Γιώργος Σταυρακάκης: Τραγούδια που δεν βιάζονται

Μια φιλική συζήτηση για τη μουσική, την ποίηση, τον κόσμο όπως είναι και όπως θα θέλαμε να είναι

Με τον Γιώργο Σταυρακάκη δεν κάθεσαι ποτέ απέναντι. Κάθεσαι δίπλα. Η κουβέντα δεν έχει αρχή και τέλος, έχει παύσεις. Και αυτές οι παύσεις λένε συχνά περισσότερα απ' όσα χωρούν σε μια ερώτηση. Ο Γιώργος δεν είναι από τους ανθρώπους που «παρακολουθούν την εποχή». Την διασχίζουν. Την διασχίζουν με προσοχή, με ενσυναίσθηση και με μια επίμονη άρνηση να απλοποιήσουν τον κόσμο για να χωρέσει σε εύκολα σχήματα. Η μουσική του –όπως η ποίησή του και τα εικαστικά του– δεν προσφέρονται για γρήγορη κατανάλωση. Ζητούν χρόνο και ανταποδίδουν με βάθος.

Φίλοι, εδώ και χρόνια, αποφασίσαμε αυτή τη φορά να αφήσουμε την κουβέντα να απλωθεί. Να μιλήσουμε για όσα έγιναν, για όσα αλλάζουν, για τον κόσμο που πονάει, για τη νέα χρονιά και για τα τραγούδια που ίσως ήδη περιμένουν τη σειρά τους.

Θόρντον Ουάιλντερ

Ο Θόρντον Ουάιλντερ [Thornton Niven Wilder] γεννήθηκε το 1897 στην Αμερική. Η εργογραφία του, σημαντική και με τεράστια αποδοχή, περιλαμβάνει θεατρικά έργα και μυθιστορήματα. Κέρδισε τρία βραβεία Πούλιτζερ, δύο για τα θεατρικά έργα του Η μικρή μας πόλη και για το Με τα δόντια και για το μυθιστόρημά του Το μυστικό της γέφυρας. Την λογοτεχνική του πορεία την άρχισε συνεργαζόμενος με το περιοδικό που τύπωνε το πανεπιστήμιο. Επίσης, διασκεύασε και το ιψενικό έργο Κουκλόσπιτο που ανέβηκε στο Μπροντγουέι.

Ποιος σκότωσε τον πατέρα μου

Ποιος σκότωσε τον πατέρα μου, στο θέατρο Πλύφα, του Εντουάρ Λουί, σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη, με τον Γιώργο Κισσανδράκη και τον Διονύση Μακρή. Μια παραγωγή από την Ορχήστρα των Μικρών Πραγμάτων.

Ένα αυτοβιογραφικό έργο που μιλάει για την οδυνηρή σχέση του συγγραφέα Λουί με τον ομοφυλόφιλο γιο του.

Yin Yang: Διαζύγιο μετ' εμποδίων

Πόσο δύσκολη είναι επιτέλους μια συμφωνημένη απόφαση διαζυγίου;

Αυτό συμβαίνει στην Μπέττη και στον Μίμη που ό,τι υπολογίζουν δεν θα πάει ακριβώς έτσι όπως το φαντάζονταν αλλά κάπως διαφορετικά.

Με δύο ληστές, που επιχειρούν να κλέψουν μια πολύτιμη εικόνα, λίγο αλμπάνηδες –η αλήθεια να λέγεται–, μια μυστηριώδη καλόγρια και ο επόμενος υποψήφιος σύζυγος και γίνεται ένα αλαλούμ που έχει απ' όλα: ανατροπές, ομηρίες και απρόσμενες καταστάσεις που είναι ικανές να δώσουν τελευταίες ευκαιρίες και ο νοών νοείτω.

