ΜΕΝΟΥΜΕ ΣΠΙΤΙ *** 1ος Διαγωνισμός Παραμυθιού koukidaki *** Αποτελέσματα του 1ου Λογοτεχνικού Διαγωνισμού koukidaki *** Τα βραβεία του 1ου Λογοτεχνικού Διαγωνισμού koukidaki έχουν αποσταλεί προς τους νικητές από την 13η Μαρτίου 2020 με επιβάρυνση κόστους αποστολής όπως είχε ορισθεί εξ' αρχής *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο, παρακολουθείτε όλα τα είδη και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται!
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Σε περίμενα... * Ελεονόρα * Γκλόρια, δε χιονίζει τα Χριστούγεννα στη Λεπτοκαρυά * Άλλη μια μέρα στον Παράδεισο * Στη φωτιά της επανάστασης * Ο Δράκος ** Πέντε βιβλία των εκδόσεων Ελκυστής * Τέσσερα βιβλία των εκδόσεων Το ανώνυμο βιβλίο * Το σκληρό παιχνίδι της ζωής * Ο ζοφερός κόσμος των σκιών * Η αγάπη θα 'ρθει! ** Νουβέλα: Εγγαστρίμυθος Θεός * Με τα μάτια του Τζακ ** Θέατρο: Άκουσε τα κύματα ** Διηγήματα: Γράμματα ανεπίδοτα * Μαγ(ειρ)ικές ιστορίες * Η Εγνατία οδός μου * Μια στάλα λόγος ** Πεζοποίηση: Barsaat * Το όπλο του Νεφεληγερέτη ** Ποίηση: Δαίμων εαυτού * Αποσιωπητικά * Η πικρή γεύση της προδοσίας * Αίσθησις * Μακιγιαρισμένες ψυχές * Οι αυτόχειρες της καρδιάς μου * Χιονισμένος μαυροπίνακας ** Λογοτεχνικό περιοδικό ΛεξΩτεχνίες ** Αυτοβελτίωση: Περί ευδαιμονίας² ** Μελέτη: Από το «σκοτεινό δάσος» στο «εκατόφυλλο ρόδο» ** Παιδικά: Πέντε βιβλία από τις εκδόσεις Ελληνοεκδοτική ** Αρθρογραφία: Η εφεύρεση του ανθρώπου

Παρασκευή, 13 Δεκεμβρίου 2019

Σοφοκλής και αυτισμός

Δρ. Αικατερίνης Λεύκα
Ο Χρήστος Μπήτσικας είναι ένας νέος, ταλαντούχος και πολυσχιδής λογοτέχνης. Έχει ήδη εκδώσει έργα που εντάσσονται σε διάφορα είδη γραφής: μυθιστόρημα, θεατρικό έργο, ποίηση και δοκίμιο. Μερικές φορές μάλιστα συνδυάζει με πρωτότυπους τρόπους στοιχεία από τα διαφορετικά αυτά είδη σε ένα κείμενο. Η λεπτής αισθητικής γλωσσική μορφή του Χ. Μπήτσικα, ευέλικτη και ρέουσα, ξαφνιάζει συχνά με την ευρηματικότητα σπάνιων όρων και με ποικίλους απρόβλεπτους συνδυασμούς.


Το δοκίμιο Σοφοκλής και αυτισμός, θα μπορούσε, νομίζω, να θεωρηθεί ταυτοχρόνως φιλοσοφικό και λογοτεχνικό, καθώς το ύφος και η προσέγγιση του συγγραφέως ξεφεύγουν από τα αυστηρά πλαίσια, τις μεθόδους και την έκφραση της επιστημονικής ανάλυσης.
Η σχέση μεταξύ των τραγωδιών του Σοφοκλή και του αυτισμού παρουσιάζει αναμφισβήτητη πρωτοτυπία. Ο συγγραφέας ορίζει εξ αρχής τον ιδιάζοντα τρόπο με τον οποίο συλλαμβάνει την έννοια «αυτισμός»:
«Σημείωση 1: Το παρόν δοκίμιο με τον όρο "αυτισμός", δεν υπαινίσσεται αυτή καθαυτή την αναπτυξιακή διαταραχή. Αλλά ο αυτισμός, ως μίμησις πράξεως των καθαυτών ιδιοτήτων του… είναι, στο τέλος, το εξ-άλλο αυτό. Ώστε, το δοκίμιο τούτο παραμένει κατά βάση φιλοσοφικό (για την αλήθεια των όντων, δηλαδή, και των φαινομένων… που εγγίζει την αυτιστική πραγματικότητα).» (σελ. 6)

