.gif)
Η Άντα Χριστίδου μιλάει για την Καμία, το κόστος της προσαρμογής και το θέατρο που δεν χαϊδεύει.
Με την Άντα Χριστίδου γνωριζόμαστε –και είμαστε φίλοι– πολλά χρόνια. Είχα δε την τιμή, να την έχω στο πάνελ της παρουσίασης των δύο τελευταίων μου βιβλίων Rock Around… Women! και Rock Around… Troubadours!. Με μεγάλη μου, λοιπόν, χαρά, δέχτηκα την πρόσκλησή της για να παρακολουθήσω την πρεμιέρα της θεατρικής της παράστασης Η Καμία, στο θέατρο Αλκμήνη και ιδού τα… αποτελέσματα.
Η Καμία είναι μια θεατρική εμπειρία που ξεκινά ως μονόλογος και εξελίσσεται σε προσωπικό ταξίδι αυτογνωσίας. Δεν αφηγείται απλώς μια ιστορία, αλλά ανοίγει έναν χώρο εσωτερικής παρατήρησης, όπου η σκηνή λειτουργεί ως καθρέφτης και ο θεατής καλείται να δει τον εαυτό του. Μέσα από τον λόγο μιας γυναίκας χωρίς όνομα, η παράσταση αγγίζει ζητήματα ταυτότητας, φόβου, ενοχής και αποδοχής, θέτοντας το θεμελιώδες ερώτημα: «Ποιος είμαι;». Η Καμία δεν υπόσχεται εύκολες απαντήσεις, προτείνει όμως μια εμπειρία ουσιαστικής συνάντησης με τον εαυτό, εκεί όπου το θέατρο παύει να είναι απλώς θέαμα και γίνεται συμμετοχή.
Η παράσταση αυτή της Άντας Χριστίδου δεν είναι μια συνηθισμένη θεατρική παράσταση, αλλά μια βιωματική εμπειρία που κινείται ανάμεσα στο θέατρο, την εξομολόγηση και την αυτογνωσία. Πρόκειται για έναν μονόλογο χωρίς όνομα, χωρίς συγκεκριμένη ταυτότητα, όπου η ηρωίδα –η Καμία– εκπροσωπεί όλες εκείνες τις φωνές που έμαθαν να ζουν σύμφωνα με τις προσδοκίες των άλλων και όχι με τη δική τους αλήθεια. Μόνη στη σκηνή, απευθύνεται στο κοινό με ωμότητα και ειλικρίνεια, ξεδιπλώνοντας σκέψεις, ενοχές, φόβους και ανεκπλήρωτες επιθυμίες. Η γλώσσα είναι άμεση, καθημερινή, συχνά σκληρή, χωρίς καλλωπισμούς, δημιουργώντας την αίσθηση μιας προσωπικής εξομολόγησης που θα μπορούσε να ανήκει στον καθένα.
Καθ' όλη τη διάρκεια του μονόλογου επανέρχεται η ερώτηση «Πες μου ποια είσαι;», μια φράση-κλειδί που λειτουργεί ως καθρέφτης τόσο για την ηρωίδα όσο και για τους θεατές. Η Καμία μιλά για το πώς έμαθε να είναι «καλή», να μην λέει όχι, να προσαρμόζεται, να σωπαίνει, μέχρι που η ίδια της η ταυτότητα άρχισε να ξεθωριάζει. Η αφήγηση δεν ακολουθεί γραμμική πλοκή, αλλά μοιάζει με εσωτερικό διάλογο, μια διαδρομή αυτοπαρατήρησης που σταδιακά οδηγεί στην ανάγκη της συνειδητοποίησης: ποιος είμαι όταν πάψω να είμαι αυτό που θέλουν οι άλλοι;
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της παράστασης είναι ότι δεν ολοκληρώνεται με το τέλος του μονόλογου. Αντίθετα, η σκηνική πράξη μετατρέπεται σε βιωματικό σεμινάριο αυτογνωσίας, όπου το κοινό καλείται να συμμετάσχει ενεργά. Οι θεατές δεν παραμένουν παθητικοί δέκτες, αλλά εμπλέκονται σε μια διαδικασία εσωτερικής αναζήτησης, καλούμενοι να απαντήσουν –έστω σιωπηλά– σε ερωτήματα που αφορούν τη δική τους ζωή, τους φόβους, τα όριά τους και τις επιλογές τους. Έτσι, η παράσταση μετατοπίζεται από το «βλέπω» στο «συμμετέχω», από την τέχνη ως θέαμα στην τέχνη ως προσωπική εμπειρία.
