Η στήλη του λόγου

Πλάσματα λατρείας

Ο παγκόσμιος κύκλος των ιερών ζώων

Η κατανόηση της ζωολατρίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Μέρος 12ο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Οι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι αυτή η τάξη είναι δημιούργημα των θεών και ότι τα πάντα έχουν τη θέση τους σε μία ιστορία. Ο φαραώ δεν είναι μόνο ο βασιλιάς τους, αλλά είναι και ο σύνδεσμός τους με τον θεϊκό κόσμο. Εξευμενίζει τους θεούς με προσευχές και τελετές για να διατηρεί την ισορροπία του υδάτινου κόσμου τους. Ο φαραώ είναι απεσταλμένος του ισχυρότερου θεού, του Ρα, του θεού ήλιου. Σύμφωνα με την αιγυπτιακή μυθολογία, ο θεός Ρα ήταν ο δημιουργός των θεών, των ανθρώπων και ολόκληρου του κόσμου. Έμβλημά του ήταν ο ήλιος, το σύμβολο της ζωής, του φωτός και της γονιμότητας.

Η στήλη του λόγου

Πλάσματα λατρείας

Ο παγκόσμιος κύκλος των ιερών ζώων

Η κατανόηση της ζωολατρίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Μέρος 11ο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Κατά τη διάρκεια της ύστερης αρχαιότητας στους μαγικούς πάπυρους ιερά ζώα, όπως ο πίθηκος, ο κυνοκέφαλος μπαμπουίνος, η θαλάσσια γαλή, ο κέκρωψ κ.ά. αντιστοιχούσαν στον σεληνιακό θεό Θωθ-Ερμή. Ο όνος, ο κροκόδειλος, ο ιπποπόταμος και ο χοίρος (συς) ανήκαν στον πιο ζοφερό δαίμονα Σηθ-Τυφώνα, τον κυρίαρχο του σκότους. Ο σκύλος, ο λύκος και το τσακάλι ήταν ιερά ζώα και ανήκαν στον θεό των νεκρών και της ταφής Άνουβι.

Η στήλη του λόγου

Πλάσματα λατρείας

Ο παγκόσμιος κύκλος των ιερών ζώων

Η κατανόηση της ζωολατρίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Μέρος 10ο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Το αρχικό κίνητρο που κρύβεται κάτω από την ένωση ορισμένων ζώων με ορισμένους θεούς δεν μπορεί πλέον να επισημανθεί, γιατί πιθανότατα αυτές οι ενώσεις, λίγο πολύ, τυχαία αναπτύχθηκαν στους προϊστορικούς χρόνους. Οι εξηγήσεις που δίνονται στην κλασική περίοδο δεν είναι ικανοποιητικές. Ένα σημαντικότερο πρόβλημα είναι η ερώτηση, γιατί οι Αιγύπτιοι θεώρησαν τα ζώα ως ιερά όντα. Οι εξηγήσεις που δίνονται στην αρχαιότητα θα συζητηθούν κάτω από το πρίσμα ότι μόνο μερικές μπορούν να θεωρηθούν αποδεκτές σήμερα.

Η στήλη του λόγου

Πλάσματα λατρείας

Ο παγκόσμιος κύκλος των ιερών ζώων

Η κατανόηση της ζωολατρίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Μέρος 9ο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Είμαι ο θεός Κροκόδειλος που κατοικεί μέσα στον τρόμο (των νεκρών). Είμαι ο θεός Κροκόδειλος και αρπάζω τη λεία μου σαν αδηφάγο τέρας.

Το βασίλειο της Αιγύπτου κυβερνιόταν από βασιλείς, τους φαραώ, και πριν από 3.500 χρόνια εισήλθε σ' ένα καταπληκτικό στάδιο της ιστορίας του. Στην καρδιά του, την κυρίαρχη θέση κατείχε η πόλη των Θηβών. Στην κοιλάδα του ποταμού Νείλου ξετυλίγεται η αρχή του Νέου Βασιλείου (περίπου 1539-1070 π.Χ.), η Χρυσή Εποχή των μεγάλων φαραώ, όπως ο Ραμσής και ο Τουταγχαμών.

