Ψίθυροι του Βαρδάρη

Αγαπητές και αγαπητοί φίλες και φίλοι,

Έχουμε την χαρά να φιλοξενούμε κοντά μας την αγαπητή συγγραφέα Σοφία Βόικου. Η λέσχη ανάγνωσης βιβλιοθήκης Ορέστου έχει μελετήσει παλαιότερα το βιβλίο της «Το μυστικό της καταιγίδας» και συνεχίζει στο πλαίσιο του αφιερώματος του φετινού κύκλου συναντήσεων στη Θεσσαλονίκη με το βιβλίο της ίδιας «Ψίθυροι του Βαρδάρη», ένα βιβλίο αφιερωμένο όπως μας λέει η συγγραφέας «Σε όσους σεργιάνισαν, πόνεσαν κι αγάπησαν στους δρόμους της Σαλονίκης».

Η απαρχή της συγγραφικής ιδέας αυτού του μυθιστορήματος γεννήθηκε όταν η κα Βόικου έλαβε ένα έγγραφο νομικού χαρακτήρα ότι το κράτος πρέπει να αποζημιωθεί επειδή η πολυκατοικία στην οποία βρίσκεται το πατρικό της διαμέρισμα είναι χτισμένη στο ρέμα του Μπουγιούκ Ντερέ. Αυτό στάθηκε αφορμή για έρευνα, επαναπροσδιορισμό, αναζήτηση και ανακάλυψη εκ νέου της πόλης μας μέσα από το μυστικό παρελθόν της, πριν την άναρχη ανοικοδόμηση της δεκαετίας του 1950, που αλλοτρίωσε την όψη της.

Οι Μαγεμένες

Στη σημερινή μηνιαία συνάντηση της λέσχης ανάγνωσης της βιβλιοθήκης Ορέστου έχουμε την χαρά να φιλοξενούμε την αγαπημένη μας συγγραφέα κα Μαίρη Κόντζογλου και το βιβλίο της «Οι Μαγεμένες». Είναι η δεύτερη φορά που η συγγραφέας μας δίνει την χαρά της επίσκεψής της καθώς την είχαμε στην βιβλιοπαρέα μας και πέρσι με το βιβλίο της «Το μέλι, το θαλασσινό».

Η συγγραφέας της μπεστ σέλερ τριλογίας, «Τα Παλιά Ασήμια», μας χαρίζει ένα βιβλίο, ένα μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας στα μέσα του 19ου αιώνα. Το έναυσμα ήρθε από ένα άρθρο που της έδωσε ο γιος της και όταν η ίδια βρέθηκε στο δίλημμα με ποιο θέμα να ξεκινήσει τη συγγραφή με ένα αστυνομικό μυθιστόρημα ή με τις Μαγεμένες, η απάντηση όπως μας διηγείται η ίδια ήρθε συμπαντικά, καθώς άνοιξε τον υπολογιστή της να ενημερωθεί για τα νέα της ημέρας και είδε την έκθεση με τα αντίγραφα για τις Μαγεμένες που φιλοξενούσε η πόλη μας τον Σεπτέμβριο του 2015, την οποία κι εγώ είχα επισκεφθεί γιατί το στήσιμο και την ψηφιακή διαχείριση την είχε αναλάβει ο ξάδερφός μου Θεοχάρης Σιδηρόπουλος. Το βιβλίο, Οι Μαγεμένες, επιλέχθηκε, γιατί αναφέρεται στην πόλη της Θεσσαλονίκης, που είναι ο κεντρικός άξονας των φετινών συναντήσεων στην βιβλιοπαρέα μας και εστιάζει στην ποικιλομορφία των κατοίκων της που είναι ένα μωσαϊκό Εβραίων, χριστιανών, μουσουλμάνων, Τούρκων κι Αρμένηδων.

Το γεγονός της καταστροφής και απαγωγής του ρωμαϊκού μνημείου από τη Θεσσαλονίκη το 1864 είναι το κέντρο της αφήγησης, το οποίο εμπλουτίζεται με στοιχεία μυθοπλασίας, πολλά πρόσωπα, μοιραίες και σαγηνευτικές γυναίκες, γενναίους άντρες που θυσιάζονται για την αδελφότητα της Μακεδονίας. Το μνημείο ανήκει στο τέλος του 2ου και αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ. Οι μαρτυρίες προέρχονται από τον επιγραφολόγο Εμμανουέλ Μίλλερ και τις επιστολές από δικό του βιβλίο από όπου αντλήθηκαν οι πληροφορίες.

