Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** Φωνή τέχνης: Έχουμε πρωτιές! *** Δωρεάν διπλές προσκλήσεις! *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ e-books ή διαβάστε λογοτεχνικά κείμενα σε πρώτη δημοσίευση ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο –παρακολουθείτε όλα τα είδη– ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμ ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις ημερομηνίες των προγραμματισμένων κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθοπλασίες: Πέρα από το σύμπαν των χρωμάτων * Προς ομοίωσιν: Η Ερημούπολη των ονείρων, Μέρος 1ο * Η πρώτη συνάντηση * Το νησί και ο τελευταίος τουρίστας * Μια χαραμάδα στο όνειρο * Το μυστικό της αθανασίας * Το αμπέλι της θάλασσας * Οκτώ νέοι τίτλοι από τις εκδόσεις Ελκυστής * Η Αγάπη στο διαδίκτυο * Και τα σημάδια πού είναι; * Ο Χρυσόγλωσσος * Οι κόρες της Δήμητρας ** Πεζογραφίες: Ταμπουίνος * Η κοινοτοπία της βίας * Άλλη ζωή * Πεζοπορία στις νεφέλες ** Ποίηση: Θρυαλλίς εγένετο

Κωμωδία

Στιγμιότυπα από το σαιξπηρικό έργο Η κωμωδία των παρεξηγήσεων που ανέβηκε το 1965 από το Εθνικό Θέατρο (αρχείο Εθνικού Θεάτρου). Ξεχωρίζουν οι ηθοποιοί: Νίκος Τζόγιας, Αλέκος Δεληγιάννης, Θόδωρος Μορίδης, Νίκος Δαδινόπουλος, Λυκούργος Καλλέργης, Μιχάλης Καλογιάννης, Παντελής Ζερβός

Η κωμωδία δεν συνοψίζεται μόνο στο να φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα, που είναι να κάνει τον κόσμο να γελά. Είναι και αυτό αλλά οικοδομείται το αστείο μέσα από πολλές καταστάσεις, στις πιο ώριμες κωμωδίες, ενώ υπάρχουν βέβαια και αυτές που βασίζονται κυρίως σε πόρτες που ανοιγοκλείνουν και σε λεκτικά αστεία, προεξοφλώντας πολλές φορές το φινάλε του έργου.

Οι κωμωδίες του Αριστοφάνη έχουν να κάνουν –οι πιο πολλές– με την πολιτεία και μέσα από αυτή τη θεματική να θέσουν και να καυτηριάσουν τα κακώς κείμενα της πόλης του. Αν εξαιρέσει κανείς τα χορικά μέρη, εκεί βασίζεται η διαχρονικότητα των έργων του και κατ' επέκταση η υστεροφημία του εικοσιπέντε αιώνες μετά.

Στις κωμωδίες του Μολιέρου, σε εντελώς διαφορετικό στιλ, ο σπουδαίος κωμωδιογράφος καταπιάνεται με τα ελαττώματα των ηρώων του οι όποιοι μέσα από αυτά υποφέρουν. Κι όσο πιο πολύ υποφέρουν τόσο πιο πολύ το διασκεδάζει το κοινό.
Ο Τσέχωφ έλεγε ότι τα έργα του είναι κωμωδίες. Μια ατμόσφαιρα πολύ πιο διαφορετική από αυτή που φαντάζεται το κοινό για το δύσκολο αυτό θεατρικό είδος.
Ο Σαίξπηρ έγραψε και αυτός κωμωδίες που παρουσιάζονται μέχρι σήμερα με μεγάλη επιτυχία. Έχει κρατήσει και εκεί τους μονολόγους του, όπως στα δραματικά και στα τραγικά έργα του, και έχει δώσει στους ήρωές του τη θεατρικότητα που τόσο καλά ήξερε να δημιουργεί.
Η ατμόσφαιρα στα έργα του Φεντώ είναι γνώριμη για τον ίδιο και για το κοινό του. Συνήθως οι κωμωδίες του είναι χωρισμένες σε τρεις πράξεις, με την πρώτη να ξεκινάει στο σπίτι των πρωταγωνιστών και μέσα από ευτράπελες καταστάσεις, η δεύτερη να συνεχίζει στο ξενοδοχείο, όπου το τέλος της είναι και η κορύφωση των συναισθημάτων και παρεξηγήσεων, ενώ η τρίτη πράξη ξανά στο σπίτι τους, όπου μέσα από αλλεπάλληλα κωμικά στοιχεία γίνεται η αποκάλυψη των πρωταγωνιστών.