Η στήλη του λόγου

Πλάσματα λατρείας

Ο παγκόσμιος κύκλος των ιερών ζώων

Η κατανόηση της ζωολατρίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Μέρος 8ο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Τι μπορεί έπειτα να δηλωθεί, όσον αφορά την ελληνική λατρεία των ζώων, η οποία εξετάστηκε ως παρόμοια με την αιγυπτιακή; Η μόνη δήλωση μπορεί να είναι ότι η ελληνική λατρεία των ζώων ήταν τελείως διαφορετική από την αιγυπτιακή λατρεία, ακόμα και στο ν' αναρωτιέται κανείς, εάν ο όρος «ζωολατρία» μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε αυτό το πλαίσιο. «Εντούτοις», τονίζουν οι Smelik και Hemelrijk, «το γεγονός ότι τα ζώα έπαιξαν έναν ρόλο στην ελληνική θρησκεία (όσον αφορά τις ιδιότητες των θεών), πιθανώς κατέστησε τους Έλληνες συγγραφείς κάπως πιο προσιτούς στην αιγυπτιακή πρακτική της ζωικής λατρείας. Κατά συνέπεια, το λάθος που γίνεται από τον Διόδωρο τον Σικελιώτη, που δηλώνει ότι ο αετός τιμήθηκε ως βασιλικό ζώο και αντάξιο του Διός στις αιγυπτιακές Θήβες (ενώ εννοούσε πιθανότατα τον γύπα), μπορεί να αποδοθεί στο γεγονός ότι ο αετός συνδέθηκε με τον Δία στην Ελλάδα».

Η στήλη του λόγου

Πλάσματα λατρείας

Ο παγκόσμιος κύκλος των ιερών ζώων

Η κατανόηση της ζωολατρίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Μέρος 7ο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Εμβαθύνοντας στην κατανόηση της λατρείας των ζώων

«Οι άνθρωποι προχωρούν στη σχηματοποίηση γενικεύσεων, στερεοτύπων και αντιλήψεων για να διαμορφώσουν ένα πεδίο κατανόησης για την πραγματικότητά μας», τονίζουν οι Smelik και Hemelrijk. Αυτό επιτρέπει στους ανθρώπους να αντιδρούν άμεσα και κατάλληλα σε οποιαδήποτε κατάσταση τους παρουσιαστεί. Τέτοιες ιδέες καθορίζονται από ένα κληρονομημένο σύνολο πολιτιστικών κανόνων με τους οποίους κάθε νέο μέλος μιας πολιτιστικής ομάδας εξοικειώνεται σταδιακά. Είναι απαραίτητο, μερικές τουλάχιστον από αυτές τις γενικεύσεις, τα στερεότυπα και τις αντιλήψεις να αφομοιωθούν από το άτομο που πρόκειται να γίνει αποδεκτό και να αναγνωριστεί ως μέλος της πολιτιστικής ομάδας. Αυτές οι ιδέες είναι, επίσης, κανονιστικές, γιατί η προσέγγισή μας στην πραγματικότητα καθορίζεται από το σύνολο των αξιών, που χαρακτηρίζουν την ομάδα στην οποία ανήκουμε. Επιπλέον, τα στερεότυπα μπορούν να θεωρηθούν περισσότερο ως παράλογες και αβάσιμες απόψεις, που έχουν εγκριθεί από την ομάδα λόγω των δοκιμασμένων πρακτικών τους. Αυτό μπορεί να φανεί στο παράδειγμα από την Αινειάδα, που αναφέραμε προηγουμένως.