Η ερμηνεία της Άντας Χριστίδου είναι άμεση, ειλικρινής και σωματικά παρούσα, χωρίς θεατρικές υπερβολές, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση αυθεντικότητας. Η Καμία δεν προσπαθεί να συγκινήσει με δραματικά μέσα, αλλά με την αναγνώριση: ο θεατής αναγνωρίζει κομμάτια του εαυτού του στις λέξεις της. Αυτό ακριβώς είναι και το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της παράστασης, αλλά και η μεγαλύτερη πρόκλησή της. Δεν απευθύνεται σε όσους αναζητούν απλή ψυχαγωγία ή μια ασφαλή θεατρική εμπειρία· απαιτεί διάθεση συμμετοχής, εσωτερικό άνοιγμα και, σε κάποιο βαθμό, έκθεση. Η Καμία δεν είναι απλώς ένα θεατρικό έργο. Είναι ένας καθρέφτης που κοιτάζει κατευθείαν μέσα μας, ένα προσωπικό ταξίδι αυτογνωσίας όπου η σιωπή και η συμμετοχή γίνονται εργαλεία για να αναρωτηθούμε ποιοι είμαστε στ' αλήθεια, πέρα από τους ρόλους που η κοινωνία μας επιβάλλει. Ο μονόλογος της Άντας Χριστίδου ανοίγει έναν χώρο όπου οι λέξεις δεν περιορίζονται στη σκηνή, αλλά συνεχίζουν να δουλεύουν μέσα μας πολύ μετά την τελευταία αυλαία.
Συνολικά, Η Καμία αποτελεί ένα τολμηρό εγχείρημα που θολώνει τα όρια ανάμεσα στο θέατρο και την προσωπική ανάπτυξη, προτείνοντας τον θεατρικό χώρο ως χώρο ενδοσκόπησης. Είναι μια παράσταση που δεν τελειώνει όταν βγεις από την αίθουσα, αλλά συνεχίζει να δουλεύει μέσα σου, αφήνοντας ανοιχτό το πιο δύσκολο ερώτημα: ποιος είσαι, στ' αλήθεια, όταν πάψεις να είσαι καμία/κανένας;
Άντα, πώς γεννήθηκε Η καμία και ποια προσωπική ή καλλιτεχνική ανάγκη σε οδήγησε στη δημιουργία της;
Άντα Χριστίδου: Ήθελα να βρω έναν τρόπο να συνδέσω τον τρόπο που εκφράζομαι ως οντότητα. Η ηθοποιός και η δασκάλα μέσα μου, που έπαιξαν και οι δύο πρωτεύοντα ρόλο στη ζωή μου, για μια στιγμή να παντρευτούν αρμονικά. Η δική μου άποψη για το τι ακριβώς συμβαίνει στην πορεία ενός ανθρώπου. Πόσο «δικά του» είναι αυτά που επιλέγει και τι θα ένιωθε αν δεν υπήρχαν οι ρόλοι που αναγκάζεται να υποδυθεί.
Γιατί επέλεξες μια ηρωίδα χωρίς όνομα; Τι συμβολίζει για σένα η Καμία;
Α.Χ.: Η υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου που αισθάνεται υποχρεωμένος να ακολουθήσει τις πεποιθήσεις και όλο το αξιακό σύστημα που του έχει επιβληθεί και που είναι, τις περισσότερες φορές, αδύναμος για να το αλλάξει. Αν, λοιπόν, δεν υπήρχε το όνομα που την καθορίζει, πώς θα λειτουργούσε χωρίς καμία αναφορά, καμία διάκριση, καμία ανταγωνιστικότητα; Χωρίς βασικά το «εγώ» και ο χαρακτήρας; Αυτός ήταν ο προβληματισμός μου και εκεί δημιούργησα την Καμία.
