμα αλφάνω, που σημαίνει προσφέρω πλούτο, αποφέρω κέρδος! Από την ίδια ρίζα βγαίνουν και τα τιμαλφή!

Κι αυτός ο άτιμος ο ποταμός κατέβαζε πλούτο μαζί με τα ορμητικά νερά του.

Μαζί κατέβαζε και κάρβουνο κάποια εποχή γι' αυτό οι Φράγκοι τον είπαν Καρμπόν (να 'χαμε μια καρμπονάρα τώρα...).

Αργότερα, για αρκετό διάστημα έγινε Ρουφιάς (Αλφειάς -> Αρφειάς -> Ρουφιάς) ώσπου επανήλθε στο ιστορικό και ασφαλώς αριστοκρατικότερο Αλφειός.

Ξεκινάει από τους πρόποδες του Ταΰγετου και άλλοτε διασχίζει βαθιές κοιλάδες ανάμεσα σε ορεινούς όγκους, άλλοτε πλατειάζει δημιουργώντας εντυπωσιακές νησίδες, άλλοτε γίνεται ορμητικός ευνοώντας το ράφτινγκ κι άλλοτε διακλαδώνεται για να βοηθήσει στην άρδευση χιλιάδων εκτάσεων πριν καταλήξει στον Κυπαρισσιακό κόλπο.

Κατά τη μυθολογία, ο Αλφειός ήταν απόγονος του Ήλιου και της Ρόδου και φουλ καψούρης με την νύμφη Αρέθουσα η οποία όμως τον είχε γραμμένο κανονικά.

Ο Άλφι όμως ήταν γραφτό να γίνει ο πρώτος στόκερ στην ιστορία.

Όπου πήγαινε η νύμφη από πίσω της!

— Βρε ουστ από δω, δεν σε θέλω!

Τίποτα αυτός, τον χαβά του!

Κάθε μέρα της έστελνε μια ανθοδέσμη, κάθε πρωί της κερνούσε τον φραπέ και κάθε βράδυ την παραμόνευε έξω από το σπίτι της.

Βλέποντας, η Αρέθουσα, πως ο τύπος δεν έλεγε να σταματήσει την πολιορκία ζήτησε τη βοήθεια της θεάς Άρτεμης.

Κι αυτή την τύλιξε σε ένα σύννεφο (όχι ροζ!) και την μετέφερε στην Ορτυγία, ένα νησάκι απέναντι από τις Συρακούσες (μια χαρά μέχρι εδώ) όπου την έκανε πηγή. (Γιατί; ΓΙΑΤΙ; ΓΙΑΤΙ ρε συ Άρτεμις; ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΤΗΝ ΚΑΝΕΙΣ ΠΗΓΗ;)

Κλάμα ο Αλφειός που έχασε τον μεγάλο του έρωτα, πλάνταξε ο κακομοίρης τόσο που ο Δίας (που δεν ήξερε τι πα να πει ανεκπλήρωτος έρωτας) τον λυπήθηκε και τον έκανε ποτάμι!

Και τότε αυτός ξεχύθηκε στη θάλασσα, πέρασε το Ιόνιο πέλαγος, έφτασε στη Σικελία όπου ενώθηκε μια και καλή και για πάντα με την άμοιρη Αρέθουσα που, ως πηγή –ιταλιστί Αρετούσα– δεν μπορούσε πλέον να του ξεφύγει!

Από πού κι ως πού ποταμός Νέδα;

Σ' έναν κόσμο γεμάτο ποταμίσια τεστοστερόνη ας γνωρίσουμε και μια κυρία, ένα ποτάμι με θηλυκό όνομα. Την αξιολάτρευτη, απ' όλες τις πτυχές, νύμφη Νέδα!

Όπως ίσως ξέρετε, ο μπαμπάς του Δία, ο Κρόνος, έτρωγε τα παιδιά του για να μην του πάρουν την πρωτοκαθεδρία.