Η στήλη του λόγου

Πλάσματα λατρείας

Ο παγκόσμιος κύκλος των ιερών ζώων

Η κατανόηση της ζωολατρίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Μέρος 6ο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Στην αρχαία Αίγυπτο το φίδι συναντάται σε κάθε βήμα. Στη μετόπη του γιγάντιου πυλώνα στην είσοδο του ναού του Άμμωνα-Ρα στο Καρνάκ υψώνονται δύο υπέροχες πέτρινες κόμπρες, δύο κολόνες γεμάτες χάρη. Όχι πολύ μακρύτερα, ο μικρός ναός του Όσιρι είναι καταστόλιστος με πλήθος ερπετά. Στην άλλη πλευρά του ποταμού, οι τοίχοι όλων σχεδόν των τύμβων, στην Κοιλάδα των Νεκρών, εκεί που βαθιά κάτω από τους λόφους των Θηβών κοιμούνται οι αρχαίες μούμιες, είναι γεμάτοι φίδια που αντιπροσωπεύουν την αρχαία αιγυπτιακή θρησκεία και σκέψη. Σ' όλη την Αίγυπτο, πολλές τελετουργικές αναπαραστάσεις δείχνουν ακριβώς το ίδιο πράγμα. Ακόμα και τα ιερά δεν παραλείπουν να δώσουν τη σιωπηλή μαρτυρία τους. Φίδια υπάρχουν σκαλισμένα σε κάθε κορυφή οβελίσκου, σε όλες τις στέγες των ναών. Εκτός από το δίσκο-έμβλημα του ήλιου, που τους στολίζει, υπάρχουν πάντα και δύο φίδια, που παράξενα υψώνουν τα κεφάλια τους.

Η στήλη του λόγου

Πλάσματα λατρείας

Ο παγκόσμιος κύκλος των ιερών ζώων

Η κατανόηση της ζωολατρίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Μέρος 5ο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Ας σημειωθεί, αν και ήδη έχουμε κάνει μία νύξη γι' αυτό, ότι στην αρχαία Αίγυπτο λατρευόταν από τους προϊστορικούς ακόμa χρόνους και η Τα-Ουρτ, ένα υπερμέγεθες τέρας σε κατάσταση εγκυμοσύνης, ορθωμένη στα πίσω πόδια της. Απεικονίζεται ως ιπποπόταμος με ράχη κροκόδειλου, πόδια λιονταριού και ανθρώπινα χέρια. Είναι η προστάτρια των ετοιμόγεννων γυναικών και των μητέρων που θηλάζουν, αν και η πλευρά της τρομερής μητέρας είναι αρκετά φανερή. Αργότερα, ως Χεσαμούτ, συσχετιζόταν με τον αστερισμό της Άρκτου, της οποίας τα μητρικά χαρακτηριστικά είναι πολύ γνωστά.

Άλλο ένα τέρας της Αιγύπτου, το οποίο σχετίζεται με τη Μεγάλη Μητέρα, είναι η Αμούτ ή Αμάμ ή Αμ-μίτ. Δίπλα στη ζυγαριά που ζυγίζει τις καρδιές στην Κρίση των Νεκρών κάθεται το τέρας αυτό και καταβροχθίζει τους νεκρούς. Όσοι νεκροί δεν περνούν τη δοκιμασία, καταβροχθίζονται από αυτό το «θηλυκό τέρας» και εξαφανίζονται για πάντα. Αυτή που καταβροχθίζει τους νεκρούς είναι η τρομερή Μητέρα του θανάτου και του κάτω κόσμου, αν και όχι στη λαμπρή της αρχική μορφή. Το τέρας αυτό έχει ένα πολύ περίεργο σχήμα: Το μπροστινό του μέρος είναι κροκόδειλος, το πίσω ιπποπόταμος και το μεσαίο λιοντάρι.

Η στήλη του λόγου

Πλάσματα λατρείας

Ο παγκόσμιος κύκλος των ιερών ζώων

Η κατανόηση της ζωολατρίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Μέρος 4ο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Άλλοτε πάλι το θηρίο γίνεται άγαλμα και στέκει ως φρουρός. Παρόμοια λειτουργία είχε και η αιγυπτιακή Σφίγγα, στις ποικίλες μορφές της. Αρχαιολογικά ευρήματα παρουσιάζουν τους Αιγύπτιους φαραώ να στέκονται ή να κάθονται ακριβώς μπροστά από μια σφίγγα, η οποία είχε ρόλο προστατευτικό. Ακόμη, μικρά ομοιώματά της θάβονταν μαζί με τους νεκρούς για να γίνουν οδηγοί και φύλακές τους στον Άλλο Κόσμο.