Ποια ήταν η αρχική ερώτηση ή αγωνία που ήθελες να διερευνήσεις μέσα από το έργο;
Α.Χ.: Αν δεν είσαι αυτό που λένε όλοι οι άλλοι ότι είσαι, τότε ποια είσαι;
Η φράση «Πες μου ποια είσαι;» επανέρχεται συχνά στην παράσταση. Πότε ήταν η πρώτη φορά που την έθεσες στον εαυτό σου;
Α.Χ.: Στην εφηβεία για πρώτη φορά αναρωτήθηκα ποια είμαι κοιτάζοντας τον καθρέφτη και τρόμαξα. Δεν με αναγνώριζα, ένιωσα ότι έχω ανάγκη τους άλλους να μου πουν ποια είμαι.
Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι σήμερα να διατηρήσει κανείς την ταυτότητά του μέσα στις κοινωνικές προσδοκίες;
Α.Χ.: Για να μείνεις με τον αυθεντικό σου εαυτό σε μια κοινωνία που σου απαιτεί πολλά και οι ανάγκες σου επίσης είναι ατελείωτες, είναι πολύ δύσκολο. Θέλει προσπάθεια και προσωπική δουλειά για να μείνεις στο κέντρο σου.
Θεωρείς ότι η Καμία είναι περισσότερο μια γυναικεία ή μια βαθιά ανθρώπινη ιστορία;
Α.Χ.: Μπορεί να είναι και ο κανένας δεν έχει φύλο· αυτή η ερώτηση του κατά πόσο είσαι υποστηρικτικός με τον εαυτό σου ή με τις απαιτήσεις των άλλων για σένα.
Η παράσταση δεν σταματά στον μονόλογο αλλά συνεχίζεται με βιωματική συμμετοχή του κοινού. Πώς προέκυψε αυτή η ανάγκη;
Α.Χ.: Δεν δημιουργείται κάθαρση στο τέλος της παράστασης αλλά μια αγωνία που μέσα από το σεμινάριο, το βιωματικό κατά κάποιο τρόπο, λυτρώνεται ο θεατής.
Πιστεύεις ότι το θέατρο οφείλει να παραμένει ασφαλής χώρος ή να ρισκάρει τη συναισθηματική έκθεση του θεατή;
Α.Χ.: Για μένα χρειάζεται η πειραματική δουλειά που να έχει όμως ουσιαστικό λόγο. Να θέλει να περάσει στον θεατή ένα μήνυμα αφύπνισης. Κάπως έτσι τουλάχιστον εγώ το σκέφτηκα.
Πώς αντιδρά συνήθως το κοινό όταν καλείται να συμμετάσχει ενεργά;
Α.Χ.: Μου αρέσουν οι αντιδράσεις του κοινού που κάποιες φορές αιφνιδιάζονται αλλά μέχρι να ολοκληρώσουμε αυτό το διαδραστικό ταξίδι, όλοι είναι πιο ανοιχτοί και σίγουρα παίρνουν «δουλειά» και για το σπίτι.
Τι απαιτεί από σένα, σε ψυχικό επίπεδο, το να βρίσκεσαι μόνη στη σκηνή επί τόσο χρόνο;
Α.Χ.: Απαιτεί ψυχική ισορροπία, καλή προετοιμασία και την πρόθεσή μου που θέλω να περάσω στον θεατή όλα αυτά τα μηνύματα. Να τον τσιγκλήσω, να του φωνάξω «ξύπνα, δες τι κάνεις, άλλαξέ το».
Υπάρχουν στιγμές στην παράσταση που σε αγγίζουν κάθε φορά σαν να είναι η πρώτη;
Α.Χ.: Στο θέατρο κάθε παράσταση είναι μια εξελικτική διαδρομή της πρώτης ημέρας, που δεν σταματάς να ερευνάς να ψάχνεις μέχρι την τελευταία παράσταση. Είναι ένα ταξίδι ζωντανό με ενδιαφέρον και περιπέτεια.
Πόσο κοντά στην Άντα βρίσκεται η Καμία;
Α.Χ.: Σίγουρα έχω περάσει και εγώ από παρόμοιες καταστάσεις που το ναι ήταν δεδομένο και το όχι απαγορευτικό και ενοχικό. Το ότι μπόρεσα και βγήκα από αυτή την πίστα και έμαθα να ακούω τον εσωτερικό εαυτό μου, δεν με έκανε άλλον άνθρωπο απλά τώρα ξέρω πώς να διαχειρίζομαι τις ανθρώπινες σχέσεις. Ίσως με αυτή την τραβηγμένη και κυνική, όπως είπες και εσύ, παρουσίαση της Καμίας, προσπάθησα να καταδείξω αυτό τον μηχανισμό που όλοι, λίγο πολύ, τον γνωρίζουμε.
