.gif)
Η ιδέα για το βιβλίο αυτό γεννήθηκε πολύ παλιά, γύρω στα 1970.
Στόχος μου ήταν να καταγράψω διάφορες προσωπικές μου εμπειρίες που, σε μια ιστορικά ταραγμένη εποχή για την Κύπρο, σημάδεψαν τα παιδικά και τα εφηβικά μου χρόνια, δίνοντάς τους μια μυθιστορηματική μορφή, με κάποια δόση μυθοπλασίας. Αναφέρομαι στην περίοδο 1955-1964, που σημαδεύτηκε από τον αγώνα της ΕΟΚΑ του 1955-1959 για την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, την ανακήρυξη της Κυπριακής Ανεξαρτησίας το 1960 και τις διακοινοτικές συγκρούσεις της περιόδου 1963-1964.
Το βιβλίο, ωστόσο, δεν είναι ιστορικό μυθιστόρημα αλλά μια καταγραφή εμπειριών που βιώνει ο ήρωας του έργου, ο Όμηρος Αρτεμίου, κάτω από την πίεση των ιστορικών γεγονότων. Μιλά για πρόσωπα του οικογενειακού του περίγυρου αλλά και για άλλα, όπως ο Γρηγόρης Αυξεντίου και άλλοι νεκροί του αγώνα, που κατάγονταν από το χωριό του και ο θάνατός τους σημάδεψε τα παιδικά του χρόνια.
Τα πρώτα κεφάλαια του βιβλίου γράφτηκαν γύρω στο 1970 και κάποια από αυτά δημοσιεύτηκαν τότε στο περιοδικό Νέα Εποχή. Το 1974 το βιβλίο ήταν σχεδόν τελειωμένο, χάθηκαν όμως τα χειρόγραφα όταν με την τουρκική εισβολή το χωριό μου, η Λύση, καταλήφθηκε από τους Τούρκους. Αργότερα, φοιτητής στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Μόσχας - Λομονόσοφ, το ξανάγραψα, αλλά, όπως σημειώνω και στην εισαγωγή στο βιβλίο: «Το νέο κείμενο βγήκε πολύ διαφορετικό από το παλιό όσον αφορά τη συναισθηματική του φόρτιση και τον τόνο, παρόλο που το θέμα και τα γεγονότα παραμένουν τα ίδια. Οι λόγοι είναι νομίζω καθαροί. Μπορεί τον χρόνο και τις αποστάσεις να τις παρακάμπτεις, δεν μπορείς όμως να σβήσεις από μέσα σου τα γεγονότα του χρόνου, όλα εκείνα που στο μεταξύ γνώρισες.».
Το νέο κείμενο, σε χειρόγραφη μορφή, όπως γράφαμε τότε, χτυπήθηκε στη λινοτυπική και δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στην καθημερινή εφημερίδα της Κύπρου Χαραυγή. Ήταν η εποχή που οι εφημερίδες δημοσίευαν μυθιστορήματα σε συνέχειες, ένα κομμάτι κάθε μέρα. Ένα μέρος του δημοσιευόταν στην πρώτη σελίδα και συνεχιζόταν στις μέσα σελίδες. Με αυτά τα ίδια στοιχεία της λινοτυπικής, με σχέδια εξωφύλλου και εσωφύλλου του φίλου ζωγράφου Ανδρέα Χαραλάμπους, βγήκε το 1985 και η πρώτη έκδοση του βιβλίου, σε χίλια αντίτυπα, τα οποία είναι εδώ και χρόνια εξαντλημένα.