Η γερμανική κατοχή σε πεζογράφους της Θεσσαλονίκης

Η λέσχη ανάγνωσης της βιβλιοθήκης της Ορέστου καλωσορίζει το νέο έτος, 2020, με ένα σύντομο βιβλίο 95 σελίδων, το οποίο αναδιπλώνει διαφορετικές πτυχές της Γερμανικής Κατοχής, όπως αυτή αποτυπώνεται στα κείμενα και στη σκέψη πέντε λογοτεχνών της πρώτης και δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς. Ειδικότερα η συγγραφέας Σωτηρία Σταυρακοπούλου στο βιβλίο της «Η γερμανική κατοχή σε πεζογράφους της Θεσσαλονίκης» αναφέρεται στο έργο των Γιώργο Ιωάννου, Νίκο Μπακόλα, Ντίνο Χριστιανόπουλο, Περικλή Σφυρίδη και Τόλη Καζαντζή.

Ουζερί Τσιτσάνης

Ο συγγραφέας του μυθιστορήματος «Ουζερί Τσιτσάνης» Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι απόφοιτος της Γαλλικής φιλολογίας του ΑΠΘ. Έχει εργαστεί σε εφημερίδες, ραδιόφωνα και τηλεόραση. Το «Ουζερί Τσιτσάνης» είναι το βιβλίο με το οποίο ασχοληθήκαμε τον Δεκέμβριο του 2019 στην λέσχη ανάγνωσης στην Δημοτική βιβλιοθήκη της Ορέστου.

Ο συγγραφέας μπαίνει στην ψυχοσύνθεση του κουνιάδου του Τσιτσάνη, Ανδρέα Σαμαρά, τον συνέταιρο του Τσιτσάνη στο ουζερί επί της Παύλου Μελά 22 στην εποχή της κατοχής και του εμφυλίου. Υιοθετεί την ταυτότητα του Γιώργου Σαμαρά για τις ανάγκες του βιβλίου. Χρησιμοποιεί την τεχνική να υιοθετούν λόγια και στίχους τραγουδιών άλλοι φορείς μηνυμάτων με διαφορετικά ονόματα. Η αφήγηση ξεκινάει με την περιγραφή του χώρου του ουζερί, του πάλκου και των ονομάτων των μελών της ορχήστρας και συνεχίζει θαρρείς με κινηματογραφική λήψη την αναφορά στους πελάτες. Η ατμόσφαιρα θυμίζει «τεκέ», γίνεται κατανάλωση αλκοόλ από τους θαμώνες του μαγαζιού και τους οπαδούς του είδους της μουσικής. Στις δώδεκα το μαγαζί κλείνει, γιατί αρχίζει η απαγόρευση της κυκλοφορίας.

Λίγες και μία νύχτες

Όλα ξεκινούν στα 1909 όταν ο σουλτάνος Αβδούλ Χαμίτ εγκαθίσταται στη Θεσσαλονίκη κατόπιν μιας εξορίας που θα του στοιχίσει την τριετή παραμονή του στην πόλη. Βασικό φόντο στην ιστορία είναι η έπαυλη Αλλατίνη. Αυτή θα γίνει πεδίο συνάντησης δύο ερωτευμένων παιδιών του εντεκάχρονου Λευτέρη, γιου του κηπουρού Γιάννη Ζεύγου και της Μίρζας κόρης του Αλπερέν μπέη, του τραπεζίτη. Ο Λευτέρης έλκεται από την ατμόσφαιρα της βίλας και ονειρεύεται να μπορούσε να ζήσει και αυτός επάξια δίπλα στο σουλτάνο. Η πραγματικότητα τον θέλει να μηχανεύεται τεχνάσματα για να μαζέψει χρήματα από τους αδαείς με τις ιστορίες που επινοούσε εκμεταλλευόμενος την διαχρονική περιέργεια του κόσμου να κατανοήσει τη θορυβώδη και αινιγματική ζωή του σουλτάνου.