Στην συνέχεια ο Χ. Μπήτσικας διαπραγματεύεται την κάθε τραγωδία χωριστά, ώστε να καταδείξει το στοιχείο του αυτισμού στους χαρακτήρες, στα λόγια και στην συμπεριφορά των ηρώων, του χορού αλλά και των θεών, όπως παρουσιάζονται από τον Σοφοκλή. Έτσι, παραδείγματος χάρη, στον Οιδίποδα τύραννο, ο πρωταγωνιστής είναι ένας «αθώος αυτιστικός», κλεισμένος στην άγνοιά του ενώ ψάχνει την αλήθεια, σε αντίθεση με τους γονείς του που εν γνώσει τους κλείστηκαν σε αυτιστικές συμπεριφορές όταν επιδίωξαν να εξαφανίσουν το βρέφος τους. Ο λαός της Θήβας και, τελικά ο Κρέοντας, χαρακτηρίζονται επίσης από σκέψεις και αντιδράσεις περιορισμένες από προσωπικά συναισθήματα και συμφέροντα.
Ανάλογες παρατηρήσεις ακολουθούν για τα υπόλοιπα σωζόμενα έργα του Σοφοκλή: τον Οιδίποδα επί Κολωνώ, την Ηλέκτρα, τον Αίαντα, τον Φιλοκτήτη, τις Τραχίνιες… Η προσέγγιση του Χ. Μπήτσικα μου φαίνεται εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, καθώς ανοίγει νέες ερμηνευτικές προοπτικές.

Ωστόσο, θεωρώ πως μερικές φορές οι κρίσεις του μπορούν να φανούν όχι μόνο αυθαίρετες και δογματικές, μια που δεν στηρίζονται πάντα σε ορθολογικά επιχειρήματα, αλλά και υπερβολικά ακραίες. Δεν είναι εύκολο να δεχτεί κανείς το ότι πολλοί στίχοι της Αντιγόνης χαρακτηρίζονται ως «ακατάσχετη αυτιστική μπουρδολογία» (σελ. 21) -κυρίως όσον αφορά κι εδώ την στάση του Κρέοντα-, χωρίς σοβαρή δικαιολόγηση.
Με την εμφανώς προκλητική αυτή στάση, ενδεχομένως ο συγγραφέας να στοχεύει στο να τραβήξει την προσοχή του κοινού του και να το ωθήσει να δει από μια καινούργια οπτική γωνία και να επανεξετάσει ριζικά τα τόσο γνωστά πρόσωπα των τραγωδιών του Σοφοκλή. Αν ισχύει αυτή η υπόθεση, πιστεύω πως η τολμηρή του επιχείρηση στέφθηκε με επιτυχία.

Δρ. Αικατερίνη Λεύκα
Maître de conférences
Université de Liège

Το φιλοσοφικό δοκίμιο του Χρήστου Μπήτσικα, Σοφοκλής και αυτισμός, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εκάτη.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

">

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο/-α που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Η εφεύρεση του ανθρώπου, Κ.ΘερμογιάννηςΤο σκληρό παιχνίδι της ζωής, Ν.ΦασούλαςΗ αγάπη θα 'ρθει!,Μ.ΔιακάκηΧιονισμένος μαυροπίνακας, Γ.ΚαριώτηςΟ Δράκος, Καίτη ΔροσίνηΤο όπλο του Νεφεληγερέτη, Α.ΜπάκαςΟι αυτόχειρες της καρδιάς μου, Κ. Βούσβουρα
Μια στάλα λόγος, Γ. ΓιαννιούΜε τα μάτια του Τζακ, Ν. ΔημητρούλιαςΠαιδικά βιβλία από τις εκδόσεις ΕλληνοεκδοτικήΕγγαστρίμυθος Θεός, Δ. ΟρφανίδηςΠέντε βιβλία των εκδόσεων ΕλκυστήςΜακιγιαρισμένες ψυχές, Ροδάνθη ΠάντουΠερί ευδαιμονίας², Ν.Διονυσίου
4 βιβλία από τις εκδόσεις Το ανώνυμο βιβλίοΟ ζοφερός κόσμος των σκιών, Θ.Κεφαλλωνίτου
Στη φωτιά της επανάστασης, Ε.ΣπανούΑπό το «σκοτεινό δάσος» στο «εκατόφυλλο ρόδο», F. AmbrosoΜαγ(ειρ)ικές ιστορίες, Χρυσούλα ΔιπλάρηΗ πικρή γεύση της προδοσίας, Νανά ΜπροδήμαΗ Εγνατία οδός μου, Χρυσούλα Βακιρτζή