Το πιο γνωστό λιοντάρι δεν είναι άλλο από την περίφημη Σφίγγα, δίπλα στις πυραμίδες της Γκίζας στην Αίγυπτο. Έχει το κεφάλι ενός φαραώ, του Χεφρήνα, κατά την επικρατέστερη άποψη, κοντά στην πυραμίδα του οποίου βρίσκεται. Στο κεφάλι φέρει τον ουραίο, την ιερή κόμπρα. Το γιγάντιο άγαλμα (20 μ. ύψος και περίπου 60 μ. μήκος) σκαλίστηκε σε ένα μεγάλο κομμάτι ασβεστόλιθου, το οποίο είχε ήδη πάρει κάποιο σχήμα από τη διάβρωση του ανέμου, κατά τη βασιλεία του φαραώ Χεφρήνος (2529-2504 π.Χ.). Ατενίζει προς την ανατολή, προς το σημείο όπου ο ήλιος αναδύεται στο ηλιοστάσιο.

Η στήλη του λόγου

Πλάσματα λατρείας

Ο παγκόσμιος κύκλος των ιερών ζώων

Η κατανόηση της ζωολατρίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Μέρος 3ο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Ένας πολύ σημαντικός ζωόμορφος θεός της Αιγύπτου είναι ο Σομπέκ, ο θεός-κροκόδειλος, ο οποίος λατρευόταν ιδιαίτερα στην περιοχή του Φαγιούμ και στην πόλη Κομ Όμπο (στα ελληνικά Όμβος), η οποία ονομαζόταν Νουμπτ, «Πολιτεία του χρυσού», λόγω του ρόλου που έπαιζε η πόλη στο εμπόριο του πολύτιμου αυτού μετάλλου. Ο ναός του Κομ Όμπο θεμελιώθηκε κατά τη διάρκεια της 18ης Δυναστείας (περίπου 1539-1070 π.Χ.) επί Τούθμωσι Γ΄, αλλά ολοκληρώθηκε επί των Ρωμαίων αυτοκρατόρων Τιβερίου, Δομιτιανού και Καρακάλλα, οι οποίοι κατασκεύασαν τους δύο εξωτερικούς ναΐσκους και τους αφιέρωσαν στην Αθώρ και στον Σομπέκ. Ο ναός,εκτός από τον Σομπέκ, είναι αφιερωμένος και στον γερακόμορφο Χαροέρις, τον «Ώρο τον Πρεσβύτερο». Στην Έσνα, που οι αρχαίοι ονόμαζαν Γιουνίτ και σήμερα είναι ένα μικρό αγροτικό χωριό περίπου 50 χιλιόμετρα νοτίως του Λούξορ στην αριστερή όχθη του Νείλου, θεωρούσαν ιερό ένα ιδιαίτερο είδος ψαριών, που ήταν γνωστά ως Λάτες. Από αυτό προέρχεται η ελληνική ονομασία Λατόπολις. Εδώ, λατρευόταν κυρίως ο Χνουμ, ο κριόμορφος θεός-αγγειοπλάστης. Ο Χνουμ συνδεόταν με την Νήιθ και την Χέκα, την προσωποποίηση της μαγείας. Ο πτολεμαϊκός ναός της Έσνα, που χρονολογείται από τον 1ο αιώνα μ.Χ., ήταν αφιερωμένος σε αυτές τις θεότητες.

Στήλη του λόγου

Πλάσματα λατρείας

Ο παγκόσμιος κύκλος των ιερών ζώων

Η κατανόηση της ζωολατρίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Μέρος 2ο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Οι θεοί κατά την ελληνιστική και την ελληνορωμαϊκή εποχή αναπαριστάνονται όπως και κατά τους αρχαιότερους χρόνους, δηλαδή με τη μορφή ανθρώπων και ζώων. Η αιγυπτιακή θρησκεία διέθετε ένα μεγάλο πλήθος ζωόμορφων θεοτήτων. Όπως αναφέρει ο Alan Gardiner, κάθε πόλη είχε τη δική της τοπική θεότητα, που εκδηλωνόταν μερικές φορές σε αντικείμενα φετιχισμού (sic), αλλά τις περισσότερες φορές σε μορφές ζώων, τα οποία είχαν ανθρώπινες ιδιότητες και δράσεις. Πολλές φορές, λοιπόν, οι αιγυπτιακές θεότητες απεικονίζονταν με τη μορφή ποικίλων ζώων –για παράδειγμα, του ταύρου, της αγελάδας, του φιδιού, του λιονταριού, του σκύλου, του γερακιού, της γάτας κ.ά.–, που είναι τα σύμβολά τους ή με τον συνδυασμό ανθρώπου και ζώου, όπως είναι ο Άνουβις, ο Θωθ, η Σεχμέτ, ο Χνουμ κ.ά.