Τα παιδιά της Θεσσαλονίκης

Η λέσχη ανάγνωσης Θεσσαλονίκης ξεκινάει τον τέταρτο κύκλο συναντήσεων με το βιβλίο της τριλογίας του Λεντερίκ Μπερνάρ «Τα παιδιά της Θεσσαλονίκης». Το θέμα που επέλεξα ως συντονίστρια για τη φετινή λογοτεχνική χρονιά της βιβλιοπαρέας μας είναι η πόλη μας, η γενέτειρά μας, η Θεσσαλονίκη. Όλα τα βιβλία έχουν αναφορές και ιστορίες που διαδραματίζονται και εκτυλίσσονται στην Θεσσαλονίκη και επίσης έχουν γραφεί τα περισσότερα από Θεσσαλονικείς συγγραφείς παλαιότερους, όπως τον Ιωάννου, αλλά και σύγχρονους, όπως την Σοφία Βόικου και την Μαίρη Κόντζογλου.

Απόψε δεν έχουμε φίλους

Στις 18/7/2019 η λέσχη ανάγνωσης πραγματοποίησε την τελευταία συνάντηση του τέταρτου κύκλου της «βιβλιοπαρέας». Η τελευταία συνάντηση για το έτος 2018-2019 επισφραγίστηκε με έξοδο για φαγητό και ευχές για καλό καλοκαίρι. Η λέσχη υποδέχθηκε ένθερμα το νέο μέλος της κο Δημήτρη Κουνένη δικηγόρο με μεταπτυχιακό στις διεθνείς σχέσεις και στο πιάνο, ο οποίος πραγματοποιεί τα πρώτα του λογοτεχνικά βήματα στη συγγραφή με το «Travelling with company» και μας εντυπωσίασε με τις πλούσιες ταξιδιωτικές του εμπειρίες.

Το βιβλίο που είχαμε να συζητήσουμε ήταν το «Απόψε δεν έχουμε φίλους» της Σοφίας Νικολαΐδου. Η Σοφία Νικολαΐδου έχει διδάξει δημιουργική γραφή στο Α.Π.Θ. και στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και στο εργαστήρι βιβλίου του ΕΚΕΒΙ. Το συγκεκριμένο βιβλίο τιμήθηκε με το Αthens Prize for Literature και μεταφράστηκε στα εβραϊκά. To μυθιστόρημά της Χορεύουν οι ελέφαντες κυκλοφόρησε στις Η.Π.Α. Επίσης το βιβλίο της «Καλά και σήμερα» διακρίθηκε για την προαγωγή του διαλόγου σε ευαίσθητα κοινωνικά θέματα.

Το μυθιστόρημα αναφέρεται σε τρεις γενιές Ελλήνων που έζησαν τις δικές τους ιστορίες σε τρεις χρονικές φάσεις. Η μία ιστορική φάση είναι τα χρόνια 1934-1944. Η συγγραφέας περιγράφει τα χρόνια της κατοχής στη Θεσσαλονίκη, όταν οι ναζιστές Γερμανοί διασκορπίζονταν στα ελληνικά εδάφη και η Θεσσαλονίκη ήταν πολυπολιτισμική καθώς συγκατοικούσαν Εβραίοι, Έλληνες, Γερμανοί. Μια άλλη φάση αναφέρεται στην σκληρή πραγματικότητα που επικρατούσε στα πανεπιστήμια με θέματα απαγορευμένα για έρευνα, όπως αυτό των δωσίλογων με τις γερμανοφασιστικές οργανώσεις στην πόλη της Θεσσαλονίκης στα έτη 1981-1989. Μια τρίτη φάση είναι ο Δεκέμβριος του 2008 και η καταστρεπτική φωτιά στη φιλοσοφική σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου.

