Για όλα εκείνα που δεν λέγονται, αλλά συνεχίζουν να υπάρχουν!
Υπάρχουν στιγμές στην ανάγνωση που δεν αισθάνεσαι ότι ανακαλύπτεις κάτι καινούργιο, αλλά ότι συναντάς κάπου γραμμένη μια σκέψη που είχε περάσει κάποτε από το μυαλό σου και δεν μπόρεσες να της δώσεις μορφή. Ίσως αυτή να είναι και μία από τις πιο αληθινές λειτουργίες της ποίησης: να μας επιστρέφει, μέσα από τα λόγια ενός άλλου ανθρώπου, κομμάτια του δικού μας εαυτού. Με αυτή την αίσθηση διάβασα τα Απόκρυφα της Μαρίας Κανδύλη.
Μια συλλογή ενενήντα εννέα ποιημάτων που δεν ζητούν από τον αναγνώστη να τα ακολουθήσει σε μια μεγάλη αφήγηση, αλλά λειτουργούν σαν μικρές εσωτερικές στάσεις. Σαν στιγμές περισυλλογής όπου η ποιήτρια κοιτάζει τον άνθρωπο απέναντι στον χρόνο, στις επιλογές του, στις απουσίες του και στις αλήθειες που πολλές φορές αποφεύγει να αντικρίσει.
Η γραφή της Κανδύλη είναι λιτή, αλλά δεν είναι απλή. Κάθε λέξη μοιάζει να έχει περάσει από ένα φίλτρο σιωπής, μέχρι να μείνει μόνο εκείνη που πραγματικά χρειάζεται. Ίσως γι' αυτό και το πρώτο που συναντά ο αναγνώστης είναι η ανάγκη για την απόλυτη φράση:
Κάποτε θα γράψω ένα τελευταίο ποίημα και θα τα έχω πει όλα.
Μα μου άρεσε πολύ αυτό, και να φανταστείτε πως ήμασταν ακόμα στην Έκθεση του Βιβλίου, στη Θεσσαλονίκη, και το βιβλίο μόλις το είχα ανοίξει. Δεν είναι όμως αυτή η βαθύτερη επιθυμία κάθε δημιουργού; Να καταφέρει κάποια στιγμή να χωρέσει σε λίγες λέξεις όσα έζησε, όσα έχασε, όσα αγάπησε;
Στα Απόκρυφα η μνήμη έχει πρωταγωνιστικό ρόλο. Το παρελθόν δεν παρουσιάζεται ως βάρος, αλλά ως ένας τόπος από τον οποίο ο άνθρωπος πρέπει να περάσει για να μπορέσει να προχωρήσει.
Πριν αποφασίσεις να τρέξεις προς το μέλλον, βεβαιώσου πως έχεις ξεμπερδέψει με το παρελθόν.
Μια φράση που κρύβει μέσα της μια δύσκολη αλήθεια: πολλές φορές δεν μας εμποδίζει αυτό που έρχεται, αλλά αυτό που δεν αφήσαμε ποτέ πίσω μας.
Η αυτογνωσία είναι ένας ακόμα βασικός άξονας της συλλογής. Όχι η εύκολη αυτογνωσία των έτοιμων απαντήσεων, αλλά εκείνη που απαιτεί να αφαιρέσεις όσα νόμιζες ότι είσαι.
Είναι σημαντικότερο να ξέρεις όχι ποιος είσαι, αλλά ποιος δεν είσαι.
Η Κανδύλη γράφει για τον έρωτα χωρίς εξιδανίκευση. Για τα λάθη, τις απουσίες, τις συναντήσεις που δεν έγιναν ποτέ όπως θα θέλαμε.
Πικρό εκείνο το φιλί που σπαταλάς σε λάθος στόμα.
Κι αυτό, πόσο καλό που είναι. Μια μικρή φράση που κουβαλά το βάρος πολλών ανεκπλήρωτων ιστοριών. Κι όμως, πίσω από τις πληγές υπάρχει πάντα η ανάγκη για αποδοχή.
Θα αναγνωρίσεις την τελειότητα όταν έρθει εκείνος που θα λατρέψει τις ατέλειές σου.
Γιατί ίσως η πραγματική αγάπη δεν βρίσκεται στην αναζήτηση ενός τέλειου ανθρώπου, αλλά σε εκείνον που μπορεί να αγαπήσει και όσα εμείς οι ίδιοι δυσκολευόμαστε να αποδεχθούμε. Τα Απόκρυφα δεν είναι ένα βιβλίο για τη φυγή. Είναι ένα βιβλίο επιστροφής. Επιστροφής στον εαυτό, στις μνήμες, στις επιλογές και τελικά στη ζωή.
Δεν φτάνει μόνο να επιβιώνεις. Πρέπει και να ζεις.
Ίσως αυτή η φράση να συμπυκνώνει ολόκληρη τη συλλογή. Γιατί ο άνθρωπος δεν σώζεται όταν απλώς αντέχει. Σώζεται όταν ξαναβρίσκει την επιθυμία να κοιτάξει μπροστά και κάπου εκεί έρχεται η πιο δύσκολη ερώτηση: γιατί περιμένουμε πάντα έναν άγνωστο ήρωα να μας σώσει;
Ψάχνουμε πολλές φορές έναν άγνωστο ήρωα που θα μας σώσει, λες και δεν έχουμε καθρέφτη.
Γιατί τελικά τα Απόκρυφα δεν μιλούν μόνο για τις σκέψεις, τις απώλειες και τις αναζητήσεις της ποιήτριας. Μιλούν για εκείνο το κομμάτι του ανθρώπου που όλοι κρύβουμε κάπου βαθιά και σπάνια αφήνουμε να φανεί. Ίσως γι' αυτό και ο τίτλος της συλλογής να είναι τόσο εύστοχος. Τα πιο σημαντικά πράγματα της ζωής μας είναι συνήθως αυτά που δεν φωνάζουμε. Οι φόβοι, οι μνήμες, οι έρωτες, οι άνθρωποι που έφυγαν, οι ερωτήσεις που έμειναν αναπάντητες.
Και κάπου ανάμεσα σε αυτές τις σιωπές βρίσκονται τα ποιήματα της Μαρίας Κανδύλη. Μικρές αποκαλύψεις που δεν ζητούν να μας δώσουν όλες τις απαντήσεις. Μας θυμίζουν μόνο πως, πριν ψάξουμε τον δρόμο προς τα έξω, χρειάζεται κάποτε να κοιτάξουμε εκεί που βρίσκεται ο πιο δύσκολος προορισμός: Μέσα μας.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Η ποιητική συλλογή της Μαρίας Κανδύλη Απόκρυφα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πικραμένος το 2026