Οι ελληνικές κωμωδίες του 20ού αιώνα μπορούν να χωριστούν σε δύο κατηγορίες. Αυτές που γράφτηκαν μέχρι τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και εκείνες που γράφτηκαν –και είναι ασφαλώς περισσότερες– από εκεί και μετά. Ο Σακελάριος με τον Γιαννακόπουλο, ο Πρετεντέρης με τον Γιαλαμά, ο Τσιφόρος με τον Βασιλειάδη αλλά και οι κωμωδίες του Ψαθά που κινούνται στο ίδιο σχεδόν ύφος σε σχέση με τους πρωτινότερους Ηλία Καπετανάκη και Δημοσθένη Μισιτζή, που οι ήρωές τους κινούνται σε ένα άλλο δραματουργικό επίπεδο. 

Πολλές φορές, μέσα από την κωμωδία παρουσιάζονται πρόσωπα δραματικά και αρκετές φορές δυστυχισμένα. Όμως ήταν τόσο άρτιοι κωμικοί χαρακτήρες που, προβάλλοντας πιο πολύ το κωμικό στοιχείο, κατάφεραν να μείνουν στη συλλογική μνήμη του κόσμου ως αμιγώς κωμικοί ρόλοι. Όμως όλη η κωμικότητα προερχόταν από αυτό το δράμα που βίωνε ο ήρωάς τους. Έτσι έχουμε τον Τρυγαίο, την Λυσιστράτη, μαζί με τον Φιλάργυρο και τον κατά φαντασίαν ασθενή, τον Τριγκόριν και την Αρκαντίνα, τον Σάιλοκ και τον Μαλβόλιο αλλά και τον Θανασάκη τον πολιτευόμενο, τη δεσποινίς διευθυντής, την (αγάπη μου) παλιόγρια, τον Νερουλό και τον Φιάκα...

Στη δραματουργία της, η κωμωδία είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση που στόχο της δεν έχει το λεκτικό αστείο που θα προκαλέσει το γέλιο του κόσμου. Αλλά να δημιουργηθεί μέσα από ζωντανούς διαλόγους, έντονες καταστάσεις, άριστη σκηνική οικονομία και πίσω από όλο αυτό να υπάρχει ένα θέμα, μια ιστορία που θα δέσει όλα τα παραπάνω σε μια κωμωδία που, εκτός από το γέλιο, θα προσφέρει και κάποιες δεύτερες σκέψεις, έναν προβληματισμό από τους θεατές για τους χαρακτήρες του έργου και πώς θα αντιδρούσαν οι ίδιοι σε σχέση με τον ήρωα που μόλις είδανε.

Συμπερασματικά, πολλοί συγγραφείς ανά τον κόσμο, σε όλες τις εποχές, έχουν καταθέσει τις κωμωδίες τους. Ακολούθησαν την εποχή τους και βάσει αυτής πορεύτηκαν, δημιουργώντας τους ήρωές τους και τις καταστάσεις που θα βίωναν οι χαρακτήρες τους. Πολλοί από αυτούς επικεντρώθηκαν περισσότερο στον έναν πρωταγωνιστή (όπως έκανε κυρίως ο Μολιέρος), άλλοι σε πιο πολλά πρόσωπα.
Κάποιοι το γέλιο ή την εύθυμη διάθεση την έφτιαξαν μέσα από μια ατμόσφαιρα πολύ διαφορετική από τους άλλους δραματουργούς (κυρίως αυτό το συναντάμε σε έργα του Τσέχωφ). Άλλοι πάλι φλέρταραν πολύ και με τη φάρσα (όπως ο Ζαν ντε Λετράζ), με έξυπνους και ζωντανούς διαλόγους που διέφεραν όμως από τις κλασικές κωμωδίες.

Είναι το ξεκάθαρο προσωπικό στιλ που έχει ο κάθε δημιουργός αλλά είναι επίσης και ο τρόπος που θέλει να κάνει τον κόσμο να διασκεδάσει. Γιατί κωμωδία δεν είναι μόνο να κάνεις τον κόσμο να γελά.



Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε στιγμιότυπα από το σαιξπηρικό έργο Η κωμωδία των παρεξηγήσεων που ανέβηκε το 1965 από το Εθνικό Θέατρο (αρχείο Εθνικού Θεάτρου). Φαίνονται οι ηθοποιοί: Νίκος Τζόγιας, Αλέκος Δεληγιάννης, Θόδωρος Μορίδης, Νίκος Δαδινόπουλος, Λυκούργος Καλλέργης, Μιχάλης Καλογιάννης και Παντελής Ζερβός.