Τι θα ήθελες να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από την παράσταση;
Α.Χ.: Ήθελα να φεύγει προβληματισμένος και λίγο σκεφτικός για το πώς διαχειρίζεται μέχρι τώρα τα του οίκου του και νομίζω πως το έχω καταφέρει. Βλέπω συγκινημένους ανθρώπους και χαίρομαι γι' αυτό.
Ναι, Άντα. Αυτό, είχα την ευκαιρία να το διαπιστώσω και εγώ. Πες μου όμως, αν η Καμία μπορούσε να μιλήσει εκτός σκηνής, τι θα έλεγε στον σημερινό άνθρωπο;
Α.Χ.: Θα του έλεγε «να σε αγαπάς πιο πολύ και να δίνεις στον εαυτό σου αυτά που θέλεις να σου δώσει ο άλλος». Για να χρησιμοποιήσω μια φράση της από το έργο.
Πιστεύεις ότι η αυτογνωσία μπορεί να λειτουργήσει ως πράξη αντίστασης στη σύγχρονη κοινωνία;
Α.Χ.: Για μένα το να είσαι με τον αυθεντικό σου εαυτό σε κάνει πολύ πιο δυνατό και ανθεκτικό καθώς και σε βγάζει έξω από τις επιταγές του συστήματος. Είσαι επαναστάτης χωρίς αιτία και απλώς παύεις να φοβάσαι.
Πότε κατάλαβες ότι η Καμία δεν είναι απλώς ένας θεατρικός χαρακτήρας, αλλά μια κατάσταση ύπαρξης που αφορά πολλούς ανθρώπους;
Α.Χ.: Όταν έγραφα το κείμενο ήξερα ότι απευθύνεται στον μέσα τόπο, τον εσωτερικό του κάθε ανθρώπινου πλάσματος.
Υπάρχει κάτι που φοβήθηκες να πεις πάνω στη σκηνή και τελικά επέλεξες να το πεις; Τι κόστος είχε αυτή η απόφαση;
Α.Χ.: Όταν καθοδηγείσαι από την μη εσωτερική σου πηγή δεν φοβάσαι.
Άρα δεν υπήρχε λόγος να φοβηθείς. Και τι πιστεύεις για τη σιωπή; Πιστεύεις ότι είναι επιλογή ή μηχανισμός επιβίωσης; Και πώς μεταφράζεται αυτό στη ζωή της Καμίας;
Α.Χ.: Η σιωπή είναι δύσκολη από μόνη της. Αν σταματήσεις τη φλυαρία του νου και ακούσεις την σιωπή θα γεννήσεις τις πιο όμορφες ιδέες. Είναι ευεργετική αλλά και δύσκολο εγχείρημα. Γι' αυτό, σε πνευματικές ομάδες, η άσκηση της σιωπής είναι ένα δύσκολο challenge.
Τι αλλάζει μέσα σου κάθε φορά που ένας θεατής αναγνωρίζει τον εαυτό του στο έργο σου; Σε βαραίνει ή σε λυτρώνει αυτή η ταύτιση;
Α.Χ.: Εννοείται ότι με λυτρώνει και μετά από κάθε παράσταση νιώθω μια ολοκλήρωση, ένα συναίσθημα γεμάτο χωρίς κανένα κενό.
Αν η παράσταση δεν είχε λόγια και έμενε μόνο η σιωπή, τι νομίζεις ότι θα ακουγόταν πιο δυνατά;
Α.Χ.: Ο ήχος της καρδιάς και οι ανάσες οι αληθινές, όχι οι κοντές που χρησιμοποιούμε από συνήθεια.
Αν κάποιος φύγει από την παράσταση και κρατήσει μόνο ένα συναίσθημα, ποιο θα ήθελες να είναι αυτό και γιατί;
Α.Χ.: Ό,τι και να νιώσει θα είμαι ευχαριστημένη. Απλά να «ξυπνήσει» για λίγο από τον αυτοματοποιημένο τρόπο είναι για μένα επιτυχία.
Ποια αλήθεια φοβόμαστε περισσότερο να αντικρίσουμε όταν ρωτάμε τον εαυτό μας: ποιος είμαι;
Α.Χ.: Την σκιά μας φοβόμαστε. Τα σκοτεινά μας τοπία.