Η ιδέα για επανέκδοση του βιβλίου γεννήθηκε πριν από δύο χρόνια. Και αντί της φωτοτυπικής αναπαραγωγής του κειμένου θέλησα να το ξαναγράψω στον υπολογιστή. Η διαδικασία αυτή, ωστόσο, με οδήγησε αναπόφευκτα και σε κάποιες παρεμβάσεις, κυρίως όσον αφορά τη σειρά των διαφόρων κεφαλαίων στο βιβλίο και κάποιες μικρές προσθήκες σε ορισμένα σημεία, έτσι που να αποδίδονται καλύτερα και κάποιες νέες εμπειρίες, που μας κάνουν να δούμε με μια αναδρομική ματιά κάποια γεγονότα. Θέλησα, ωστόσο, να κρατήσω τα δύο εκείνα σχέδια της πρώτης έκδοσης και για τη νέα έκδοση του βιβλίου.
Με όλα αυτά είναι, νομίζω, φανερό πως πρόκειται για ένα αυτοβιογραφικό σε μεγάλο βαθμό βιβλίο, που μιλά για τις εμπειρίες ενός παιδιού και στη συνέχεια εφήβου, του Όμηρου Αρτεμίου από τη Λύση, ένα κεφαλοχώρι της Κύπρου, κατά την περίοδο 1955-1964, όπως αυτή διαγράφεται μέσα στα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν την ιστορία του νησιού, από τον αγώνα της ΕΟΚΑ του 1955-1959 μέχρι και τις διακοινοτικές συγκρούσεις του 1963-64.
Κατά την περίοδο αυτή ο ήρωας του βιβλίου μεγαλώνει στο χωριό του μέσα σε δύσκολες οικογενειακές συνθήκες, που από πολύ νωρίς τον ρίχνουν στον αγώνα της καθημερινής βιοπάλης. Τελειώνοντας το δημοτικό σχολείο του χωριού του εργάζεται σε μηχανουργεία και οικοδομές, πηγαινοερχόμενος με τα πρωινά και τα απογευματινά λεωφορεία στην πόλη της Αμμοχώστου. Αργότερα θα εγκατασταθεί στην πόλη, σε μια προσπάθεια να φοιτήσει σε νυχτερινό σχολείο, κάτι που θα έχει άδοξο τέλος κάτω από την πίεση των ιστορικών γεγονότων που συμβαίνουν στον τόπο εκείνη την περίοδο, τον Δεκέμβριο του 1963. Τότε, ως ένας τεχνίτης ηλεκτροκολλητής και τορναδόρος, θα κληθεί από μια παρακρατική ομάδα να εργαστεί τα βράδια στην κατασκευή αυτοσχέδιων όπλων, όπου θα βιώσει την τραγωδία του θανάτου ενός συντρόφου του. Μετά από αυτό θα αναθεωρήσει τη στάση του, θα νιώσει τα πρώτα του ερωτικά σκιρτήματα και θα βιώσει την απόρριψη.
Έτσι, από την αρχή μέχρι και το τέλος του βιβλίου, ο ήρωας παρακολουθεί τα διάφορα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν την ιστορία του τόπου. Μέσα από τα βιώματά του και τα διάφορα επεισόδια από την προσωπική του ζωή και τις ζωές των άλλων ηρώων του έργου, παρουσιάζονται οι ιστορικές συνθήκες της εποχής και διάφορα γεγονότα που σημάδεψαν την πορεία του τόπου. Παράλληλα παρουσιάζεται και η ζωή του Όμηρου Αρτεμίου, όπως αυτή εξελίσσεται μέσα στις συνθήκες της εποχής, τις δυσκολίες της οικογένειας, τη σκληρότητα της καθημερινής βιοπάλης, τις απογοητεύσεις και τα διλήμματα που καθόρισαν το χαρακτήρα του. Όλα αυτά θα τον οδηγήσουν σε μια προσωπική αναμέτρηση με τον εαυτό του και την πραγματικότητα της εποχής του, σε μια προσπάθεια να πάρει τη ζωή του και τη μοίρα του στα χέρια του.
Γιώργος Μολέσκης
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Το μυθιστόρημα του Γιώργου Μολέσκη Τα κλεμμένα σταφύλια κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βακχικόν.