Η στήλη του λόγου

Πλάσματα λατρείας

Ο παγκόσμιος κύκλος των ιερών ζώων

Η κατανόηση της ζωολατρίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Η πίστη στα ιερά ζώα είναι παγκόσμιο φαινόμενο. Ιδίως, όμως, η Αίγυπτος και οι χώρες της Εγγύς Ανατολής, της Μεσοποταμίας και η Ινδία θεωρούνται ως λίκνα των ζωόμορφων θεών. Έλληνες και Ρωμαίοι στοχαστές, αλλά και πολλοί άλλοι επιστήμονες και θεωρητικοί, μέχρι σήμερα, προσπάθησαν να εμβαθύνουν σε αυτήν τη λατρεία, να την κατανοήσουν και να την ερμηνεύσουν. Άλλοι από αυτούς τη θεώρησαν τελείως παράδοξη και άλλοι μπόρεσαν να την αντικρίσουν μόνο από την συμβολική της οπτική γωνία.

Γεγονός είναι ότι από τα πιο αρχαία και μεγάλα ερωτήματα που αφορούν τον Θεό, είναι αυτό που σχετίζεται με τη μορφή του. Η ποικιλία των απαντήσεων, η απόδοση δηλαδή κάποιας μορφής στη δημιουργό δύναμη είναι φαινόμενο διαχρονικό. Επιβεβαίωση των παραπάνω αποτελεί η τάση θεοποίησης των φυσικών φαινομένων και των έμβιων όντων, που έχουν παρατηρηθεί μέσα στο διάβα των αιώνων. Μάλιστα πολλοί λαοί, ακόμη και σήμερα, συνεχίζουν να δίνουν διάφορες μορφές ζώων στους θεούς τους. Ίσως, προσπαθώντας να τους φέρουν πιο κοντά τους και να τους κάνουν πιο μεθεκτούς (κατανοητούς).

Η στήλη του λόγου

Η μετανεωτερική Βαβέλ

Η μετακοινωνία και η μετατεχνολογική φάση εξέλιξης

Δέκατο έκτο μέρος [συνέχεια από το προηγούμενο]

Μετά και από αυτά, πιστεύω πλέον πως εξέτασα όλες τις περιπτώσεις που ευνοούν την πρόοδο ή που μπορούν να καταλύσουν μια πολιτεία, ένα κράτος ολόκληρο, καθώς επίσης και ότι μία Νέα Ηθική Αλήθεια αρχίζει να αχνοφαίνεται στον ορίζοντα της μετακοινωνίας των τεχνανθρώπων. Προκειμένου όμως να μην παρεξηγηθεί η έννοια και ο σκοπός της ηθικής, πρέπει να τονίσω ότι ο ρόλος της είναι να προσανατολίζει και όχι να καθορίζει.

Βασικά πρέπει να διαχωρίσουμε την ηθική από τη δικαιοσύνη, τη φιλανθρωπία και την πολιτική ως προς το θέμα του καθορισμού τους από αυτήν.

Η στήλη του λόγου

Η μετανεωτερική Βαβέλ

Η μετακοινωνία και η μετατεχνολογική φάση εξέλιξης

Μέρος δέκατο πέμπτο [συνέχεια από το προηγούμενο]

«Οι επιγνώσεις των αρχαίων σοφών έγιναν πλέον συλλογική κληρονομιά. Ο υπερνούς εισήλθε στη γήινη συνείδηση, κατέβηκε μέχρι το φυσικό ασυνείδητο, στα σύνορα της ύλης. Από εκεί δεν υπολείπεται παρά μόνο μια γέφυρα για να κάνει την τελική σύνδεση. Ένας νέος κόσμος γεννιέται...»