Ενικός αριθμός

Η λέσχη ανάγνωσης βιβλιοθήκης Ορέστου συναντήθηκε στις 10 Μαΐου στην 16η διεθνή έκθεση βιβλίου στο περίπτερο 15, σταντ 109. Το βιβλίο που είχαμε προγραμματισμένο να συζητήσουμε είναι ο «Ενικός αριθμός» της Λένας Διβάνη. Η ιστορία αφορά στις παράλληλες ζωές δύο φίλων, της Ήρας και του Άρη, μυθικά ονόματα και τα δύο, ανθρώπινες και καθημερινές οι ιστορίες τους. Οι δύο ήρωες είναι παιδικοί φίλοι και αναπτύσσουν κοινό μέτωπο αντιμετώπισης των προβλημάτων και των καταστάσεων που βιώνουν εντός των οικογενειών τους. Αυτή η άτυπη συμβίωση ενδυναμώνει τις αντοχές τους και τους βοηθάει να αντεπεξέλθουν στην πραγματικότητα που δεν τους εκφράζει, τους φορτίζει και έχουν τάσεις φυγής που εκδηλώνονται με την έξοδο στο νησάκι τους την Άναυρο.

Το μέλι το θαλασσινό

Στις 4 Απριλίου 2019 η λέσχη ανάγνωσης της βιβλιοθήκης Ορέστου συναντήθηκε για να συζητήσει για το βιβλίο της Μαίρης Κόντζογλου, Το μέλι το θαλασσινό. Η συγγραφέας επιλέχθηκε γιατί είναι ιδιαίτερα αγαπητή, σύγχρονη, συντοπίτισσα από την πόλη μας την Θεσσαλονίκη και είχαμε την χαρά και την τιμή να είναι μαζί μας στη σημερινή συνάντηση.

Διαβάζοντας το βιβλίο, ουσιαστικά επιβεβαίωσα αυτό που πάντα ένιωθα μέσα μου, τον λόγο για τον οποίο αφιερώνω κάθε μήνα τόσες ώρες για να αναγνώσω ένα καινούριο βιβλίο και να γράψω ένα άρθρο πάνω σε αυτό, αλλά και τις εντυπώσεις και ιδέες που διατυπώθηκαν στην αίθουσα της βιβλιοθήκης από τις αναγνώσεις των μελών της λέσχης ανάγνωσης. Βιβλία σαν αυτό, δικαιολογούν τον λόγο ύπαρξής μας και την ενασχόλησή μας με την λογοτεχνία. Είναι η απάντηση σε όσους αναρωτιούνται γιατί ταλαιπωρούμαστε διαβάζοντας κάθε μήνα τόσες σελίδες σε μια πιεστική από υποχρεώσεις καθημερινότητα.

O αιώνας των λαβυρίνθων

Στις 7/3/2019 η λέσχη ανάγνωσης της βιβλιοθήκης Ορέστου συναντήθηκε για να συζητήσει για το βιβλίο «Ο αιώνας των λαβυρίνθων» της Ρέας Γαλανάκη. Η συγγραφέας έχει αναπτύξει δικές της τεχνικές περιγραφής ιστορικών προσώπων τα οποία προσεγγίζει μυθοπλαστικά, ενώ παράλληλα σκιαγραφεί την ταυτότητα των φανταστικών ηρώων της. Η ίδια γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης και σπούδασε ιστορία και αρχαιολογία στην Αθήνα. Η αγάπη της για τα γνωστικά αυτά αντικείμενα φαίνεται από τη χρήση θεμάτων σχετικών με την ιστορία και την αρχαιολογία στα λογοτεχνικά της έργα. Στην παρέα της φιλαναγνωσίας έχουμε κάνει το βραβευμένο βιβλίο της «Ελένη ή ο κανένας», το οποίο πυροδότησε μια σειρά συζητήσεων γύρω από την ισότητα των δύο φύλων και τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι γυναίκες δημιουργοί, όταν πρωτο-αποπειράθηκαν να παρουσιάσουν τις προσωπικές τους δημιουργίες σε έργα τέχνης ή λογοτεχνικά έργα. Η Ρέα Γαλανάκη είναι πολυγραφότατη και έχει εκδώσει μυθιστορήματα, διηγήματα, ποιήματα και δοκίμια ενώ πρωτοστάτησε στην ίδρυση της εταιρείας συγγραφέων. Το βιβλίο που μελετήσαμε για αυτή τη συνάντηση του Μαρτίου «Ο αιώνας των λαβυρίνθων» έχει τιμηθεί με το βραβείο «Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας των Αθηνών» το 2003. Αξίζει να σημειωθεί ότι το μυθιστόρημά της «Ο βίος του Ισμαήλ Φερίκ Πασά» είναι το πρώτο ελληνικό βιβλίο που εντάχθηκε από την Unesco στην Unesco collection of representative works το 1994. Έργα της έχουν μεταφραστεί σε δεκαπέντε γλώσσες.