Έφαγε την πρωτότοκη, την Εστία, χλαπάκιασε την Δήμητρα, καταβρόχθισε την Ήρα, έκανε μια χαψιά τον Άδη, περιδρόμιασε τον Ποσειδώνα, αλλά όταν ήρθε η σειρά του Δία, η Ρέα αγανάκτησε κι αντί για μωρό, φάσκιωσε μια κοτρόνα και την έδωσε στον Κρόνο.

Αυτός, τέτοιος φαταούλας που ήταν, την κατάπιε μια χαρά, ήπιε και μια σόδα και την χώνεψε μ' ένα γερό ρέψιμο.

Η Ρέα έφυγε κρυφά με τον μπόμπιρα Δία για την Αρκαδία, έφτασε στην ψηλότερη κορυφή του όρους Λυκαίο και τον έδωσε στην νύμφη Νέδα για να τον μεγαλώσει!

Της έδωσε και οδηγίες:

— Το πρωί ένα αβγουλάκι μελάτο, το μεσημέρι να τον βάζεις για ύπνο καμιά ωρίτσα και το βράδυ να τον μπανιαρίζεις πριν κοιμηθεί.

Η Νέδα έμεινε με ανοιχτό το στόμα:

— Πού καλέ να τον μπανιαρίζω; Βλέπεις πουθενά νερό; Πώς θα τον λούσω; Με το σάλιο μου;

Ρίχνει μια η Ρέα και πετάγεται νερό από μια πηγή.

— Ορίστε! Ολόκληρο ποτάμι που θα το πούμε και Νέδα! Ευχαριστημένη; Θέλεις κάτι άλλο;

— Εεε ναι, κάτι ακόμα… ένα σαμπουάν για μωρά… Και λίγο γάλα 0-6… και μια κρέμα περιποίησης, μια ενυδατική λοσιόν, μια κότα για να βγάζει φρέσκα αβγά, ένα καταπραϋντικό λάδι, ένα βαζάκι μέλι, πάνες φυσικά, μια φορμίτσα και μια ασορτί σαλιάρα, ένα…

Η Ρέα μόλις άκουσε για την ασορτί σαλιάρα, άρπαξε τον Δία και τον πήγε στο όρος Ίδη της Κρήτης όπου τον παρέδωσε σε μια κατσίκα, την Αμάλθεια, που τον παρέλαβε χωρίς πολλές κουβέντες και μουρμούρα και του έδινε το γαλατάκι του και θυμαρίσιο μέλι.

Ετσά ο Δίας εγίνικε κοπέλι τσι Κρήτης αντί μπόμπιρας στην Αρκαδία!

Στην Αρκαδία, όμως, έμεινε η Νέδα, το θεϊκό ποτάμι, που με το πέρασμά της έκανε την άνυδρη περιοχή μια ανάμνηση στα όρια του μύθου.

Γιατί κανείς δεν μπορεί να πιστέψει ότι η μαγική εικόνα που αντικρύζεις με τους καταρράκτες, τις παραμυθένιες φυσικές πισίνες με τα τιρκουάζ νερά, τις κρυφές σπηλιές και τα καταπράσινα φαράγγια, υπήρξε κάποτε μια ξεραΐλα.

Από πού κι ως πού Πηνειός (Ηλειακός);

Εδώ έχει τοποθέτηση προϊόντος να το ξέρετε…

Στης Λαρίσης το ποτάμι που το λένε Πηνειό…

Όπα κάπου! Έχει κι άλλον Πηνειό η Ελλάδα, δεν είναι όλα τριγύρω από τη Θεσσαλία.

Μπορεί να είναι μικρότερος όμως τη δουλειά του την κάνει.

Ξεκινάει από τον Ερύμανθο και μέσα από μικρά και όμορφα φαράγγια κατευθύνεται στην τεχνητή λίμνη του Πηνειού (τη μεγαλύτερη της Πελοποννήσου) από την οποία ξεδιψάει όλος ο κάμπος της Ηλείας. Και μέσα από πολλά ζιγκ ζαγκ (στο μεγαλύτερο μέρος του είναι σπειροειδής σαν πηνίο -> Πηνειός) καταλήγει στο Ιόνιο.