Σρι Σάτπρεμ, Η περιπέτεια της συνείδησης

Υπάρχει ένας εμφανής δεσμός ανάμεσα στη φροϋδική ψυχολογία και στη διδασκαλία των Πατέρων της ερήμου σχετικά με τα πάθη. Αν και οι περιγραφές που δίνει ο Φρόυντ αποκλίνουν σε σημαντικά σημεία από αυτές των Πατέρων της ερήμου, ωστόσο συγκλίνουν από πολλές απόψεις. Και οι δύο θεωρούν ότι η ανθρώπινη φύση σύρεται από το βάθος της. Και οι δύο θεωρούν ότι καλύπτουμε και σκεπάζουμε αυτό το γεγονός, έτσι ώστε να προβάλλουμε μεγάλη αντίσταση στην αντιμετώπισή του. Και οι δύο βλέπουν ότι έχουμε πολύ μικρές πιθανότητες να κάνουμε κάτι για να αλλάξει η κατάσταση, καθώς αυτό πληγώνει την εικόνα του εγώ, που έχουμε κτίσει μακροχρόνια μέσα μας, και απαιτεί ένα ιδιότυπο είδος προσπάθειας, που περιλαμβάνει την απάρνηση. Και οι δύο μάς βλέπουν να χρησιμοποιούμε την ηθική όχι μόνο ως άμυνα, αλλά και ως μια σφοδρή επίθεση ενάντια στις αποτυχίες των άλλων (Ο Χριστός με τη φράση του «η δοκός εν τω οφθαλμώ» εννοεί αυτό που ο Φρόυντ αποκαλεί «προβολή»). Και οι δύο βλέπουν ότι τα πάθη παράγουν φαντασιώσεις και πως η ικανοποίηση των παθών περιλαμβάνει την παράδοση στο φαντασιώδες σενάριο που έχει ετοιμάσει η φαντασία. Και οι δύο θεωρούν τη φαντασία ως βάση της ψυχικής διεργασίας, που ασκεί τη μεγαλύτερη δυνατή πίεση ενάντια στη λογική και σε κάθε αυτοέλεγχο που συμμαχεί με τη λογική.

Η στήλη του λόγου

Η μετανεωτερική Βαβέλ

Η μετακοινωνία και η μετατεχνολογική φάση εξέλιξης

Μέρος δέκατο τέταρτο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Όσον αφορά τώρα τις θεραπευτικές διακοπές κύησης, δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθεί ο αριθμός τους, που σημειώθηκε αποκλειστικά και μόνον έπειτα από υπερηχογραφική εξέταση και οι οποίες διαφεύγουν το γενετικό έλεγχο. Η ανακάλυψη μιας ανωμαλίας, έστω και ελάσσονος σημασίας ή μια διφορούμενη διάγνωση, οδηγούν σχεδόν πάντοτε στη θεραπευτική διακοπή κύησης, γιατί οι γονείς φοβούνται μήπως αποκτήσουν μη κανονικό παιδί, ο δε γιατρός φοβάται το λάθος, που θα του απέδιδαν ή ακόμη και τη δίκη, στην οποία θα τον παρέπεμπαν, αν γεννιόταν παιδί με δυσπλασίες. Οι καλύτεροι υπερηχογραφιστές γιατροί στιγματίζουν την έλλειψη υποχρεωτικής εμβρυοπαθολογικής έκθεσης, έπειτα από θεραπευτική διακοπή κύησης. Κι αυτό, γιατί η συγκεκριμένη κατάσταση, η οποία καθιστά αδύνατη κάθε αναδρομική εκτίμηση, μετατρέπει την εν λόγω πρακτική σε μόνη ακίνδυνη επιλογή για τον γιατρό κι ενθαρρύνει με τον τρόπο αυτόν τις καταχρηστικές θεραπευτικές διακοπές κύησης. Αυτό ακριβώς ορισμένοι γιατροί το ονόμασαν «μέγγενη της εμβρυϊκής ιατρικής». Ακόμα και οι προβλεπόμενες από τον νόμο διατάξεις τηρούνται σπάνια. Συχνά το «δελτίο δήλωσης» της θεραπευτικής διακοπής κύησης δεν συμπληρώνεται, δεν ζητείται η γνωμάτευση του ειδικού ή αυτός δεν έχει στην πραγματικότητα τις απαιτούμενες γνώσεις εμβρυϊκής ιατρικής.