Ο Γιάννης Μπερούκας και οι Ανθρακωρύχοι ψυχών

Πάντα, ξεκινώντας μια νέα ποιητική συλλογή, ξεκινά και ένα ταξίδι που κάποιες φορές δεν ξέρεις πού θα σε οδηγήσει. Η ποίηση υπάρχει, είναι παντού κι εσύ προσπαθείς με τον δικό σου τρόπο να την ανακαλύψεις και μέσα από την αλληγορία των λέξεων να απεικονίσεις κάποιες σκέψεις σου. Η θεματολογία προέρχεται από την πραγματικότητα που καθημερινά όλοι βιώνουμε, και μέσα απ' όλα αυτά τα μικρά, προσπαθώ να κοινωνικοποιήσω ένα θέμα με εικόνες με ενάργεια και καθαρότητα έκφρασης. Δεν ξέρω και ούτε θέλω να πω σε ποιο χώρο κινούνται τα περισσότερα από τα θέματά που επεξεργάζομαι. Ίσως σε μια διαλεκτική συζήτηση πιο πολύ με τον εαυτό μου και σε μια ονειρική σχέση με τον χρόνο και τους γύρω, δεν ξέρω. Τα θέματα όμως που αφορούν τον θάνατο, τη ζωή, τον έρωτα δεν μπορείς να τα προσπεράσεις, έρχονται ακάλεστα μέσα στα έργα μου και κάποιες φορές τα χρωματίζουν, με τον δικό τους τρόπο και έτσι όπως θέλουν αυτά.

Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν

Με τον αλληγορικό τίτλο Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν, την εξαιρετική νουβέλα του συγγραφέα Horace McCoy επέλεξαν να παρουσιάσουν ο Δημήτρης Καρατζιάς, που έχει αναλάβει την σκηνοθεσία και τη μετάφραση, μαζί με τον Μάνο Αντωνιάδη, που έχει αναλάβει τη μουσική και έχει συνθέσει τραγούδια και στίχους που συνοδεύουν την παράσταση, στο όμορφο θέατρο Εν Αθήναις που φιλοξενεί την παράσταση.

Ικέτιδες

Υπάρχουν δύο τραγωδίες με τον τίτλο Ικέτιδες. Η μία είναι του Αισχύλου και η άλλη του Ευριπίδη. Μεταξύ τους δεν έχουν κάποιο κοινό ως προς τη θεματολογία και την σύνθεσή τους. Η τραγωδία του Αισχύλου είναι η πρώτη από την χαμένη τριλογία του – η δεύτερη είναι οι Αιγύπτιοι και η τρίτη οι Δαναΐδες. Πολλοί έκαναν λόγο ότι είναι η πρώτη τραγωδία του Αισχύλου επειδή οι μελετητές βρήκαν τους στίχους πολύ πιο λιτούς από τις άλλες τραγωδίες του κι επειδή απουσιάζει η μεγαλοπρέπεια – κοινό γνώρισμα των αισχύλιων τραγωδιών. Αυτή όμως η άποψη καταρρίφθηκε. Το θέμα της είναι οι πενήντα κόρες του Δαναού που μαζί του φτάνουν στο Άργος, ικετεύοντας να μην παντρευτούν συγγενή τους. Είναι ίσως η πρώτη φορά, στην ιστορία του αρχαίου θεάτρου, που γίνεται λόγος για αιμομιξία.