Κατάθεση Ψυχής

Η συνάντηση της φιλαναγνωσίας που έγινε στις 7/2/2019 είχε μια ιδιαιτερότητα. Για πρώτη φορά γνωρίσαμε πρωτίστως δια ζώσης τον συγγραφέα κο Γιώργο Σαρδέλη και μετά το έργο του με τον τίτλο «Κατάθεση ψυχής» που παρουσιάστηκε στον Ιανό. Ο κος Σαρδέλης μας άγγιξε με την απλότητα και την καλοσύνη του τόσο πολύ που αποφασίσαμε να αλλάξουμε τον προγραμματισμό μας και να αντικαταστήσουμε το βιβλίο «Η σπορά του ανέμου» της Αθηνάς Κακούρη με το βιβλίο του συγγραφέα. Η «Κατάθεση ψυχής» είναι μια σύνθεση από αποσπασματικά κεφάλαια που συλλαμβάνονται σε κάθε σταθμό της πορείας ενός τρένου.

Της τύχης το μαχαίρι

Στις 17/01/2019 η λέσχη ανάγνωσης της βιβλιοθήκης Ορέστου συναντήθηκε για να συζητήσει για το βιβλίο «Της τύχης το μαχαίρι» της Αθηνάς Κακούρη. Στο τέλος της συνάντησης έγινε η κοπή της βασιλόπιτας με τυχερή την βιβλιοθηκονόμο μας Ελένη Τίκη. Στα του βιβλίου…

Ο χρόνος αφήγησης του ιστορικού μυθιστορήματος είναι στα 1783, στην αναρχούμενη Οθωμανική Αυτοκρατορία της εποχής του Ναπολέοντα. Ο κεντρικός ήρωας είναι ο Δήμος Μανιάκης με καταγωγή από την Πρέβεζα, ο οποίος έχει τρία αδέρφια, τον Γρηγόρη, τον Αποστόλη και την Ρόζα. Όταν γεννιέται η μικρή του αδερφή νιώθει αισθήματα ζήλιας απέναντί της, τα οποία όμως ξεπερνιούνται όσο μεγαλώνει και ωριμάζει ο ίδιος και σύντομα αναλαμβάνει προστατευτικό ρόλο. Υπάρχει η φωνή του ιερέα, ο οποίος σε μια πουριτανική κοινωνία παρεξηγημένων και αυστηρών αρχών δηλητηριάζει την ψυχή του ήρωα με την ιδέα ότι τα αισθήματα αγάπης για την αδελφή του πιθανόν να μην είναι τόσο αθώα και να ενέχουν και ένα άλλο είδος αγάπης ερωτικής. Ο νεαρός Δήμος αναγκάζεται λόγω της οικονομικής εξαθλίωσης και των κοινωνικών συνθηκών της εποχής να μπει σε ένα καράβι αμούστακο κι όμως ξεβγαλμένο παλικαράκι όπως είναι ακόμη και να απομακρυνθεί από την οικογένειά του για βιοποριστικούς λόγους.

Κρίμα κι άδικο

Της Ζωρζ Σαρή
06/12/2018

Η φιλαναγνωσία συναντήθηκε στην βιβλιοθήκη της Ορέστου για να συζητήσει για το βιβλίο της Ζωρζ Σαρή, «Κρίμα κι άδικο». Αναρωτηθήκατε ποτέ πώς ένα βιβλίο μικρού μεγέθους μπορεί να προσφέρει τόσο πλούσια πνευματική τροφή στον αναγνώστη και να γίνει το έναυσμα για πολλούς θεματικούς κύκλους συζητήσεων;

Κι όμως παρόλο που το βιβλίο απευθύνεται σε εφήβους και νεανικό κοινό, με την ίδια ανταπόκριση το αγκάλιασαν και οι ενήλικες. Αυτοί γνωρίζουν το φαινόμενο της μετανάστευσης που είναι το κυρίαρχο θέμα στο μυθιστόρημα και στην πρώιμη μορφή του της μεταπολεμικής διάστασης όταν οι Έλληνες έφευγαν εργάτες ανειδίκευτοι για το εξωτερικό και με την σημερινή μορφή του brain drain.