Πιστεύεις ότι ζούμε τη ζωή που επιλέξαμε ή τη ζωή που μας επέτρεψαν να ζήσουμε;
Α.Χ.: Είναι ευχής έργον και μεγάλη προσπάθεια εσωτερική να είσαι συνεπής σε αυτό που θέλεις εσύ για σένα. Συνήθως ακολουθείς τις πεποιθήσεις που σε καθοδηγούν για τον τρόπο ζωής που θα ακολουθήσεις.
Μετά την Καμία τι ακολουθεί;
Α.Χ.: Προς το παρόν ζω το τώρα με την «Καμία» που κάθε παράσταση είναι για μένα μια συναρπαστική εμπειρία.
Άντα, σε ευχαριστώ για τον χρόνο σου και σου εύχομαι οι παραστάσεις σου να είναι πάντοτε επιτυχημένες.
Α.Χ.: Γιώργο, σε ευχαριστώ κι εγώ από καρδιάς. Κάθε παράσταση είναι μια συνάντηση, όχι με το κοινό μόνο, αλλά με κάτι βαθύτερο και πιο αληθινό. Αν αυτές οι συναντήσεις συνεχίσουν να γεννούν σιωπές, σκέψεις και μικρές μετατοπίσεις μέσα μας, τότε νιώθω πως το θέατρο εκπληρώνει τον πιο ουσιαστικό του ρόλο.
Η Καμία δεν ζητάει απαντήσεις ούτε προσφέρει λύσεις. Στέκεται απέναντι στον θεατή σαν ένας καθρέφτης που δεν κολακεύει και δεν παρηγορεί. Μιλάει για όλα εκείνα που μάθαμε να σωπαίνουμε για να ανήκουμε, για τις ζωές που ζήσαμε από φόβο και όχι από επιλογή. Και όταν τα φώτα σβήνουν, αυτό που μένει δεν είναι η ιστορία ενός ανθρώπου χωρίς όνομα, αλλά η αίσθηση ότι κάπου μέσα μας υπάρχει μια φωνή που ζητάει επιτέλους να μιλήσει. Αν την ακούσουμε ή όχι, δεν είναι πια ζήτημα θεάτρου, αλλά προσωπικής ευθύνης.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Δείτε την παράσταση στο Θέατρο Αλκμήνη [Αλκμήνης 8-12, Αθήνα, 2103428650] κάθε Δευτέρα στις 18:15.
Η Άντα Χριστίδου είναι ηθοποιός που έχει δοκιμαστεί σε δυνατούς ρόλους και μεγάλους θεατρικούς συγγραφείς, Έλληνες και ξένους: Σοφοκλή, Σαίξπηρ, Γκόργκι, Μπρεχτ, Μπέκετ κ.λπ. με σπουδαίους σκηνοθέτες: Α. Παπαθανασίου, Λ. Τριβιζά, Κ. Τσιάνο, Γ. Χριστοφιλάκη, Ν. Περέλλη, Ν. Χατζηπαπά κ.α. Έχει πάρει βραβείο Ερμηνείας Α' Γυναικείου Ρόλου στο έργο του Γιώργου Παπακυριάκη, Σοφία Απέργη. Έχει παίξει τον μονόλογο της Γιοβάννας Τα γεννέθλια για τρία χρόνια και μετά έχει γράψει και έχει παίξει τον θεατρικό μονόλογο Ζηνοβία η θεατρίνα, που παίχτηκε για δύο σεζόν στο θέατρο Studio Κυψέλης. Παράλληλα, ασχολείται με την αυτογνωσία, κάνοντας βιωματικά σεμινάρια με δικές της ασκήσεις και έχει συνεργαστεί με πολλές κοινωνικές ομάδες. Έχει γράψει τα βιβλία Τα ροζ σπιτάκια στο λιβάδι, Βασικές ασκήσεις αυτογνωσίας. Με πολυετή εμπειρία σε αυτά τα βιωματικά σεμινάρια και ομάδες προσωπικής ανάπτυξης, έχει αφιερωθεί στη διερεύνηση της ανθρώπινης ψυχής μέσα από την τέχνη και τη διδασκαλία. Με την Καμία επιχειρεί να συνδυάσει τις δύο της ιδιότητες σε μια πρωτόγνωρη και πρωτοποριακή θεατρική εμπειρία.