Κατά τη μυθολογία, βασιλιάς της Ήλιδας ήταν ο Αυγείας ο οποίος είχε στην κατοχή του πολλά κοπάδια που κανένας ποτέ δεν τα καθάριζε.

Σκατό να δουν τα μάτια σας! Κι από μπόχα; Έφτανε μέχρι τον Ισθμό!

Και ποιος ανέλαβε να ξεσκατίσει τους στάβλους;

Ο αγαπημένος μας ήρωας, ο Ηρακλής!

Με δύο προϋποθέσεις: 1ον να μην πει στον βασιλιά Μπίχλα ότι κάνει άθλο και 2ον να τα καθαρίσει σε μια μέρα!

Πάει που λέτε, ο Ήρα, δήθεν τυχαία, στο παλάτι του Αυγεία, βλέπει την κοπριά βουνό και, για να μην καρφωθεί, του λέει:

— Αν μου δώσεις το ένα δέκατο του κοπαδιού σου θα σου το κάνω λαμπίκο σε μια μέρα.

— Μόνος;

— Μόνος!

Ο Αυγείας δέχτηκε αν κι έστειλε τον γιο του, τον Φυλέα, για να επιβλέπει.

Όπως έχουμε πει, ο Ήρα δεν ήταν και το πιο σπίρτο της μυθολογίας μας. Από μυαλό, κορμάρα!

Όμως όπου σκόνταφτε λόγω βλακείας, όλο και κάποια Αθηνά βρισκόταν εκεί κοντά για να τον βοηθήσει.

Σε αυτή την περίπτωση όμως, μάρτυράς μας ο Φυλέας, το καβουρντιστήρι του πήρε στροφές! Ρίχνει μία ζεϊμπεκιά και στέλνει τα νερά του Πηνειού (πιθανώς και του Αλφειού), ως καζανάκι τύπου Νιαγάρα, να περάσουν μέσα από τους στάβλους.

Δυο φορές χρειάστηκε να τραβήξει το καζανάκι και μετά έριξε…

Ακολουθεί τοποθέτηση προϊόντος…

ΞεΚοΠρέΞ για ηρωικά ξεσκατίσματα!

ΞεΚοΠρέΞ! Για σωληνώσεις καθαρές!

ΞεΚοΠρέΞ! και τέρμα οι δυσάρεστες μυρουδιές.

Έριξε ΞεΚοΠρέΞ ο ήρωας της καρδιάς μας, τράβηξε άλλη μια φορά το καζανάκι-Πηνειό, έριξε κι ένα γρήγορο σφουγγάρισμα… Ψεκάστε, σκουπίστε, τελειώσατε! Τα έκανε όλα Πεντακαθαρίδου και Παστρικοθοδώρας γωνία!

Ο Αυγείας δεν πίστευε στα μάτια του!

— Μα καλά, μόνος του καθάρισε αυτός ο μπούφος; ρώτησε τον γιο του.

— Εντελώς, πατέρα! Απλώς… έριξε λίγο… ΞεΚοΠρέΞ…

— ΞεΚοΠρέΞ; Ζαβολιά! Έτσι καθάριζα κι εγώ! Κι εσύ, ρε ζωντόβολο, τον άφησες να ρίξει ΞεΚοΠρέΞ; Δεν του δίνω τίποτα! Αφού όλοι ξέρουμε ότι το ΞεΚοΠρέΞ καθαρίζει τα πάντα! Ουστ κι εσύ! Κοπρίτη!

ΞεΚοΠρέΞ για ηρωικά ξεσκατίσματα!

Τέλος διαφημιστικού μηνύματος.