Στα σημερινά χρόνια όμως οι νέοι φεύγουν μετανάστες για την αναζήτηση μιας καλύτερης εργασιακής τύχης, γιατί το κράτος αδυνατεί να τους παρέχει εργασία και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης με ό,τι αυτό συνεπάγεται, ασφάλεια, μέλλον, ίσες ευκαιρίες, αξιοκρατία που είναι δικαίωμα κάθε ανθρώπου να μετέχει. Επίσης οι σημερινοί άνθρωποι είναι νέοι μορφωμένοι, μυαλά που διαρρέουν στο εξωτερικό, αλλά και εδώ αναλογικά ακολουθεί και αυτό το σύγχρονο ρυθμό πνευματικής ανάπτυξης. Πλέον όποιος δεν ξέρει αγγλικά, υπολογιστές και δεν έχει ένα πτυχίο πανεπιστημίου είναι ο σύγχρονος αμόρφωτος.

Κόκκινη κλωστή δεμένη

Η βιβλιοπαρέα συναντήθηκε την Πέμπτη 1 Νοεμβρίου 2018 στην παιδική βιβλιοθήκη της Ορέστου. Το βιβλίο με το οποίο ασχοληθήκαμε ανήκει στην κατηγορία του ιστορικού διηγήματος και θεωρείται συμπλήρωμα του βιβλίου «Όταν ο ήλιος» της ίδιας συγγραφέας.

Τα γεγονότα διαδραματίζονται στην Αθήνα στην περίοδο της Κατοχής και της Αντίστασης. Οι κεντρικοί ήρωες είναι η Ζωή που είναι η βασική πρωταγωνίστρια καθώς το διήγημα είναι αυτοβιογραφία γιατί πρόκειται για την ίδια συγγραφέα στα δεκαέξι της χρόνια. Άλλα κεντρικά πρόσωπα είναι η Ειρήνη, η οποία είναι η αδερφή της Ζωής, φοιτήτρια φιλοσοφικής, και ο πατέρας της Ζωής που είναι καθηγητής. Οι ιστορίες που μαθαίνει ο αναγνώστης είναι πραγματικές εμπειρίες από την αντιστασιακή ζωή της Ζωρζ Σαρή που του προκαλούν έντονη συγκίνηση.

Η αναζήτηση

Με το βιβλίο Η αναζήτηση του Νίκου Θέμελη εγκαινιάστηκε ο τρίτος κύκλος συναντήσεων της λέσχης ανάγνωσης της βιβλιοθήκης της Ορέστου. Στην συνάντηση αυτή είχαμε την ιδιαίτερη χαρά και τιμή να φιλοξενούμε την κα Ειρήνη Γαμβρού, φιλόλογο, Δρ Επιστημών Αγωγής ΠΤΔΕ ΑΠΘ, η οποία πραγματοποιεί μια έρευνα για την ανάγνωση σε δημόσιο χώρο.

Ο Νίκος Θέμελης γράφει για να τροφοδοτήσει την ανθρώπινη σκέψη με αναστοχασμό και να καλλιεργήσει την κριτική σκέψη στον αναγνώστη. Προσεγγίζει θέματα αγαπημένα στους συγγραφείς της μικρασιατικής περιόδου, αλλά με διάθεση κατανόησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς και πράξης. Εντοπίζει τις αδυναμίες της παιδείας όταν αυτή δεν αναβαθμίζει την ανθρώπινη σκέψη και το πνεύμα. Μέσα από τη γραφή του επιδιώκει να κατακτήσει τους στόχους που δεν ολοκλήρωσε ως άτομο, αλλά και να χωρέσει σε μια ζωή πολλές εμπειρίες, για να κατακτήσει όσα δεν μπόρεσε να ζήσει. Δεν γράφει για να γίνει αρεστός και γνωρίζει ότι οι ιδέες του θα ενδιαφέρουν ορισμένους ανθρώπους, άλλους θα τους ψυχαγωγούν, άλλους θα τους επιμορφώνουν. Μελετά τα ανθρώπινα και εθνικά όρια, εμπνέεται από τον Διαφωτισμό και την ιδεατή παιδεία και καταφέρνει μέσα από τις περιγραφές των ηρώων και την δράση της πλοκής να αποδώσει με ακρίβεια και αυτογνωσία τα γεγονότα. Εμμέσως πλην σαφώς, διαμορφώνει και το αναγνωστικό του κοινό, ένα κοινό που θέλει να κρατήσει μνήμες μιας ζωντανής ιστορίας χωρίς φανατικές τάσεις πατριδολατρίας.