Άγιος Νεόπλουτος

Διάλογος με τον Πεσσόα
Απέναντι στο βιβλίο της ανησυχίας

Γιάννη Σμίχελη

Στη ζωή μου, ως τώρα, κατέληξα πως δύο είναι οι πηγές της σοφίας που οδηγούν στη γνώση. Το συνειδητό βίωμα των αβίωτων και των θολών. Οι σκιές και τα σκοτάδια είναι συνήθως ακίνδυνα ή προστατευτικά μπροστά στο ανελέητο των πρώτων και στον βασανισμό της σύγχυσης των δεύτερων. Το σκοτάδι, ακόμη και του ασυνείδητου, της άγριας νύχτας, του υπογείου λαβύρινθου, έχει τον τρόπο αντιμετώπισής του, είναι πηγή δημιουργίας κι έμπνευσης αλλά δίχως τη Λυδία λίθο, την υποδομή, τον ρούκουνα, την πυξίδα της σκέψης, η γνώση καταντά πολυμάθεια και χαοτική περιφορά του τυφλού νου με αέναη παραγωγή αχταρμά. Η σκιά, επίσης, είναι μια ένδειξη, μια υποσημείωση, ένα ίχνος, σημάδι ύπαρξης αν και δεν φαίνεται πάντα η τελευταία, ωστόσο οδηγεί σ' αυτή. Με τα οδυνηρά, τα τραγικά, τις μη αντιστρέψιμες αποτυχίες, ο άνθρωπος μαθαίνει τα όρια και τις αντοχές του κι εμψυχώνεται από τις κατραπακιές και τις δυστυχίες και στις ομίχλες των περιστάσεων, στους καπνούς των καταστάσεων, στα εκτυφλωτικά φώτα των γεγονότων ακονίζεται η διαίσθηση, η ενσυναίσθηση και η αυτοσυνείδηση. Όσους ελασίτες γνώρισα κατείχαν όλες αυτές τις ικανότητες και η σοφία τους αποκαλυπτόταν κυρίως όταν εξομολογούνταν τις στραβές τους, την αδυναμία τους και προπαντός τις ευαισθησίες τους. Όταν πια τους γνώρισα για τα καλά κατέληξα πως δεν ήταν απλώς η ανάγκη, ο κοινωνικός αποκλεισμός, ο στιγματισμός, η πείνα... μα πρωτίστως μια αρχέγονη αίσθηση ανθρωπιάς, μια πεποίθηση στο δίκαιο των απαράγραπτων δικαιωμάτων τους στη ζωή, στην πίστη, στον ανθρωπισμό και στον άνθρωπο, τον ανθρώπινο τον θαρραλέο, σ' αυτόν που βρίσκει την αλήθεια, την ελευθερία και την ουσία του στον αγώνα για την προάσπιση των απόλυτων όρων της ύπαρξης μέσω του συλλογικού αγώνα για τη δικαιοσύνη. Αυτοί οι λαϊκοί γέροντες, χωρικοί με ελάχιστη εγγράμματη εκπαίδευση, με κύρια μέθοδο την αυτομόρφωση από την άμεση εμπειρία, ήταν πρώτα από όλα αγωνιστές της ζωής για την καθαυτή, την αυθεντική ζωή, την πραγματική, την αληθινή, και στρέφονταν κατά των πολεμιστών του θανάτου, εκείνων των υπάνθρωπων φονιάδων, γενοκτόνων που είναι παγιδευμένοι στη ζωούλα τους, την οποία νόμιζαν πως θα την εξασφαλίσουν συμπεριφερόμενοι σαν ανδρείκελα του Χάρου. Οι ελασίτες δεν ήταν κομμουνιστές με τους μαρξιακούς όρους του μανιφέστου· ελάχιστοι καταλάβαιναν τα κείμενα του ιστορικού υλισμού, αλλά πρωτίστως εξαιτίας μιας βαθιάς και αρχαϊκής ηθικής, άρρηκτα δεμένης με τη φύση και την αυτάρκεια την οποία παρέχει. Γι' αυτούς ίσχυε η αρχή: Όλοι οι άνθρωποι χωράνε να φάνε, να πιούνε και να ζήσουνε. Όλοι οι άνθρωποι είναι εκ γενετής ίσοι, με απαράγραπτα δικαιώματα στην αυτοσυντήρηση, την αυτοδιάθεση και τη δημιουργία.

Έντα

Έντα, στο θέατρο Τζένη Καρέζη, των Αντώνη Τσιοτσιόπουλου και Γιώργου Παλούμπη, σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη. Παίζουν: Έλενα Τοπαλίδου, Στάθης Σταμουλακάτος, Ράνια Σχίζα, Αντώνης Τσιοτσιόπουλος, Θάνος Αλεξίου, Παναγιώτα Παπαδημητρίου, Κώστας Φυτίλης.

Ένα πολιτικό-ψυχολογικό δράμα, με καυστικό χιούμορ κι ένα ευφάνταστο κείμενο, με υπέροχη σκηνοθεσία είχαμε την τύχη να απολαύσουμε από ένα καστ αξιόλογων ηθοποιών.

Αγώνες και μεταμορφώσεις μιας γυναίκας

Αγώνες και μεταμορφώσεις μιας γυναίκας, στο θέατρο Τζένη Καρέζη, του Εντουάρ Λουί, σε σκηνοθεσία Αλέξανδρου Σωτηρίου με την Ελένη Κοκκίδου και τον Κωνσταντίνο Γεωργόπουλο.

Το να είσαι γυναίκα στον κόσμο μας είναι ένας καθημερινός αγώνας. Το να είσαι όμως γυναίκα καταπιεσμένη, άβουλη, ντροπιασμένη, φτωχή, απελπισμένη και να προσπαθείς να επιβιώσεις είναι πραγματικός άθλος.