Η στήλη του λόγου

Η μετανεωτερική Βαβέλ

Η μετακοινωνία και η μετατεχνολογική φάση εξέλιξης

Μέρος δέκατο τρίτο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Ο Condorcet, που γεννήθηκε το 1743, είκοσι τρία χρόνια πριν από τον Malthus, δεν υπήρξε μόνο ο γνωστός αγωνιστής υπέρ των δικαιωμάτων του ανθρώπου, αλλά και ο πρώτος που εφάρμοσε το λογισμό των πιθανοτήτων και τη στατιστική μέθοδο στη μελέτη των κοινωνικών φαινομένων, ιδρύοντας έτσι την «κοινωνική μαθηματική». Ο Condorcet ήθελε με όλα αυτά να υπολογίσει τον ρόλο των διαφόρων περιβαλλοντικών παραγόντων και των κοινωνικών πρακτικών στις παραμέτρους του πληθυσμού (διάρκεια ζωής, κατανομή των φύλων κ.α., ακόμη και στις «ηθικές ιδιότητες»). Προπαντός όμως, κατά τον Andrè Bèjin, ο Condorcet άνοιξε τον δρόμο στον «δημοκρατικό ευγονισμό», τον οποίο ορίζει ως «ένα βιοπολιτικό σχέδιο βελτίωσης του ανθρώπινου είδους στο πλαίσιο των εθνών, σχέδιο που θα εφαρμοστεί προς όφελος του πλήθους των πολιτών, με σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και υπό τη φωτισμένη διεύθυνση ενός επιστημονικού κλήρου, που θα δρα ως παιδαγωγός του λαού».

Η στήλη του λόγου

Η μετανεωτερική Βαβέλ

Η μετακοινωνία και η μετατεχνολογική φάση εξέλιξης

Μέρος δωδέκατο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Η αλήθεια είναι ότι ο άνθρωπος, ως δημιουργός, έλκεται πάντοτε από το εφηβικό σφρίγος της επιθυμίας, του οράματος και του ονείρου. Έτσι, όπως επισημαίνει ο πανεπιστημιακός καθηγητής Αντώνης Παπαρίζος, η τεχνική γνώση και η τεχνολογία έγιναν για τον σύγχρονο Προμηθέα αληθινό πάθος, ένας πραγματικός ερωτικός δράκος. Γι' αυτό και δεν επεξεργάσθηκε, όσο θα έπρεπε τουλάχιστον, τα σχέδιά του. Η αγνότητα μετατράπηκε σε αφέλεια. Η αθωότητα, παύοντας να είναι δομικό στοιχείο της έμπνευσης, μετατράπηκε σε ενοχή. Ο Προμηθέας δεν φαίνεται να συνέλαβε και να κατανόησε τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της αποδέσμευσης από τα δεσμά του και της δημιουργικής του αυτής πράξης. Ο υπέροχος και γοητευτικός πόθος της δημιουργίας, έγινε το μέσο της αυτοτιμωρίας του. Ο σύγχρονος δυτικός άνθρωπος, παγκόσμιος στις επιδιώξεις του, τεχνοκρατούμενος ως προς την τελική ιστορική του φύση, πληρώνει σήμερα το τίμημα της δημιουργίας του, το οποίο θα του κοστίσει ακριβά, πριν εξεγερθεί και πάλι ο Προμηθέας μέσα του.

Η στήλη του λόγου

Η μετανεωτερική Βαβέλ

Η μετακοινωνία και η μετατεχνολογική φάση εξέλιξης

Μέρος ενδέκατο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Τις τελευταίες δεκαετίες, με τις νέες τεχνικές χειρισμού του DNA, κατόρθωσε ο άνθρωπος να αναδιατάξει το γενετικό υλικό ανάμεσα σε διαφορετικά είδη, να επαναπρογραμματίσει τη ζωή και να αναδημιουργήσει τη βιόσφαιρα. Παράλληλα, κατάφερε να χαρτογραφήσει το DNA και είναι σε απόσταση αναπνοής από την καθιέρωση της γενετικής ταυτότητας κάθε πολίτη, δηλαδή τη γνώση των γενετικών του δυνατοτήτων, συμπεριλαμβανομένων κι εκείνων που σχετίζονται με την εμφάνιση νοσημάτων με γενετικό υπόβαθρο. Μάλιστα, άρχισε να σκέφτεται όχι απλά την εντόπιση των γενετικών προδιαθέσεων των ατόμων για τις διάφορες ασθένειες, αλλά και τη «διόρθωση» αυτών, μέσω της γονιδιακής θεραπείας (gene therapy).