Το μυθιστόρημα της κας Έρσης

Στις 7 Ιουνίου η βιβλιοπαρέα της λέσχης ανάγνωσης της βιβλιοθήκης της Ορέστου συναντήθηκε για τελευταία φορά στο πλαίσιο μιας σειράς συναντήσεων του δεύτερου κύκλου για τις ανάγκες της φιλαναγνωσίας στα έτη 2017-2018. Το βιβλίο που επιλέξαμε για την αποχαιρετιστήρια συνάντηση ήταν «Το μυθιστόρημα της κας Έρσης» του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη που εκδόθηκε στην τελική του μορφή το 1966.

Το έργο δεν γίνεται εύκολα κατανοητό στον αναγνώστη, ο οποίος θα πρέπει να έχει εξοπλιστεί με υπομονή για να το ολοκληρώσει, γιατί ο συγγραφέας καταρρίπτει τους συνήθεις ρυθμούς αφήγησης και τις λογοτεχνικές συμβάσεις που ακολουθούν νόρμες και κανόνες. Το έργο είχε εκδοθεί το 1952 με άλλο τίτλο και διατηρεί στοιχεία της πρώτης γραφής από την παραθέριση του συγγραφέα στην Κασσάνδρα της Χαλκιδικής με τη σύζυγό του. Αυτή ήταν η πρώτη εξόρμηση του συγγραφέα μετά από τον περιορισμό του στην πόλη λόγω της Κατοχής και του Εμφυλίου πολέμου. Οι εντυπώσεις του συγγραφέα και ο ενθουσιασμός του καταγράφονται στις σελίδες του ημερολογίου του και δεσπόζουν στην περιγραφή του τοπίου και των στοχασμών του. Ο συγγραφέας εκστασιάζεται από το γυναικείο σώμα και επιστρέφει στις σκέψεις που του προξένησε η μεθυστική του εικόνα και εμπνέεται από τον γάμο του.

Το φύλλο, Το πηγάδι, Τ’ αγγέλιασμα

Στις 4 Μαΐου 2018 η λέσχη ανάγνωσης της βιβλιοθήκης Ορέστου συναντήθηκε στην 15η έκθεση βιβλίου στο περίπτερο 15, σταντ 82. Ήταν ιδιαίτερη χαρά για την βιβλιοπαρέα μας να φιλοξενηθεί στην έκθεση και να έχει στη συντροφιά της την κα Κουτρολίκου, υπεύθυνη εκδηλώσεων των βιβλιοθηκών του Δήμου Θεσσαλονίκης και την αγαπημένη μας βιβλιοθηκονόμο Ελένη Τίκη.

Το βιβλίο με το οποίο ασχοληθήκαμε ήταν «Το φύλλο, Το πηγάδι, Τ' αγγέλιασμα» του Βασίλη Βασιλικού, το οποίο δημοσιεύθηκε το 1961. Ο Βασιλικός περιγράφει τρεις φανταστικές ιστορίες με τόση αληθοφάνεια που είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις τα όρια ανάμεσα στο πραγματικό και στο φανταστικό. Η πλοκή εκτυλίσσεται στο χώρο του παράδοξου με απόλυτη πειστικότητα. Είναι μια τριλογία σταθμός στην ιστορία της μεταπολεμικής λογοτεχνίας με διαχρονικά μηνύματα που προβληματίζουν γύρω από τα θέματα που ταλανίζουν τον άνθρωπο διαχρονικά. Η φωνή του συγγραφέα ακούγεται παραστατική, ζωντανή και ανατρεπτική, όπως επαναστατικά είναι και τα μηνύματα που περνούν στον αναγνώστη που στοχάζεται με πιο διεισδυτική ματιά.