Κι έτσι, ναι μεν ο Ήρα πραγματοποίησε τον έκτο του άθλο, δεν πήρε όμως ποτέ την αμοιβή του. Και μιας και μιλήσαμε για άθλους του Ηρακλή και αφού βρισκόμαστε στην Πελοπόννησο ας πεταχτούμε σε μια λίμνη της Κορινθίας για έναν ακόμα άθλο.

Από πού κι ως πού Στυμφαλία λίμνη;

Ο Στύμφαλος ήταν απόγονος του Αρκάδα και ιδρυτής μιας πόλης που την ονόμασε Στύμφαλο η οποία βρισκόταν στα βόρεια μιας λίμνης που την ονόμασε Στυμφαλία.

Αυτός ο εγωκεντρικός τύπος, κατά τη μυθολογία, παντρεύτηκε την Όρνιθα και μαζί έκαναν παιδιά που, όπως είναι λογικό, ονομάστηκαν Στυμφαλίδες όρνιθες.

Αυτές οι όρνιθες δεν ήταν σαν τις αθώες κοτούλες που βάζουν το κεφάλι κάτω, τρώνε καλαμπόκι και κάθονται στ' αβγά τους.

Ήταν ανθρωποφάγα τέρατα με χάλκινα ράμφη και σιδερένια φτερά που πολλαπλασιαζόντουσαν ταχύτατα απειλώντας ό,τι κουνιόταν κοντά στη λίμνη.

Και ποιος θα έβγαζε το φίδι από την τρύπα;

Ο Ηρακλήηηης!

Πήγε που λέτε ο Ήρα εκεί και συνάντησε ό,τι συναντάει κι ο απλός τουρίστας που θα πάει σήμερα: Μια ελώδη και ρηχή λίμνη, γεμάτη βούρλα και καλαμιές.

Μόνο που ο τουρίστας σήμερα θα συναντήσει ερωδιούς, αργυροτσικνιάδες, σαΐνια, πετρίτες και αετούς που έχουν βρει καταφύγιο δημιουργώντας ένα πολύ πλούσιο και άκρως ενδιαφέρον οικοσύστημα στην περιοχή. Μπορεί να συναντήσει και κότες, σίγουρα όμως όχι τις όρνιθες που έψαχνε ο Ηρακλής!

Οι οποίες όρνιθες ήταν ξύπνιες, καμία σχέση με τις κότες όπως έχουν εξελιχθεί σήμερα. Μόλις είδαν το θεριό, τον Ήρα, κρύφτηκαν μέσα στις καλαμιές και δεν ξεμυτούσαν, για την ακρίβεια, δεν ξεράμφιζαν με τίποτα.

Ο ήρωας της καρδιάς μας σκέφτηκε να τις προκαλέσει:

— «Βγείτε ρε κότες λειράτες να με αντιμετωπίσετε, κο κο κο κοτούλες».

Μούγκα οι όρνιθες που στο τεστ IQ έριχναν τουλάχιστον 30 μονάδες του λεβέντη μας.

Όταν είδε ότι δεν κατάφερνε τίποτα ζήτησε για άλλη μια φορά τη βοήθεια της θεάς Αθηνάς.

Κι εκείνη παράγγειλε στον Ήφαιστο να φτιάξει χάλκινα κρόταλα τα οποία πήρε ο Ήρα κι άρχισε να τα χτυπάει κάνοντας τις κότες (που δεν περίμεναν τέτοια έκρηξη ευφυΐας από τον λεβέντη μας) ν' αρχίσουν να πετάνε τρομαγμένες!

Και τότε, άρπαξε το τόξο του ο ημίθεος θρύλος κι έφτιαξε μια κοτόσουπα μούρλια! Κράτησε και μερικές κοτομπουκιές για την Αθηνά, για την εξυπηρέτηση, και κάπως έτσι ο πέμπτος άθλος του στέφθηκε με επιτυχία.

Αυτά για σήμερα, τα λέμε την επόμενη Κυριακή.

Γιώργος Ζώτος

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Πρώτη δημοσίευση

Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.

Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]