Η στήλη του λόγου

Η μετανεωτερική Βαβέλ

Η μετακοινωνία και η μετατεχνολογική φάση εξέλιξης

Μέρος δέκατο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Η παγκόσμια κοινότητα συνιστά ιδανικό ή έναν νέο κίνδυνο, μια νέα απειλή; Δισεκατομμύρια άνθρωποι συμβιώνουν. Τι μπορεί να σημαίνει όμως αυτό;

Στην εξέλιξη του σημερινού κόσμου πρωταγωνιστούν συνήθως η σύμπτωση συμφερόντων, η τεχνοκρατική οργάνωση και όχι το χάρισμα, η έμπνευση αγάπης. Μάλιστα κινδυνεύουμε να καταλήξουμε σε μια επιφανειακή, τραγική συμβίωση και συνύπαρξη. Η τάση ενοποίησης δεν είναι απόρροια της βαθύτερης ανάγκης μας ν' αγαπήσουμε και ν' αγαπηθούμε, αλλά μας επιβάλλεται από άψυχους, εξωτερικούς παράγοντες, ως τρόπος συμπεριφοράς. Μια τέτοιου είδους ενοποίηση αφήνει ξένους εκείνους που συμπτωματικά συνυπάρχουν ή τους ενώνει μόνο λόγω κοινών οικονομικών ή πολιτικών συμφερόντων. Αναμφίβολα θυμίζει συνωστισμό επιβατών στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης ή του Πειραιά σε ώρα αιχμής μέσα στο μεσοκαλόκαιρο. Έτσι το σύνθημα «προς μια παγκόσμια κοινότητα» χάνει σεβαστό μέρος της δυναμικής του.

Η στήλη του λόγου

Η μετανεωτερική Βαβέλ

Η μετακοινωνία και η μετατεχνολογική φάση εξέλιξης

Μέρος ένατο [συνέχεια από το προηγούμενο]

Με όλα αυτά έχουμε φθάσει στο σημείο όπου είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε τη φύση της δύναμης. Πρόκειται για ένα τελείως παρεξηγημένο θέμα. Ένας λόγος για την παρανόηση είναι ότι υπάρχουν δύο είδη δύναμης: η πολιτική και η πνευματική. Η κάθε θρησκεία, μέσα από τις εξιστορήσεις της, παλεύει να χαράξει μια διαχωριστική γραμμή μεταξύ των δύο. Για παράδειγμα, πριν γεννηθεί ο Βούδας (Σιντάρτα Γκαουτάμα), οι μάντεις πληροφόρησαν τον πατέρα του ότι ο Βούδας, όταν θα ενηλικιωνόταν, θα γινόταν είτε ο ισχυρότερος βασιλιάς της χώρας είτε ένας φτωχός άνθρωπος, που θα ήταν ο μεγαλύτερος πνευματικός ηγέτης τον οποίο γνώρισε ποτέ ο κόσμος. Το ένα όμως από τα δύο. Επίσης ο Σατανάς πρόσφερε στον Χριστό «όλα τα βασίλεια του κόσμου και τη δόξα τους». Ο Χριστός όμως αρνήθηκε αυτήν την εκλογή, προτιμώντας να πεθάνει, φαινομενικά ανίσχυρος, επάνω στο εξευτελιστικό ρωμαϊκό μέσο θανάτωσης απαίσιων εγκληματιών, τον σταυρό. Πρέπει στο σημείο αυτό όμως να τονίσω ότι το μαρτύριο του Χριστού δεν ήταν τόσο οι ήλοι, που μπήχτηκαν στο ανθρώπινό του σώμα, όσο το ότι αυτός απαρνήθηκε τη θεότητά του για να αφεθεί στα χέρια των δημίων του, έχοντας ως αποκλειστικό και ανεπανάληπτο σκοπό του βέβαια να οδηγήσει τους ανθρώπους στη σωτηρία.