Όταν ο ήλιος τής Ζωρζ Σαρή

Στις 29 Μαρτίου 2018 τα μέλη της λέσχης ανάγνωσης της βιβλιοθήκης της Ορέστου συναντήθηκαν στην καθιερωμένη μηνιαία τους επαφή με θέμα το βιβλίο της Ζωρζ Σαρή, Όταν ο ήλιος.

Η Ζωή, κεντρική ηρωίδα του μυθιστορήματος είναι μόλις 16 ετών όταν κηρύσσεται ο πόλεμος. Η αδερφή της Ειρήνη είναι φοιτήτρια φιλοσοφικής. Ο πατέρας τους, ο κος Σωκράτης είναι ένας τύπος αυστηρός και πειθαρχημένος που βιώνει την ανατροπή της κοινωνικής του κατάστασης. Η Έμμα είναι μητέρα της Ζωής, εύθραυστη σαν χαρακτήρας, κλειστή που υπομένει τα δεινά του πολέμου με μια ανησυχητική σιωπή. Η οικογένεια βρίσκεται στο επίκεντρο της αφήγησης και μέσα από την ψυχογραφική διείσδυση στους ανθρώπινους χαρακτήρες, αντιλαμβανόμαστε την επίδραση του πολέμου στην ανθρώπινη φύση. Ουσιαστικά παρατηρούμε την διαφορετικότητα με την οποία προσλαμβάνουν οι χαρακτήρες το ίδιο φαινόμενο του πολέμου, τις διαφορετικές αντιδράσεις. Παρόλο που περιγράφεται με ζοφερό και ρεαλιστικό τρόπο που αγγίζει τα όρια της νατουραλιστικής περιγραφής, η εμπόλεμη κατάσταση, πουθενά στο βιβλίο δεν μένει μια πικρία. Κάτω από κάθε δυσάρεστη εμπειρία εισέρχεται μια αχτίδα φωτός.

Το μυθιστόρημα των τεσσάρων

Στις 1 Μαρτίου η φιλαναγνωσία της Ορέστου συναντήθηκε για να συζητήσει το βιβλίο «Το μυθιστόρημα των τεσσάρων», στο οποίο συμμετείχαν τέσσερις γνωστοί συγγραφείς οι Καραγάτσης, Βενέζης, Τερζάκης και Μυριβήλης. Η ιστορία ξεδιπλώνεται μέσα από την οπτική γωνία των τεσσάρων κορυφαίων εκπροσώπων του είδους και ο καθένας τους πιάνει το νήμα από εκεί που το άφησε ο τελευταίος χωρίς να έχει προηγηθεί συνεννόηση για την πλοκή. Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε το 1958 και φιλοξενήθηκε στις στήλες της εφημερίδας «Ακρόπολις» και πραγματικά ήταν ένα πρωτοποριακό πείραμα για τα λογοτεχνικά δεδομένα της εποχής. Η ιστορία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί κουβαλά δράση, έρωτα, μυστηριώδεις αναδρομές στο παρελθόν που ρίχνουν άπλετο φως στην εξιχνίαση της υπόθεσης που θυμίζει αστυνομικό μυθιστόρημα.

Η αληθινή απολογία του Σωκράτη

Κώστα Βάρναλη

Στις 1 Φεβρουαρίου 2018 συναντηθήκαμε τα μέλη της φιλαναγνωσίας στη βιβλιοθήκη της Ορέστου να συζητήσουμε για ένα βιβλίο ευανάγνωστο, ευχάριστο και σύντομο που έδεσε με τον διαθέσιμο χρόνο που είχαμε για την ανάγνωσή του. Πρόκειται για την αληθινή απολογία του Σωκράτη κατά τη βαρναλική εκδοχή. Είναι ένα βιβλίο που προσφέρεται για πολλαπλές αναγνώσεις και συζητήσεις, γιατί καυτηριάζει την ανισότητα στις κοινωνικές τάξεις, την κοινωνική εκμετάλλευση των απονήρευτων πολιτών από τους επιτήδειους γλωσσοπλάστες και τους έχοντες πολιτική εξουσία.